1. Vượt quá phòng vệ chính đáng có bị truy tố không ?

Xin chào luật Minh Khuê, Em có câu hỏi như sau:em và anh em từ quán karaoke đi về thì bỗng nhiên có 2 thanh niên đi 1 chiếc xe lao vào dùng mũ bảo hiểm đánh em tới tấp, em lấy tay đỡ rồi dùng mũ đánh trả lại, rồi 1 trong 2 thanh niên kia dùng đá và cây đánh em ngất đi,lúc đó anh em vẫn ngồi trên xe,thì lúc đó xuất hiện 1 thanh niên chay xe lao tới không nói câu nào bay vào đạp xe anh em.

Anh em ngã xuống đất và người thanh niên thứ 3 đá anh em,anh em bật dậy dùng cục đá ở ven đường đánh lại 1 cái ngày đầu thanh niên thứ 3.người thanh niên thứ 3 này ngã xuống và nằm dưới đất .rồi anh em thấy em bị ngất liền lao vào đánh 2 thanh niên kia.1 trong 2 thanh niên kia dùng đá và cây đánh anh em 4 phát trên đầu,2 thanh niên kia không bị sao hết.rồi công an tới 2 thanh niên đó bỏ chạy,còn người thanh niên thứ 3 vẫn nằm dưới đất ngoảnh đầu lên nhìn.2 anh em em và thanh niên thứ 3 vào viện,em và anh em bị phần đầu may hơn 20 mũi,còn thanh niên thứ 3 cấp cứu và hôm sau thanh niên này chết.

Hai anh em em bị bắt giam.gia dinh 2 anh em đã bồii thường cho gia đinh thanh niên thứ 3 va gia đinh đó đã làm đơn bãi nại.cho em hỏi anh của em lỡ tay đánh chết người thi giờ bi khép vào tội gì và mức án là bao nhiêu còn phía em có tội gi không?lúc xảy ra sự việc thì 2 anh em em cũng đã say do uống bia nhiều qua, còn bên 3 thanh niên kia cũng đã nhậu.

Cảm ơn luật sư

Trả lời:

1. Hành vi "lỡ tay giết người" phạm tội gì ?

Theo sự mô tả của bạn, hành vi dùng đá đánh vào đầu người thanh niên thứ 3 - hành vi có khả năng gây ra cái chết sau này của người này - xảy ra sau khi người này đạp vào xe anh bạn và làm anh bạn ngã xuống đất và còn dùng đá đánh anh bạn, trường hợp này cần xét yếu tố phòng vệ chính đáng, vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Điều 22, Bộ luật hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 quy định về Phòng vệ chính đáng như sau:

Điều 22. Phòng vệ chính đáng

1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc li ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy him cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.

Xét hành vi chống trả lại của anh bạn, nếu chứng minh được hành vi dùng đá đánh vào đầu anh bạn là nguyên nhân trực tiếp gây ra cái chết của người thứ 3 này thì không tương xứng với tính chất, mức độ của hành vi xâm phạm lợi ích, và rõ ràng quá mức cần thiết nên phải chịu trách nhiệm hình sự.

Nếu chứng minh được mục đích của hành vi nói trên của anh trai bạn là cố ý gây ra cái chết cho nạn nhân và trong trường hợp vượt quá giới hạn chính đáng thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng theo Điều 126, Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017):

Điều 126. Tội giết người do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội

1. Người nào giết người trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội, thì bị phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm.

2. Phạm tội đối với 02 người trở lên, thì bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.

Ngược lại, nếu hành vi của anh trai bạn chỉ nhằm mục đích cố ý gây ra thương tích cho nạn nhân và gây ra cái chết cho nạn nhân trong trường hợp vượt quá giới hạn chính đáng thì có thể bị truy cứu trách nhiệm về Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội theo điều 136 Bộ luật này.

Điều 136. Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:

a) Đối với 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61 % trở lên.

3. Phạm tội dẫn đến chết người hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe của 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.

