Xây dựng khung pháp lý với các tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản ảo

1. Hiểu thế nào về tài sản ảo?

Tài sản ảo, một thuật ngữ phổ biến và đầy tính định hình, đang nổi lên trong bối cảnh mạng lưới toàn cầu ngày càng phát triển. Dù chưa có một định nghĩa thống nhất được chấp nhận trên toàn cầu, sự phổ biến của các hình thức tài sản này đang thu hút sự chú ý của các chuyên gia, nhà quản lý chính sách và người tiêu dùng trên khắp thế giới. Tài sản ảo, hay còn được gọi là tài sản kỹ thuật số, là một phần không thể tách rời của môi trường mạng (cyberspace), một không gian phức tạp đầy tương tác giữa con người, phần mềm và các dịch vụ trực tuyến thông qua sự kết nối của các thiết bị và mạng lưới kỹ thuật số.

Theo định nghĩa từ Tổ chức Quốc tế về Tiêu chuẩn hóa (ISO), tài sản ảo là biểu hiện của các loại tài sản trong môi trường mạng, thường là các đối tượng không thể chạm vào như tiền điện tử, token, hoặc các loại tài sản kỹ thuật số khác. Điều đặc biệt về tài sản ảo là chúng thường được lưu trữ và quản lý thông qua công nghệ blockchain hoặc công nghệ sổ cái phân tán (DLT) cùng với công nghệ mã hóa, giúp tạo ra một hệ thống ghi chú chuyển đổi không thể sửa đổi một cách minh bạch và đáng tin cậy.

Không chỉ là biểu hiện của giá trị số hóa, tài sản ảo còn là một phần của cuộc cách mạng kỹ thuật số, mở ra nhiều cơ hội và thách thức mới cho cả thị trường tài chính truyền thống và các lĩnh vực khác của nền kinh tế. IMF (Quỹ Tiền tệ Quốc tế) đã sử dụng thuật ngữ "tài sản mã hóa" để chỉ rõ đến các loại tài sản này, nhấn mạnh vào khía cạnh của việc mã hóa trong việc tạo lập và xác nhận giao dịch, giúp tăng cường tính bảo mật và minh bạch trong quá trình giao dịch.

Một trong những điểm đáng chú ý của tài sản ảo là tính linh hoạt của chúng. Khả năng chuyển đổi giữa các loại tài sản ảo, hoặc giữa tài sản ảo và tài sản truyền thống, đang trở thành một phần quan trọng của quá trình thanh toán và đầu tư. Điều này tạo ra những thách thức mới trong việc quản lý rủi ro và đòi hỏi sự linh hoạt từ các chính sách quản lý tài chính.

Tuy nhiên, cùng với những cơ hội, tài sản ảo cũng mang lại những nguy cơ và thách thức mới. Vấn đề về an ninh mạng, gian lận và rửa tiền trở thành những vấn đề cấp bách mà cần phải được giải quyết một cách cẩn thận. Ngoài ra, sự phổ biến của tài sản ảo cũng đặt ra câu hỏi về quyền sở hữu và trách nhiệm pháp lý trong một không gian mạng không có ranh giới rõ ràng.

Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, vai trò và ảnh hưởng của tài sản ảo dường như sẽ tiếp tục tăng lên trong tương lai. Do đó, việc hiểu rõ về tính chất, quản lý và tiềm năng của tài sản ảo trở thành một yếu tố quan trọng đối với cả các nhà quản lý chính sách, các nhà đầu tư và người tiêu dùng. Đồng thời, việc xây dựng một cơ sở hạ tầng pháp lý và kỹ thuật an toàn và minh bạch là bước đi cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của thị trường tài sản ảo trong tương lai

2. Quy định khung pháp lý với tài sản ảo và các tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản ảo?

Với sự phát triển không ngừng của thị trường tài sản ảo và các tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản ảo (VASPs), việc xây dựng một khung pháp lý chặt chẽ và hiệu quả trở thành một yếu tố quan trọng để đảm bảo tính an toàn và minh bạch cho các hoạt động trong lĩnh vực này. Ngày 23/02/2024, Thủ tướng Chính phủ Việt Nam đã ban hành Quyết định 194/QĐ-TTg về kế hoạch hành động quốc gia nhằm thực hiện cam kết của Chính phủ về phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt. Trong đó, một trong những điểm đáng chú ý là việc xây dựng khung pháp lý cụ thể đối với tài sản ảo và các VASPs, cũng như chứng minh sự thực thi và tuân thủ các quy định liên quan.

