1. Một số hành vi vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan
Bản quyền bao gồm quyền tác giả đối với tác phẩm do mình sáng tác, sở hữu và quyền liên quan đối với cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương trình được mã hóa.
Các loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả được quy định tại Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (được sửa đổi, bổ sung bởi khoản 5 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2009) bao gồm: Tác phẩm văn học, nghệ thuật và khoa học (tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và tác phẩm khác được thể hiện dưới dạng chữ viết hoặc ký tự khác; bài giảng, bài phát biểu; tác phẩm báo chí; tác phẩm âm nhạc; tác phẩm sân khấu; tác phẩm nhiếp ảnh; tác phẩm văn học, nghệ thuật dân gian; chương trình máy;...) và Tác phẩm phái sinh (tác phẩm phái sinh sẽ được bảo hộ nếu không gây phương hại đến quyền tác giả đối với tác phẩm được dùng để làm tác phẩm phải sinh).
Nghị định 131/2013/NĐ-CP ngày 16 tháng 10 năm 2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan đối với hành vi vi phạm như: hành vi vi phạm quy định về đăng ký; hành vi vi phạm quy định về hoạt động của tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan; hành vi xâm phạm quyền bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm; hành vi xâm phạm quyền công bố của tác phẩm; hành vi xâm phạm quyền làm tác phẩm phái sinh; hành vi xâm phạm quyền phân phối tác phẩm; hành vi xâm phạm quyền sao chép bản ghi âm, ghi hình; hành vi xâm phạm quyền phân phôi đến công chứng bản gốc hoặc bản sao cuộc biểu diễn;....
2. Biện pháp xử lý vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan
Căn cứ vào Điều 199 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 quy định về biện pháp xử lý hành vi xâm phạm đến quyền sở hữu trí tuệ của tổ chức, cá nhân khác thì tùy theo tính chất, mức độ xâm phạm, có thể bị xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự.
2.1. Biện pháp dân sự
Khi cá nhân, tổ chức có hành vi xâm phạm đến quyền sở hữu trí tuệ thì Tòa án có thể áp dụng biện pháp dân sự theo quy định tại Điều 202 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005: (1) buộc xin lỗi, cải chính công khai; (2) buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự; (3) buộc thực hiện nghĩa vụ dân sự; buộc bồi thường thiệt hại; (4) buộc tiêu hủy hoặc buộc phân phối hoặc đưa vào sử dụng không nhằm mục đích thương mại đối với hàng hóa, nguyên liệu, vật liệu và phương tiện được sử dụng chủ yếu đề sản xuất, kinh doanh hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trị tuệ với điều kiện không làm ảnh hưởng đến khả năng khái thác quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.
2.2. Biện pháp hành chính
Tại Điều 211 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (được sửa đổi bởi khoản 27 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2009), cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi xâm phạm đến quyền sở hữu trí tuệ gây thiệt hại cho tác giả, chủ sở hữu, người tiêu dùng hoặc cho xã hội thì bị xử phạt vi phạm hành chính.
Những hành vi vi phạm đến quyền tác giả, quyền liên quan bị xử phạt theo quy định tại Nghị định 131/2013/NĐ-CP ngày 16 tháng 10 năm 2013 quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan.
+ Hành vi vi phạm quy định về giám định quyền tác giả, quyền liên quan (Điều 6 Nghị định 131/2013/NĐ-CP): (1) Hành vi thực hiện giám định về quyền tác giả, quyền liên quan trong trường hợp phải từ chối giám định theo quy định thì bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng; (2) Hành vi kết luận giám định sai sự thật để trục lợi thì bị phạt tiền từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng. Ngoài ra, có những hình thức phạt bổ sung khác như: tước quyền sử dụng Thẻ giám định, Giấy chứng nhận tổ chức giám định về quyền tác giả, quyền liên quan từ 01 tháng đến 03 tháng. (theo quy định tại Điều 6 Nghị định 131/2013/NĐ-CP)
+ Hành vi vi phạm quy định về hoạt động của tổ chức tư vấn, dịch vụ (Điều 7 Nghị định 131/2013/NĐ-CP): (1) Hành vi không thực hiện chế độ báo cáo về hoạt động tư vấn, dịch vụ cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định thì bị phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng; (2) Hành vi không bảo đảm điều kiện của người đứng đầu tổ chức tư vấn, dịch vụ về quyền tác giả, quyền liên quan theo quy định hay Hành vi sử dụng người tư ván, dịch vụ về quyền tác giả, quyền liên quan không đủ điều kiện theo quy định từ 3.000.000 đồng đến 5.000.000 đồng; (3) Hành vi mạo danh tổ chức tư vấn, dịch vụ để tiến hành các hoạt động tư vấn, dịch vụ về quyền tác giả, quyền liên quan thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng. Hình thức xử phạt bổ sung có tịch thu tang vật vi phạm.
+ Hành vi vi phạm xâm phạm đến quyền đứng tên, đặt tên tác phẩm (Điều 9 Nghị định 131/2013/NĐ-CP): (1) Hành vi sử dụng tác phẩm mà không nêu tên thật, bút danh tác giả, tên tác phẩm hoặc nếu không đúng tên thật hoặc bút danh tác giả, tên tác phẩm trên bản sao tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng thì bị phạt tiền từ 2.000.000 đồng đến 3.000.000 đồng. Biện pháp khắc phục hậu quả bảo gồm: buộc cải chính công khai trên phương tiện thông tin đại chúng thông tin sai lệch; buộc sửa lại đúng tên tác giả, tên tác phẩm trên bản sao tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng có thông tin sai lệch về tên tác giả, tên tác phẩm.
2.3. Biện pháp hình sự
Căn cứ vào Điều 212 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 (được sửa đổi bởi khoản 79 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2022), cá nhân, pháp nhân thương mại thực hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ có đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
Và tại Điều 225 Bộ luật Hình sự năm 2015 (được sử đổi bởi điểm a và điểm b Khoản 52 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự năm 2017):
Người nào không được phép của chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan mà cố ý thực hiện một trong các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đang được bảo hộ tại Việt Nam với quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 50.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 100.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng thì bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm. Cụ thể những hành vi sau đây: (1) Hành vi sao chép tác phẩm, bản ghi âm, bản ghi hình; (2) Hành vi phân phối đến công chúng bản sao tác phẩm, bản sao bản ghi âm, bản sao bản ghi hình.
Trường hợp người phạm tội thực hiện hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan có tổ chức, phạm tội 02 lần trở lên, thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên, gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan 500.000.000 đồng trở lên hay hàng hóa vi phạm trị giá từ 500.000.000 đồng trở lên thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Pháp nhân thương mại thực hiện hành vi xâm phạm đến quyền tác giả, quyền liên quan có quy mô thương mại hoặc thu lợi bất chính từ 200.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng hoặc hàng hóa vi phạm trị giá từ 300.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng; thu lợi bất chính từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng hoặc gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan từ 100.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc đã bị kết án về tội xâm phạm đến quyền tác giả, quyền liên quan mà chưa được xóa án tích mà còn vi phạm thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến dưới 1.000.000.000 đồng.
Pháp nhân thương mại thực hiện hành vi xâm phạm đến quyền tác giả, quyền liên quan có tổ chức, phạm tội 02 lần trở lên, thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên; thu lợi bất chính 300.000.000 đồng trở lên; gây thiệt hại cho chủ thể quyền tác giả, quyền liên quan 500.000.000 đồng trở lên hoặc hàng hóa vi phạm trị giá 500.000.000 đồng trở lên thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng.
Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 100.000.000 đồng đến 300.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết "Xử lý vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan như thế nào?" mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến bạn đọc. Nếu bạn đọc có bất kỳ vướng mắc nào liên quan đến vấn đề này hay vấn đề pháp lý khác thì vui lòng liên hệ tới bộ phận tổng đài tư vấn trực tuyến của Luật Minh Khuê qua số 1900.6162 để được hỗ trợ kịp thời. Xin chân thành cảm ơn!
