CHUYÊN ĐỀ ANCOL - PHENOL

1. Dạng 1: Phản ứng của rượu với kim loại kiềm

Dạng bài tự luận: 

Bài 1: Cho A và B là hai rượu đơn chức, mạch hở. A là rượu no, B là rượu không no trong phân tử có một nối đôi. Cho hỗn hợp X gồm 3 gam A và 2,9 gam B tác dụng với Na dư sinh ra 1,12 lít khí H2 đktc Xác định 2 rượu A và B (C3H7OH và CH2=CH-CH-CH2-OH)

Hướng dẫn giải: 

Cho hỗn hợp X gồm 3 gam A và 2,9 gam B tác dụng với Na dư sinh ra 1,12 lít khí H2 đktc. Xác định 2 rượu A và B.

Giả sử A có công thức CnH2n+2 ​ , B có công thức CnH2n ​ .

Khối lượng mol của A: n(A) = \frac{3}{12} ​ = 0.25.

Khối lượng mol của B: n(B) = \frac{2.9}{14} = 0.207 ​ = 0.207.

Để sinh ra 1,12 lít H2, mol Na cần dùng là 0.05 mol.

Từ đó, ta có phương trình phản ứng:

2A + 2Na → 2R + H2

Vậy, A có thể là  C4H10O, B có thể là C4H8O.

Bài 2: Cho 15,2 gam hỗn hợp glixerol và một rượu no đơn chức A tác dụng với Na thu được 4,48 lít khí H2 đktc. Nếu cho hỗn hợp trên tác dụng với Cu(OH)2 thì hòa tan được 4,9 gam Cu(OH)2. Xác định công thức phân tử của rượu A (C3H7OH)

Hướng dẫn giải chi tiết: 

Trước hết, xác định mol glixerol (C3H8O3) và mol rượu A. Mol glixerol:

n( glixerol ) = \frac{15.2}{92} = 0.165 ​ ≈0.165

Phản ứng với Na:

C3H8O3 ​ + 3Na → 3C3H7ONa + H2 ​

n(A)= \frac{4.48}{22.5} ​ = 0.199

Mol rượu A có thể là  C3H7OH.

Mol Cu(OH)2 ​ tạo ra:

n Cu(OH) 2 ​ = \frac{4.9}{40+2+32} ​ ≈ 0.051

Dạng bài trắc nghiệm: 

Bài 1: Đề thi cao đẳng 2008: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp M gồm hai rượu (ancol) X và Y là đồng đẳng kế tiếp của nhau, thu được 0,3 mol CO2 và 0,425 mol H2O. Mặt khác, cho 0,25 mol hỗn hợp M tác dụng với Na (dư), thu được chưa đến 0,15 mol H2. Công thức phân tử của X, Y là:

A. C2H6O, CH4O.

B. C3H6O, C4H8O.

C. C2H6O, C3H8O.

D. C2H6O2, C3H8O2

Đáp án B

Bài 2: Cho 18,8 gam hỗn hợp 2 ancol no, đơn chức, mạch hở, kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng tác dụng với Na dư, tạo ra 5,6 lít khí hiđro (đktc). Công thức phân tử của 2 ancol là:

A. C2H5OH và C3H7OH

B. C3H7OH và C4H9OH

C. CH3OH và C2H5OH

D. Đáp án khác

Đáp án A

Bài 3: Cho 15,2 gam hỗn hợp 2 ancol đơn chức tác dụng với Na vừa đủ, sau phản ứng thu được 21,8 gam chất rắn và bao nhiêu lít hiđro (đktc)?

A. 1,12

B. 2,24

C. 3,36

D. 4,48

Đáp án D

Bài 4: Cho 9,2 gam hôn hợp 2 ancol propylic và ancol đơn chức B tác dụng với Na dư, sau phản ứng thu được 2,24 lít H2 (đktc). B là ancol nào dưới đây?

A.CH3OH

B. C2H5OH

C. C3H5OH

D. Đáp án khác

Đáp án C

Bài 5: Cho 11 gam hỗn hợp 2 rượu no đơn chức kế tiếp nhau trong dãy đồng đẳng, tác dụng hết với Na thì thu được 3,36 lít khí H2 (đktc). Công thức cấu tạo 2 rượu là:

A. CH3OH và C2H5OH

B. CH3OH và C3H7OH

C. C2H5OH và C3H7OH

D. C4H7OH và C5H11OH

Đáp án C

 

2. Dạng 2: Bài tập tìm công thức phân tử rượu phenol

Dạng bài tự luận: 

Bài 1: Đốt cháy hoàn toàn một rượu đơn chức A rồi dẫn toàn bộ sản phẩm cháy đi qua bình đưng nước vôi trong dư thấy khối lượng bình tăng 14,2 gam đồng thời suất hiện 20 gam kết tủa. Xác định công thức phân tử của rượu A.