Cũng theo dữ liệu bạn cung cấp thì lúc anh trai bạn đánh vào đầu người thanh niên thứ 3 là trong tình trạng say do uống bia. Điều 13, Bộ luật hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017) quy định về Phạm tội trong tình trạng say do dùng rượu hoặc chất kích thích mạnh khác như sau:
"
Người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác, thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự."

Như vậy, căn cứ vào quy định trên, anh trai bạn phạm tội trong tình trạng say do dùng bia thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.

2. Bạn có phạm tội gì không ?

Theo dữ liệu mà bạn cung cấp thì bạn có hành vi dùng mũ bảo hiểm chống trả lại hành vi dùng mũ bảo hiểm đánh bạn và hai người này "không bị sao hết" thì bạn không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

>> Xem thêm:  Trẻ em phạm tội dưới 16 tuổi thì phải xử lý như thế nào ? Xử lý hành vi xâm phạm quyền trẻ em ?

2. Bồi thường thiệt hại do vượt quá phòng vệ chính đáng ?

Chào luật sư, tôi có một vấn đề cần tư vấn như sau: Mấy đêm trước, anh A có lén vào nhà tôi để trộm một chiếc TV ( trị giá 20 triệu đồng) và một chiếc điện thoại di động ( trị giá 5 triệu đồng), nhưng bị tôi phát hiện A đã dơ dao ra đe dọa tôi trong lúc hoảng loạn tôi đã vớ được chiếc gậy sắt gần đó đánh vào đầu A làm cho A chấn thương sọ não, hiện nay đã tỉnh và đang phục hồi.
Tôi muốn hỏi tôi có phải bồi thường cho A trong khi A là người có lỗi không và tôi có phải chịu trách nhiệm hình sự không ?
Xin cảm ơn luật sư.

Trả lời:

Trước hết, thay mặt bộ phận tư vấn pháp luật công ty luật Minh Khuê cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi câu hỏi về cho chúng tôi. Vấn đề của bạn chúng tôi tư vấn như sau:

1. Vấn đề bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng do vượt quá phòng vệ chính đáng trong dân sự

* Thế nào là hành vi phòng vệ chính đáng và vượt quá phòng vệ chính đáng

Theo tinh thần của Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Còn " vướt quá phòng vệ chính đáng" là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại.

Như vậy có thể hiểu rằng chỉ được coi là phòng vệ chính đáng khi thỏa mãn các điều kiện sau:

- Nhằm bảo vệ quyền hoặc lợi ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

- Thiệt hại xảy ra phải là thiệt hại do chính người có hành vi xâm phạm đến các lợi ích nói trê.

- Hành vi đó phải là cần thiết và tương xứng với hành vi của người gây thiệt hại.

Việc xác nhận một hành vi có phải là vượt quá phòng vệ chính đáng hay không thì phải xem xét nhiều tình tiết khác nhau vì khoảng cách giữa phòng vệ chính đáng và vượt quá phòng vệ chính đáng là rất mong manh.

* Bộ luật dân sự năm 2015 có quy định về vấn đề bồi thường thiệt hại theo do vượt quá phòng vệ chính đáng như sau:

Điều 594. Bồi thường thiệt hại trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

Người gây thiệt hại trong trường hợp phòng vệ chính đáng không phải bồi thường cho người bị thiệt hại.
Người gây thiệt hại do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải bồi thường cho người bị thiệt hại.

Trong quan hệ dân sự, trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng là sự kiện phát sinh giữa các chủ thể không trong quan hệ hợp đồng hay có trong quan hệ hợp đồng nhưng hành vi của họ thuộc về nghĩa vụ của hợp đồng đã cam kết.

Theo quy định tại điều 594 Bộ luật Dân sự 2015 thì người gây ra thiệt hai do vượt quá phòng vệ chính đáng phải bồi thường cho người bị thiệt hại với nguyên tắc thiệt hại bao nhiêu thì bồi thường bấy nhiêu.