Mục tiêu chính của việc xây dựng khung pháp lý này là tạo ra một môi trường kinh doanh tài sản ảo an toàn, minh bạch và tuân thủ pháp luật. Điều này đòi hỏi sự hiểu biết sâu rộng từ các cơ quan quản lý và giám sát về rủi ro liên quan đến tài sản ảo và VASPs. Việc nâng cao nhận thức và kiến thức trong lĩnh vực này được coi là một bước quan trọng để đảm bảo rằng các quy định được áp dụng một cách hiệu quả và thích hợp.

Ngoài ra, việc đào tạo và phổ biến về các nghĩa vụ của các VASP về phòng chống rửa tiền (PCRT), tuân thủ các biện pháp chống khủng bố (TTKB) và phòng ngừa tài trợ vũ khí hủy diệt hàng loạt (TTPBVKHDHL) cũng là một phần quan trọng của quá trình này. Việc đảm bảo rằng các VASP có đủ kiến thức và kỹ năng để thực thi các quy định liên quan đến an ninh tài chính là một yếu tố không thể thiếu để đảm bảo tính bền vững và ổn định cho thị trường.

Ngoài việc nâng cao nhận thức và đào tạo, việc thiết lập các biện pháp xử lý đối với các hành vi vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tài sản ảo cũng là một phần quan trọng của khung pháp lý này. Việc áp dụng các biện pháp hành chính, dân sự hoặc hình phạt hình sự phù hợp là cần thiết để đảm bảo rằng các quy định được thực thi một cách nghiêm ngặt và công bằng, từ đó tạo ra một môi trường công bằng và minh bạch cho tất cả các bên tham gia.

Bộ Tài chính được giao trách nhiệm chủ trì xây dựng khung pháp lý cụ thể để cấm hoặc điều chỉnh đối với tài sản ảo và các tổ chức cung ứng dịch vụ tài sản ảo. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ, ngành và cơ quan liên quan là một yếu tố không thể thiếu để đảm bảo rằng các biện pháp được áp dụng một cách đồng nhất và hiệu quả trên toàn bộ lãnh thổ quốc gia.

Thời hạn đặt ra cho việc xây dựng khung pháp lý này là tháng 5/2025, đòi hỏi sự chủ động và nhanh nhẹn từ các cơ quan chức năng để hoàn thành công việc một cách kịp thời và đảm bảo rằng thị trường tài sản ảo có thể phát triển một cách bền vững và an toàn trong tương lai

3. Quyết định của Thủ tướng Chính phủ liên quan đến tài sản ảo, tiền ảo

Trước khi Thủ tướng Chính phủ Việt Nam ban hành Quyết định 1255/QĐ-TTg vào ngày 21/08/2017, việc quản lý và xử lý đối với các loại tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo tại Việt Nam đã trở thành một thách thức đáng kể. Quyết định này đã đề ra một loạt các nhiệm vụ cụ thể nhằm hoàn thiện khung pháp lý trong lĩnh vực này, nhấn mạnh vào việc nghiên cứu, rà soát, và thực hiện các biện pháp nhằm kiểm soát, giảm thiểu các rủi ro liên quan, đồng thời không ảnh hưởng đến sự phát triển sáng tạo và khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ thông tin và thương mại điện tử.

Một trong những mục tiêu chính của Quyết định là nghiên cứu và nhận diện một cách đầy đủ và chính xác về bản chất của các loại tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo, dựa trên kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn ở Việt Nam. Việc này cũng bao gồm việc xác định mối quan hệ giữa các loại tài sản này với tài sản thực và tiền thực, cũng như vai trò và tác động của chúng đối với pháp luật. Điều này đòi hỏi một quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng và phân tích sâu sắc để có thể đưa ra các định hướng pháp lý phù hợp.

Ngoài ra, Quyết định cũng nhấn mạnh vào việc rà soát và đánh giá thực trạng của khung pháp lý hiện tại đối với tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo tại Việt Nam. Việc này cần phải tiếp tục nghiên cứu kinh nghiệm điều chỉnh từ các quốc gia khác và tác động của chúng đối với hệ thống pháp luật tại Việt Nam. Từ đó, sẽ có định hướng cụ thể và những điều chỉnh phù hợp để hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này, giúp kiểm soát và giảm thiểu các rủi ro một cách hiệu quả.

