1. Việt Nam là thành viên thứ mấy của Công ước Ramsar?

Việt Nam hiện đang nổi tiếng với hệ sinh thái đất ngập nước phong phú và đa dạng, chứa đựng hơn 25 vùng có khả năng đáp ứng các tiêu chí quan trọng của vùng đất ngập nước có tầm quan trọng toàn cầu theo các nguyên tắc của Công ước Ramsar. Trải qua quá trình phát triển và cam kết với bảo vệ môi trường, vào năm 1989, Việt Nam đã chính thức phê chuẩn tham gia Công ước Ramsar, trở thành thành viên thứ 50 của tổ chức này. Điều này không chỉ đánh dấu sự cam kết mạnh mẽ của Việt Nam đối với bảo tồn và quản lý bền vững của hệ sinh thái đất ngập nước, mà còn là sự kiện lịch sử khi Việt Nam trở thành quốc gia đầu tiên ở khu vực Đông Nam Á tham gia và thực hiện Công ước Ramsar.

Đến cuối năm 2019, Việt Nam đã chứng minh tầm quan trọng của mình với chín khu đất ngập nước đặc biệt, đã nhận được sự công nhận quốc tế của Công ước Ramsar. Các khu này không chỉ là những điểm đặc biệt về môi trường, mà còn là những kho báu vô song của đất nước, gồm:

- Vườn quốc gia Xuân Thủy (Nam Định): Được biết đến như một Vùng chim quan trọng tại Việt Nam, nơi mà đa dạng sinh học và đời sống của các loài chim được bảo tồn và nuôi dưỡng.

- Khu hệ đất ngập nước Bàu Sấu: Đây không chỉ là môi trường sống của loài cá sấu xiêm, mà còn là một hệ sinh thái độc đáo với sự giao thoa giữa động và thực vật.

- Vườn quốc gia Ba Bể: Được mệnh danh là “Viên ngọc xanh của núi rừng Đông Bắc,” nơi đây không chỉ có cảnh đẹp hùng vĩ mà còn là nơi gìn giữ và bảo vệ nhiều loài động và thực vật quý hiếm.

- Vườn quốc gia Tràm Chim: Với biểu tượng là sếu đầu đỏ, nơi này không chỉ là môi trường sống lý tưởng cho loài sếu độc đáo này mà còn là nguồn cảm hứng vô tận cho những người yêu thiên nhiên.

- Vườn quốc gia Mũi Cà Mau - Ba mặt ôm biển: Nằm ở phía cực Nam của đất liền Việt Nam, Vườn quốc gia Mũi Cà Mau tự hào với vị trí "ba mặt giáp biển," tạo nên một bức tranh thiên nhiên hùng vĩ, nơi đất và biển hòa mình hài hòa. Đây không chỉ là một điểm du lịch tuyệt vời mà còn là hệ sinh thái quan trọng, bảo tồn đa dạng sinh học động và thực vật của vùng đất ngập nước đặc trưng.

- Vườn quốc gia Côn Đảo - Khu Ramsar biển đầu tiên của Việt Nam: Là khu Ramsar biển đầu tiên của Việt Nam, Vườn quốc gia Côn Đảo là một ngôi nhà cho nhiều loài động và thực vật biển quý hiếm. Với bề dày lịch sử, đây không chỉ là nơi du lịch hấp dẫn mà còn là một khu vực bảo tồn biển mang tính quốc gia, nơi mà đại dương và đại dương sinh sống và phát triển.

- Khu bảo tồn đất ngập nước Láng Sen: Là một viên ngọc tiềm ẩn trong hệ thống bảo tồn Việt Nam, Láng Sen không chỉ là nơi bảo tồn nhiều loài động và thực vật quý hiếm mà còn là "bức tranh sống" của đất ngập nước. Sự đa dạng về loài và cảnh đẹp thiên nhiên ở đây là nguồn cảm hứng bất tận cho những người yêu thiên nhiên và nghệ thuật.

- Vườn quốc gia U Minh Thượng: Nằm trong lòng vùng đất châu thổ của Đồng bằng sông Cửu Long, Vườn quốc gia U Minh Thượng không chỉ là một thiên đường của động và thực vật mà còn là nơi ghi chép về lịch sử và văn hóa. Với mosaics của rừng tràm và đất ngập nước, nơi này là bức tranh sống của sự hài hòa giữa con người và thiên nhiên.

- Vân Long - Khu Bảo tồn có đàn Voọc lớn nhất Việt Nam: Nổi tiếng với việc bảo tồn và nghiên cứu về động và thực vật, Vân Long là khu Bảo tồn có đàn Voọc lớn nhất Việt Nam. Đây không chỉ là nơi quý phạm của loài voọc mà còn là điểm đến của những người muốn tận hưởng vẻ đẹp tự nhiên hoang sơ và động thực vật đa dạng.

Lưu ý rằng Khu Ramsar là một thực thể vùng đất ngập nước, đặc biệt quan trọng từ phạm vi quốc gia lên đến quốc tế, đã được Ban thư ký Công ước Ramsar công nhận và chứng nhận. Điều này không chỉ là một dấu hiệu về tầm quan trọng về môi trường và sinh quyển, mà còn là minh chứng cho sự cam kết của cộng đồng quốc tế trong việc bảo tồn và bền vững hóa các hệ sinh thái đặc biệt này.

Các Khu Ramsar không chỉ là những điểm nổi bật về đa dạng sinh học mà còn đại diện cho sự hiểu biết và đồng thuận giữa các quốc gia trong việc bảo vệ nguồn lợi quý báu của đất đai và nước. Điều này đặt ra một thách thức lớn, đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ và nỗ lực không ngừng từ cộng đồng quốc tế để duy trì và bảo tồn những khu vực này, nơi mà tự nhiên và con người hòa mình vào một đồng quê xanh mát, tương tác một cách hài hòa. Điều này không chỉ là trách nhiệm của một quốc gia mà là nhiệm vụ chung của toàn nhân loại, vì Khu Ramsar không chỉ là của một quốc gia mà là của cả thế giới.

 

2. Cơ quan hướng dẫn lập hồ sơ đề cử công nhận và quản lý các khu đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế

Điều 2 Nghị định 68/2022/NĐ-CP quy định về việc bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học, nhiệm vụ của chúng ta không chỉ là đảm bảo sự hài hòa giữa con người và tự nhiên mà còn là quản lý và bảo tồn những nguồn tài nguyên quý báu này một cách có hiệu quả. Trong khuôn khổ đó, các hoạt động quản lý và hướng dẫn đang đóng vai trò quan trọng, và chúng ta có thể tận dụng chúng để thúc đẩy một tương lai bền vững và giàu có về môi trường.

- Hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức thực hiện hoạt động đăng ký, công nhận, cấp, thu hồi các loại giấy phép, giấy chứng nhận về đa dạng sinh học thuộc thẩm quyền theo quy định của pháp luật: Điều này không chỉ giúp đảm bảo sự tuân thủ với các quy định pháp luật liên quan mà còn tạo ra một quy trình chặt chẽ và minh bạch, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức và cá nhân tham gia vào các hoạt động bảo tồn đa dạng sinh học.

- Hướng dẫn việc thực hiện các hoạt động chi trả dịch vụ môi trường liên quan đến đa dạng sinh học và chi trả dịch vụ hệ sinh thái tự nhiên không bao gồm chi trả dịch vụ môi trường rừng: Điều này nhấn mạnh vào ý thức về giá trị của dịch vụ mà đa dạng sinh học và hệ sinh thái tự nhiên mang lại. Hướng dẫn này không chỉ hỗ trợ trong việc duy trì các dịch vụ môi trường mà còn tạo động lực cho cộng đồng hỗ trợ và đóng góp vào bảo tồn.

- Làm đầu mối quốc gia thực hiện các điều ước quốc tế về bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học theo phân công của Chính phủ: Với vai trò quan trọng này, chúng ta không chỉ là người hướng dẫn và giám sát mà còn là người đồng hành trong việc thực hiện các điều ước quốc tế. Chúng ta không chỉ lập hồ sơ đề cử và quản lý các khu đất ngập nước theo Công ước Ramsar, vườn di sản của ASEAN hay khu Dự trữ sinh quyển thế giới, mà còn đóng vai trò là người chủ đạo, đưa ra các chiến lược và kế hoạch để đảm bảo sự bền vững và bảo tồn cho tương lai.

...

Bộ Tài nguyên và Môi trường, như một đội ngũ chỉ đạo uyên bác, không chỉ đóng vai trò là người hướng dẫn mà còn là nguồn động viên và năng lượng động lực, định hình hướng đi cho việc lập hồ sơ đề cử và quản lý các khu đất ngập nước đặc biệt quan trọng quốc tế theo những nguyên tắc chặt chẽ của Công ước Ramsar. Điều này không chỉ là một trách nhiệm về pháp lý mà còn là sự cam kết sâu sắc, nhằm đảm bảo rằng những nguồn tài nguyên quý giá này được bảo tồn và phát triển một cách bền vững, mang lại lợi ích cho cả con người và môi trường.

 

3. Quy định về việc phân loại đất ngập nước hiện hành

Quy định về việc phân loại đất ngập nước được chi tiết và rõ ràng theo Điều 3 của Thông tư 07/2020/TT-BTNMT. Thực hiện một cách chặt chẽ, việc phân loại này nhằm mục đích xác định đối tượng đất ngập nước theo các loại cụ thể, tạo cơ sở cho việc quản lý, bảo tồn và sử dụng bền vững tại các vùng đất ngập nước.

Thông qua quy trình phân loại, không chỉ xác định được đặc tính và đặc điểm độc đáo của từng loại đất ngập nước mà còn tạo nền tảng cho việc thực hiện các hoạt động quản lý một cách hiệu quả và chính xác. Điều này giúp đảm bảo sự bền vững trong việc sử dụng đất, đồng thời nâng cao khả năng bảo tồn cho môi trường và sinh quyển ở các vùng đất ngập nước.

* Dựa trên sự tương tác phức tạp của nhiều yếu tố như thủy văn, hải văn, địa hình, địa mạo, điều kiện thổ nhưỡng, tác động của con người và ảnh hưởng đa chiều từ yếu tố biển và lục địa, việc phân loại các vùng đất ngập nước trở nên hết sức quan trọng. 

- Vùng đất ngập nước ven biển, ven đảo (Nhóm I): Một hệ sinh thái độc đáo với đất ngập mặn và lợ, nơi mà nước biển và đất liền hòa mình một cách đồng đều. Các yếu tố thủy văn và hải văn ảnh hưởng mạnh mẽ, tạo nên môi trường lý tưởng cho sự sinh sống và phát triển của nhiều loài sinh vật biển.

- Vùng đất ngập nước nội địa (Nhóm II): Khu vực này đặc trưng bởi đất ngập nước ngọt tự nhiên, đóng góp quan trọng vào sự đa dạng sinh học trên lục địa và gần khu vực ven biển. Sự địa mạo và thổ nhưỡng đa dạng, tạo ra cơ hội cho nhiều loại cây cỏ và động vật sống và phát triển.

- Vùng đất ngập nước nhân tạo (Nhóm III): Được hình thành do tác động của con người, khu vực này không chỉ là kết quả của sự quản lý môi trường mà còn là biểu tượng của sự sáng tạo và phát triển. Mức độ ảnh hưởng từ hoạt động con người rõ ràng, nhưng cũng tạo ra cơ hội mới cho sự phát triển và sử dụng đất ngập nước một cách bền vững.

* Vùng đất ngập nước ven biển, ven đảo là một bảo tàng tự nhiên đầy ẩn số, với những đặc điểm và định rõ động đất theo thời gian. 

- Vùng đất ngập nước tính từ đường mực nước triều cao trung bình đến đường mép nước biển thấp nhất (ngấn thủy triều thấp nhất) trung bình trong nhiều năm: Một vùng đất ngập nước độc đáo, chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thủy triều và biển cả, nơi đất và nước giao thoa một cách tuyệt vời. Phạm vi này không chỉ là nơi sinh sống cho nhiều loài sinh vật biển quý hiếm mà còn là nguồn tài nguyên thiên nhiên quan trọng, làm giàu đời sống và văn hóa của cộng đồng dân cư.

- Vùng đất ngập nước tính từ đường mép nước biển thấp nhất trung bình trong nhiều năm trở ra phía biển đến độ sâu 06 mét so với mặt nước biển: Một khu vực đất ngập nước mở rộng, nơi có sự đa dạng sinh học nổi bật và ảnh hưởng của nước biển kéo dài đến độ sâu 06 mét. Các điều kiện thủy văn và địa hình tạo nên một môi trường sống đặc biệt, đồng thời cung cấp nguồn lợi nước và sinh quyển quan trọng.

Vùng đất ngập nước, nằm ngoài phạm vi quy định tại khoản 3 của Điều 3 trong Thông tư 07/2020/TT-BTNMT, đó chính là vùng đất ngập nước nội địa và ranh giới được xác định từ đường mực nước triều cao trung bình trong nhiều năm trở vào đất liền. Điều này tạo nên một thực tế độc đáo, nơi mà sự tương tác giữa nước và đất đang diễn ra một cách phức tạp và đa chiều.

Dựa trên các yếu tố đa dạng như địa hình, địa mạo, thủy văn, hải văn, thổ nhưỡng, thảm thực vật, yếu tố sinh vật, hiện trạng sử dụng đất và mặt nước, các vùng đất ngập nước, theo quy định tại khoản 2 của Điều 3 trong Thông tư 07/2020/TT-BTNMT, được phân loại thành 26 kiểu đất ngập nước, chi tiết hóa trong Phụ lục I đi kèm với Thông tư 07/2020/TT-BTNMT. Mỗi kiểu đất ngập nước đều mang đến những đặc điểm và giá trị riêng biệt, làm phong phú thêm hình ảnh tổng thể về đa dạng sinh quyển và mối liên kết phức tạp giữa đất và nước.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Thực thi công ước Ramsar về các vùng đất ngập nước có tầm quan trọng quốc tế. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.