Xét trong trường hợp của anh, thì mặc dù anh A có lỗi khi thực hiện hành vi đột nhập và trộm cắp tài sản thuộc sở hữu của anh, những trong tình huống đó hành vi lấy gậy sắt đập vào đầu của anh A làm cho anh A chấn thương sọ não đã vượt quá mức nguy hiểm hành vi đe dọa mà anh A tác động tới anh. Nên có thể nói trong trường hợp này, hành vi của anh được coi là vượt quá phòng vệ chính đáng và phải bồi thường thiệt hại

Mức bồi thường thiệt hại tuân theo nguyên tắc bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng xác định trong trường hợp sức khỏe bị xâm phạm quy định tại điều 590 Bộ luật dân sự 2015. Theo đó, thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm bao gồm:

- Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, bồi dưỡng, phục hồi sức khỏe và chức năng bị mất, bị giảm sút của người bị thiệt hại;

- Thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của người bị thiệt hại; nếu thu nhập thực tế của người bị thiệt hại không ổn định và không thể xác định được thì áp dụng mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại;
- Chi phí hợp lý và phần thu nhập thực tế bị mất của người chăm sóc người bị thiệt hại trong thời gian điều trị; nếu người bị thiệt hại mất khả năng lao động và cần phải có người thường xuyên chăm sóc thì thiệt hại bao gồm cả chi phí hợp lý cho việc chăm sóc người bị thiệt hại;
- Thiệt hại khác do luật quy định.

Ngoài các chi phí kể trên thì người bồi thường phải bồi thường một khoản tiền khác để bù đắp tổn thất về tinh thần mà người đó gánh chịu.

Mức bồi thường bù đắp tổn thất về tinh thân do các bên thỏa thuận; nếu không thỏa thuận được thì mức tối đã cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không quá 15 lần mức lương cơ sở hiện hành.

2. Hành vi vượt quá phòng vệ chính đáng có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không ?

Luật hình sự có quy định về " Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội" ( Điều 136)

1. Người nào cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60% do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng hoặc do vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm.

2. Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 tháng đến 02 năm:

a) Đối với 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người từ 31% đến 60%;

b) Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên.

3. Phạm tội dẫn đến chết người hoặc gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho 02 người trở lên mà tỷ lệ tổn thương cơ thể của mỗi người 61% trở lên, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 03 năm.

Do anh không cho biết anh A có tổn thương cơ thể là bao nhiêu nên không thể biết được anh có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không. Nếu cơ quan điều tra xác định anh đủ dấu hiệu cấu thành tội hay không thì anh có thể bị khởi tố và đưa ra xét xử căn cứ vào tình tiết cụ thể.

>> Xem thêm:  Phân tích cơ sở pháp lý phán quyết của tòa án ?

3. Cách hiểu về lỗi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng ?

Thưa luật sư, xin tư vấn cho t một số vấn đề như sau: Khái niệm phòng vệ chính đáng và vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng được quy định như thế nào ? Các điều kiện phát sinh bồi thường thiệt hại trong một số trường hợp cụ thể ? Nội dung bồi thường thiệt hại trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng ?
Xin luật sư tư vấn, giải thích giúp tôi hiểu rõ. Xin cám ơn !

Luật sư tư vấn:

Bồi thường thiệt hại trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng (Điều 594, Bộ luật dân sự năm 2015).

Mục 3. BỒI THƯỜNG THIỆT HẠI TRONG MỘT SỐ TRƯỜNG HỢP CỤ THỂ

Điều 594. Bồi thường thiệt hại trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

Người gây thiệt hại trong trường hợp phòng vệ chính đáng không phải bồi thường cho người bị thiệt hại.

Người gây thiệt hại do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải bồi thường cho người bị thiệt hại.

Từ quy định nếu trên thì có thể thấy nổi bật lên những điểm như sau:

Thứ nhất, khái niệm phòng vệ chính đáng và vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng

Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, bảo vệ quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác, mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên gây ra các thiệt hại về tài sản, tính mạng hoặc sức khỏe của người đó.

Như vậy, về căn bản, cũng như quy định của luật hình sự, hành vi phòng vệ chính đáng là hành vi hợp pháp do đó không làm phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại (thiếu một trong bốn yếu tố phát sinh trách nhiệm là hành vi trái pháp luật ). Tương tự như vậy trong luật hình sự hành vi phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

Tuy nhiên, vì lẽ hành vi phòng vệ chỉ được coi là hợp pháp khi “chính đáng”, do đó việc vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng nghĩa là có hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi xâm hại, thì việc phòng vệ không còn được coi là hợp pháp. Nói cách khác lúc này đã có đủ căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng.

Thứ hai, các điều kiện phát sinh:

- Có thiệt xảy ra trên thực tế: tài sản, tính mạng, sức khoẻ.

- Có hành vi trái pháp luật:

+ Của người bị thiệt hại: chủ động tấn công xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể khác. Như vậy xét về yếu tố khởi phát thì hành vi của người bị thiệt hại (hành vi tấn công) được coi là tiền đề cho việc gây thiệt hại, tuy nhiên hành vi ấy không hướng đến việc gây thiệt hại cho chính người có hành vi, mặt khác có cũng không là điều kiện tất yếu dẫn đến sự phòng vệ vượt quá giới hạn.

Cũng cần lưu ý hành vi tấn công không phải là căn cứ mà chỉ là điều kiện để phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo Điều 594, tuy nhiên nếu không có hành vi tấn công thì không thể áp dụng Điều 594 (trong các trường hợp phòng vệ tưởng tượng chẳng hạn).

+ Người gây thiệt hại: hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng. Để xác định sự vượt quá cần xem xét các yếu tố có liên quan về tương quan lực lượng, về cân bằng giữa phương tiện, cách thức được sử dụng trong tấn công và phòng vệ.

- Có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi trái pháp luật của người gây thiệt hại, người bị thiệt hại với thiệt hại xảy ra

- Lỗi của người bị thiệt hại, người gây thiệt hại: như đã phân tích, lỗi của người tấn công là hướng đến việc gây hại cho người phòng vệ, do vậy nó không phải là căn cứ để phân định trách nhiệm bồi thường và do đó đây không phải là trường hợp bồi thường do nhiều người cùng có lỗi. Lỗi của người vượt qúa giới hạn phòng vệ chính đáng thể hiện về nhận thức đối với hậu quả có thể xảy ra. Trong đa phần trường hợp thì người phòng vệ cố ý về hành vi nhưng vô ý về hậu quả.

Thứ ba, nội dung:

Người gây thiệt hại do vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải bồi thường cho người bị thiệt hại: mức bồi thường là tòan bộ thiệt hại và không xem xét đến mức độ lỗi của bên tấn công.

Chú ý:

1. Nếu không rơi vào các trường hợp cụ thể thì áp dụng các nguyên tắc chung để bồi thường. BLDS không định nghĩa thế nào là phòng vệ chính đáng.

2. Rất khó để xác định thế nào là phòng vệ cần thiết. Người có hành vi phòng vệ phải chứng minh định mức cần thiết. Chính vì thế, những người thi hành công vụ rất ngại sử dụng vũ khí để phòng vệ….

3. Cơ sở lý luận: Đ604 (hướng dẫn tại Nghị Quyết 03/2006 của Hội đồng thẩm phán, Tòa án nhân dân tối cao), vận dụng 4 căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường để lý luận, trong đó, căn cứ quan trọng nhất là mối quan hệ nhân quả giữa hành vi gây thiệt hại và nguyên nhân của nó.

Ví dụ: vì tự vệ, A đâm chết B. Tuy nhiên, mối quan hệ nhân quả giữa lỗi của B (tấn công A) không là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến cái chết của B. Hiện nay tồn tại 3 quan điểm về mức độ bồi thường ở Đ613. Tuy nhiên, tinh thần của luật pháp (ý chí của nhà nước) là bồi thường toàn bộ.

>> Xem thêm:  Mang dao phòng thân có được pháp luật cho phép không ? Dùng dao đâm người khác phạm tội gì ?

4. Mức bồi thường vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết ?

Thưa luật sư, xin tư vấn cho t một số vấn đề như sau: Tình thế cấp thiết và vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết là gì ? Các điều kiện phát sinh ? Trong trường hợp thiệt hại xảy ra do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết thì người gây thiệt hại phải bồi thường như thế nào ?
Tôi xin cám ơn !

Luật sư tư vấn:

Bồi thường thiệt hại trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết (Điều 595 Bộ luật dân sự năm 2015)

Điều 595. Bồi thường thiệt hại trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết

1. Trường hợp thiệt hại xảy ra do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết thì người gây thiệt hại phải bồi thường phần thiệt hại xảy ra do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết cho người bị thiệt hại.

2. Người đã gây ra tình thế cấp thiết dẫn đến thiệt hại xảy ra thì phải bồi thường cho người bị thiệt hại.

Từ quy định trên, có thể hiểu một cách cụ thể như sau:

Thứ nhất, khái niệm tình thế cấp thiết và vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết

Tình thế cấp thiết là tình thế của người vì muốn tránh một nguy cơ đang thực tế đe doạ lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, quyền, lợi ích chính đáng của mình hoặc của người khác mà không còn cách nào khác là phải gây một thiệt hại nhỏ hơn thiệt hại cần ngăn ngừa.

Có thể dễ dàng nhận thấy nếu như trong trường hợp phòng vệ thì chỉ có sự tham gia của 2 bên là bên tấn công và bên phòng vệ thì trong trường hợp này có có thể sự tham gia của 3 bên khác nhau bao gồm bên gây ra tình thế cấp thiết, bên gây thiệt hại và bên bị thiệt hại.

Thứ hai, các điều kiện phát sinh

- Có thiệt xảy ra trên thực tế: tài sản, tính mạng, sức khoẻ.

- Có hành vi trái pháp luật: hành vi gây ra thiệt hại vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết: hành vi này thể hiện thông qua khả năng lựa chọn của nguời gây thiệt hại. Nếu việc gây thiệt hại là không thể trách khỏi thì trách nhiệm bồi thường không phát sinh.

- Có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết với thiệt hại thực tế xảy ra.

- Lỗi: cố ý hoặc vô ý nhưng đa phần các trường hợp là lỗi vô ý.

Thứ ba, nội dung

Trong trường hợp thiệt hại xảy ra do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết thì người gây thiệt hại phải bồi thường phần thiệt hại xảy ra do vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết cho người bị thiệt hại.

Và như vậy bên gây ra tình thế cấp thiết sẽ phải bồi thường phần thiệt hại do hành vi của mình gây ra. Nói cách khác đây là trường hợp đặc biệt của việc bồi thường khi nhiều người cùng có lỗi hoặc là trường hợp bồi thường thiệt hại khi người bị thiệt hại cũng có lỗi nếu chính anh ta là người gây ra tình thế cấp thiết nghĩa là anh ta tự đặt mình vào trong tình huống có khả năng gây hại cho chính mình.

Lưu ý:

1. Hành vi này phải là sự đánh giá sai lầm dẩn đến vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết.

2. Trường hợp bồi thường thiệt hại khi người bị thiệt hại cũng có lỗi nếu chính anh ta là người gây ra tình thế cấp thiết nghĩa là anh ta tự đặt mình vào trong tình huống có khả năng gây hại cho chính mình. Ví dụ như Luật giao thông quy định chủ phương tiện phải làm chủ phương tiện trong mọi trường hợp (thuyền trưởng, phi công… không bao giờ rời bỏ máy bay, tàu… (thường thấy trên phim là người ta gặp phải những pha tai nạn nguy hiểm)

>> Xem thêm:  Giám định tỷ lệ thương tật khi bị tai nạn giao thông ? Bồi thường thiệt hại khi bị tai nạn

5. Quyền phòng vệ chính đáng được quy định như thế nào ?

Xin chào luật sư, tôi đã nhận được câu trả lời từ phía luật sư, nhưng tôi vẫn chưa hiểu rõ lắm, mong luật sư có thể giải thích thêm không. đó là nếu bị hành hung trong nhà thì sao ?
Bởi vì tôi có nghe người khác nói nếu mình ở trong nhà mà có kẻ xông vào đánh thì mình có quyền đánh chết họ, không biết điều này có đúng không thưa luật sư? nếu nó đúng thì với trường hợp trong công ty của mình thì sao, tôi nghĩ trong nhà với trong công ty thì cũng không khác nhau lắm.
Xin cảm ơn luật sư!

Trả lời:

Căn cứ Bộ luật hình sự năm 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017:

Điều 22. Phòng vệ chính đáng

1. Phòng vệ chính đáng là hành vi của người vì bảo vệ quyền hoặc li ích chính đáng của mình, của người khác hoặc lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức mà chống trả lại một cách cần thiết người đang có hành vi xâm phạm các lợi ích nói trên.

Phòng vệ chính đáng không phải là tội phạm.

2. Vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng là hành vi chống trả rõ ràng quá mức cần thiết, không phù hợp với tính chất và mức độ nguy him cho xã hội của hành vi xâm hại.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật này.

Người có hành vi vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng phải chịu trách nhiệm hình sự.

Như vậy, theo cách hiểu của bạn là hoàn toàn sai, bạn sẽ thuộc trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng và vẫn bị truy cứu TNHS.

Như vậy, khi xem xét một hành vi có được coi là phòng vệ chính đáng hay không cần hội tụ đủ các yếu tố:

- Thứ nhất, về phía nạn nhân: là người đang có hành vi xâm phạm đến các lợi ích của Nhà nước, của tổ chức, của cá nhân người phòng vệ hoặc của người khác (người thứ ba). Hành vi xâm phạm này phải là hành vi có tính chất nguy hiểm đáng kể. Mức độ đáng kể ở đây là tuỳ thuộc vào tính chất quan trọng của quan hệ xã hội bị xâm phạm, tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi tấn công của nạn nhân (người có hành vi xâm phạm). Trong tình huống của bạn, người kia sau khi đánh ngã bạn vẫn có ý định tấn công tiếp, đe dọa trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe của bạn

- Thứ hai, về phía người phòng vệ: Nếu thiệt hại do người có hành vi xâm phạm gây ra có thể là thiệt hại về tính mạng, sức khoẻ, có thể là thiệt hại về tài sản, nhân phẩm, danh dự hoặc các lợi ích xã hội khác, thì thiệt hại do người có hành vi phòng vệ gây ra chỉ có thể là thiệt hại tính mạng hoặc sức khoẻ về cho người có hành vi xâm phạm. Người kia gây tổn hại về sức khỏe cho bạn và sau đó bạn cũng gây tổn hại về sức khỏe lại cho người đó.

- Thứ ba, hành vi chống trả là cần thiết. Cần thiết là sự thể hiện tính không thể không chống trả, không thể bỏ qua trước một hành vi xâm phạm đến các lợi của xã hội. Khi đã xác định hành vi chống trả là cần thiết thì thiệt hại gây ra cho người có hành vi xâm phạm dù có lớn hơn thiệt hại mà người có hành vi xâm phạm gây ra cho người phòng vệ vẫn được coi là phòng vệ chính đáng. Mặc dù mức thương tích bạn gây ra cho người kia lớn hơn mức thương tích bạn phải chịu nhưng điều này là cần thiết để bảo vệ sức khỏe đang bị đe dọa của mình.

>> Bài viết tham khảo thêm: Phòng vệ chính đáng và phòng vệ không chính đáng

Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900.6162 để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Hình sự - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Hành vi hủy hoại tài sản của người khác thì cấu thành tội gì ?