Một điểm đáng chú ý khác là việc phân công trách nhiệm và lộ trình thực hiện cho các Bộ, ngành liên quan để xử lý các vấn đề liên quan đến tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo. Điều này đảm bảo rằng có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và các bộ ngành liên quan để thúc đẩy tiến trình hoàn thiện khung pháp lý một cách hiệu quả và nhanh chóng.

Trong bối cảnh sự phát triển không ngừng của công nghệ thông tin và thương mại điện tử, việc hoàn thiện khung pháp lý với tài sản ảo, tiền điện tử, tiền ảo là một nhiệm vụ quan trọng, nhằm đảm bảo rằng Việt Nam có thể thích ứng với những thay đổi và tiến bộ trong lĩnh vực này. Đồng thời, việc này cũng nhấn mạnh vào sự cần thiết của tính linh hoạt để phù hợp với sự phát triển không ngừng của công nghệ, đồng thời đảm bảo an toàn và minh bạch cho thị trường

4. Thống đốc Ngân hàng Nhà nước kiểm soát chặt các giao dịch, hoạt động liên quan tới tiền ảo

Chỉ thị 02/CT-NHNN ngày 13/4/2018 của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước về việc tăng cường kiểm soát các giao dịch và hoạt động liên quan đến tiền ảo đánh dấu một bước quan trọng trong việc đảm bảo an ninh tài chính và phòng chống các hoạt động không phù hợp trong lĩnh vực này. Chỉ thị này đã đưa ra một loạt biện pháp cụ thể, yêu cầu các tổ chức tín dụng và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán thực hiện nhằm tăng cường kiểm soát và xử lý các giao dịch liên quan đến tiền ảo.

Trong tinh thần của Chỉ thị, các tổ chức tín dụng và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán được quy định không được cung cấp dịch vụ thanh toán hoặc thực hiện các loại giao dịch nhất định liên quan đến tiền ảo. Cụ thể, các hoạt động như thực hiện giao dịch thẻ, cấp tín dụng qua thẻ, hỗ trợ xử lý, thanh toán, chuyển tiền, bù trừ và quyết toán, chuyển đổi tiền tệ, thực hiện giao dịch thanh toán, chuyển tiền qua biên giới liên quan tới giao dịch tiền ảo cho khách hàng đều bị nghiêm cấm. Việc này nhằm mục đích ngăn chặn những rủi ro tiềm ẩn như rửa tiền, tài trợ khủng bố, gian lận, và trốn thuế mà có thể phát sinh từ các hoạt động này.

Hơn nữa, Chỉ thị cũng yêu cầu các tổ chức tín dụng và tổ chức cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán tăng cường rà soát và báo cáo kịp thời các giao dịch đáng ngờ có liên quan đến tiền ảo. Điều này đặt ra một yêu cầu cao về khả năng theo dõi và phát hiện các giao dịch có khả năng gây ra rủi ro cho hệ thống tài chính. Các tổ chức này cũng được yêu cầu rà soát các tổ chức và cá nhân có giao dịch mua bán, trao đổi tiền ảo, cũng như những tổ chức tham gia vào việc xử lý giao dịch mua bán, trao đổi tiền ảo. Đồng thời, họ cũng phải đảm bảo rằng các biện pháp được thực hiện tuân thủ mọi quy định pháp luật liên quan đến phòng chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và quản lý ngoại hối.

Với những biện pháp mạnh mẽ như vậy, Chỉ thị 02/CT-NHNN rõ ràng thể hiện sự quyết tâm của Ngân hàng Nhà nước trong việc chặt chẽ kiểm soát các hoạt động liên quan đến tiền ảo, nhằm đảm bảo tính an toàn và minh bạch cho hệ thống tài chính. Đồng thời, việc này cũng phản ánh sự nhận thức cao về những rủi ro tiềm ẩn mà tiền ảo có thể mang lại nếu không được quản lý một cách nghiêm ngặt và hiệu quả

Bài viết liên quan: Đề xuất hoàn thiện cơ sở pháp lý cho việc quản lý đối với tiền ảo

Liên hệ đến hotline 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn