1. Phạm tội quả tang được hiểu là như thế nào?
Theo quy định tại khoản 1 của Điều 8 trong Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi bổ sung năm 2017, tội phạm được xác định là hành vi có tính nguy hiểm đối với xã hội. Đây là những hành vi mà người có năng lực trách nhiệm hình sự hoặc pháp nhân thương mại thực hiện cố ý hoặc vô ý, gây xâm phạm đến sự độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc. Đồng thời, tội phạm cũng xâm phạm các lĩnh vực quan trọng như chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, cũng như quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức và công dân.
Các hành vi vi phạm tội phạm có thể liên quan đến xâm phạm quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cũng như xâm phạm đến các lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ nghĩa. Tội phạm là những hành vi vi phạm quy định của Bộ luật Hình sự và bị quy định để phải chịu hình phạt hình sự. Mục đích của việc xử lý hình sự là bảo vệ an toàn, trật tự và sự phát triển ổn định của xã hội. Qua quy định về tội phạm, Bộ luật Hình sự tạo ra cơ sở pháp lý để xử lý và trừng phạt những hành vi gây hại cho xã hội, đồng thời đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân và tổ chức trong cộng đồng.
Theo khoản 1 Điều 111 trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định khi có người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm mà bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt, bất kỳ ai cũng có quyền bắt và đưa ngay người bị bắt đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất. Các cơ quan này phải tiến hành lập biên bản tiếp nhận và giải ngay người bị bắt hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Quy định này đảm bảo quyền của mọi cá nhân khi chứng kiến hành vi vi phạm pháp luật. Nếu ai đó nhìn thấy một người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm, họ có quyền và nghĩa vụ bắt giữ người đó và đưa tới cơ quan có thẩm quyền để đảm bảo an ninh và trật tự công cộng. Các cơ quan chức năng, như Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân, sẽ tiếp nhận và giải quyết ngay vụ việc theo quy trình pháp lý.
Quy định này không chỉ giúp ngăn chặn ngay lập tức các hành vi vi phạm pháp luật, mà còn tạo ra sự an toàn và công bằng trong xử lý hình sự. Điều này đồng nghĩa với việc nhanh chóng đưa người bị bắt đến cơ quan có thẩm quyền để tiến hành điều tra và xử lý theo quy định của pháp luật.
Vì vậy, phạm tội quả tang là khi một người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm mà bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt.
Các trường hợp được xem là phạm tội quả tang bao gồm:
- Người đang thực hiện tội phạm bị phát hiện.
- Ngay sau khi thực hiện tội phạm, người đó bị phát hiện.
- Người phạm tội quả tang đang bị đuổi bắt.
2. Ai có quyền bắt người phạm tội quả tang ?
Theo Điều 111 của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, quy định về việc bắt người phạm tội quả tang như sau:
- Trong trường hợp người đang thực hiện tội phạm hoặc ngay sau khi thực hiện tội phạm bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt, bất kỳ ai cũng có quyền bắt và đưa ngay người bị bắt đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất. Các cơ quan này phải lập biên bản tiếp nhận và giải ngay người bị bắt hoặc thông báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
- Khi bắt người phạm tội quả tang, mọi người đều có quyền tước vũ khí, hung khí của người bị bắt.
- Trong trường hợp Công an xã, phường, thị trấn hoặc Đồn Công an phát hiện và bắt giữ người phạm tội quả tang, họ có quyền thu giữ và tạm giữ vũ khí, hung khí cùng với việc bảo quản tài liệu và vật chứng có liên quan. Họ cũng phải lập biên bản bắt giữ người, lấy lời khai ban đầu và bảo vệ hiện trường theo quy định của pháp luật. Sau đó, họ sẽ giải ngay người bị bắt hoặc thông báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Những quy định này giúp đảm bảo rằng người dân có quyền và trách nhiệm trong việc bắt giữ và đưa người phạm tội đến cơ quan có thẩm quyền để tiếp tục quá trình điều tra và xử lý hình sự. Đồng thời, việc thu giữ vũ khí và hung khí cùng với việc bảo vệ hiện trường và thu thập thông tin ban đầu cũng góp phần quan trọng trong quá trình truy tìm và thu thập bằng chứng liên quan đến tội phạm.
Như vậy, theo quy định nêu trên thì mọi người đều có quyền bắt người phạm tội quả tang và đưa ngay người bị bắt đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất.
Vì vậy, trong quá trình thực hiện việc bắt giữ người phạm tội quả tang, bất kỳ ai cũng có quyền tước vũ khí, hung khí của người bị bắt. Hành động này nhằm đảm bảo an toàn cho mọi người xung quanh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình đấu tranh phòng chống tội phạm.
Tước vũ khí, hung khí của người bị bắt là một biện pháp quan trọng để ngăn chặn nguy cơ gây hại và giữ an toàn cho cả người bắt và những người tham gia vào quá trình giữ gìn trật tự công cộng. Điều này cũng đảm bảo rằng người phạm tội không thể sử dụng vũ khí, hung khí để gây thêm hại cho bất kỳ ai hoặc thực hiện các hành vi phạm pháp khác.
Quyền tước vũ khí, hung khí trong trường hợp bắt giữ người phạm tội quả tang là một biện pháp an toàn và hợp lý, giúp đảm bảo sự trật tự, an ninh và công lý trong xã hội.
3. Cần làm những công việc gì ngay sau khi bắt người phạm tội quả tang?
Sau khi người phạm tội quả tang được giải ngay đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất, các cơ quan này phải tuân thủ quy định tại khoản 1 của Điều 111 trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015. Điều này bao gồm việc lập biên bản tiếp nhận và giải ngay người bị bắt, hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Đối với trường hợp Công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an phát hiện và bắt giữ người phạm tội quả tang, theo quy định tại khoản 3 của Điều 111, các cơ quan này cũng có nhiệm vụ thu giữ, tạm giữ vũ khí, hung khí và bảo quản tài liệu, đồ vật có liên quan. Đồng thời, lập biên bản bắt giữ người, lấy lời khai ban đầu và bảo vệ hiện trường theo quy định của pháp luật. Tiếp đó, người bị bắt sẽ được giải ngay hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền để tiếp tục quá trình điều tra.
Quy định tại khoản 1 của Điều 114 trong Bộ luật Tố tụng hình sự 2015 nêu rõ rằng sau khi bắt người, Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, bao gồm lấy lời khai ngay và trong thời hạn 12 giờ phải ra quyết định tạm giữ hoặc trả tự do cho người bị bắt.
Ngoài ra, khi bắt người phạm tội quả tang, người bắt phải tuân thủ quy định trong luật, không được thực hiện hành vi đánh đập hoặc giam giữ người phạm tội. Điều này đảm bảo tính hợp pháp, đúng đắn và đảm bảo quyền lợi của người bị bắt trong quá trình xử lý hình sự.
4. Thủ tục bắt người phạm tội quả tang năm 2023 như thế nào?
Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, trình tự bắt người phạm tội quả tang được thực hiện như sau:
- Trường hợp Công an xã, phường, thị trấn, hoặc Đồn Công an phát hiện và bắt giữ người phạm tội quả tang, các bước thực hiện là:
Bước 01: Tiến hành thu giữ và tạm giữ vũ khí, hung khí cùng với việc bảo quản tài liệu và đồ vật có liên quan.
Bước 02: Lập Biên bản bắt giữ người, lấy lời khai ban đầu và bảo vệ hiện trường theo quy định của pháp luật.
Bước 03: Giải ngay người bị bắt hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
- Trường hợp người bắt người phạm tội quả tang không phải là Công an xã, phường, thị trấn, hoặc Đồn Công an, thì các bước thực hiện là:
+ Sau khi bắt, phải giải ngay người bị bắt đến cơ quan Công an, Viện kiểm sát hoặc Ủy ban nhân dân nơi gần nhất.
+ Cơ quan tiếp nhận phải lập biên bản tiếp nhận và giải ngay người bị bắt hoặc báo ngay cho Cơ quan điều tra có thẩm quyền.
Các bước trên được thực hiện nhằm đảm bảo quyền lợi và an toàn của các bên liên quan, cũng như tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình điều tra và xử lý tội phạm. Việc tuân thủ quy trình này giúp đảm bảo tính hợp pháp và minh bạch trong quá trình bắt giữ và chuyển giao người phạm tội quả tang.
Quý khách có thể tham khảo nội dung bài viết: Một số nội dung mới về biện pháp bắt người phạm tội quả tang và bắt người đang bị truy nã trong BLTTHS 2015, Bắt quả tang là gì? Những trường hợp bắt người phạm tội quả tang. Nếu có những vướng mắc khác, quý khách hàng có thể liên hệ đến hotline 19006162 để được giải đáp nhanh chóng hoặc gửi yêu cầu tư vấn đến thư email: lienhe@luatminhkhue.vn