Lời giải chi tiết: 

Trước hết chúng ta cần xác định số mol n của Ca(OH)2 được tạo ra: 

Số mol Ca(OH)2 =Khối lượng kết tủa : khôi lượng một mol Ca(OH)2 = 20 : 74 mol

Số mol CO2 được sinh ra trong quá trình đốt cháy rượu A: 

Số mol CO2 = Khối lượng CO2 : Khối lượng một mol CO2 = 14.2 : 44 mol

Giả sử công thứ phân tử của rượu A là C_{x}H_{y}O_{z}, ta có thể thiết lập phương trình hoá học của phản ứng cháy: 

C_{x}H_{y}O_{z} + aO_{2}\rightarrow bCO_{2}+cH_{2}O

Suy ra: 

c = \frac{y}{2}

b = a

Ta cần một phương trình nữa để kết hợp với phương trình cháy: 

C_{x}H_{y}O_{z} + dCa\left ( OH \right )_{2} \rightarrow eCaCO_{3} + fH_{2}O

Suy ra 

e = b

f = 2a

Ta thay các hệ số vào phương trình cháy: 

C_{x}H_{y}O_{z} + aO_{2} \rightarrow aCO_{2} + \frac{y}{2}H_{2}O

C_{x}H_{y}O_{z} + dCa(OH) _{2}\rightarrow bCaCO_{3}+ 2aH_{2}O

Chu ý rằng số mol của CaCO3 cần bằng với số mol của Ca(OH)2, vì vậy b = d. Từ đây, ta có thể thiết lập các phương trình: 

x = 4a

y = 10a

Có cô số giá trị cho a, b, c, d, e và f nhưng một giải pháp có thể là a = 1, b = 1; c = 5, d = 1, e = 1, f = 2

Vậy công thức phân tử của rượu A có thể là C4H10O2

Bài 2: Đốt cháy hoàn toàn 3 gam một hợp chất hữu cơ A phải dùng vừa hết 1 lít O2 (đktc). Sản phẩm chỉ có CO2 và H2O trong đó khối lượng CO2 hơn khối lượng H2O là 1,5 gam

a. Xác định công thức đơn giản của A (C7H8O)

b. Xác định công thức phân tử của A biết khối lượng phân tử của A nhỏ hơn glucozo (C6H12O6)

c. Hãy viết công thức cấu tạo có thể có của A biết A có vòng thơm (5 đồng phân)

d. Trong các đồng phân ở câu c đông phân nào có phản ứng với NaOH (3 đồng phân).

Dạng bài trắc nghiệm: 

Bài 1: Đề thi đại học khối A 2008: Khi phân tích thành phần một rượu (ancol) đơn chức X thì thu được kết quả: tổng khối lượng của cacbon và hiđro gấp 3,625 lần khối lượng oxi. Số đồng phân rượu (ancol) ứng với công thức phân tử của X là

A. 3.

B. 4.

C. 2.

D. 1.

Đáp án B

Bài 2: Một rượu no đơn chức A có % oxi theo khối lượng là 34,78%. Tìm công thức phân tử của rượu A

A. C2H5OH

B. C3H7OH

C. CH3OH

D. C4H9OH

Đáp án C

Bài 3: Một rượu X mạch hở, không làm mất màu nước brom. Để đốt cháy a lít hơi rượu X thì cần 2,5a lít oxi ở cùng điều kiện. Công thức cấu tạo của X là:

A. C2H4(OH)2

B. C3H6(OH)2

C. C3H7OH

D. C2H5OH

Đáp án A

Bài 4: Đốt cháy hoàn toàn hỗn hợp 2 rượu no đơn chức liên tiếp nhau trong dãy đồng đẳng ta thu được 4,5 gam H2O và 3,36 lít CO2 (đktc). Xác định công thức phân tử hai rượu

A. CH4O và C3H8O

B. C2H6O và C3H8O

C. C2H6O và CH4O

D. C4H10O và C3H8O

Đáp án B

Bài 5: Đề thi cao đẳng 2008: Đốt cháy hoàn toàn một rượu (ancol) đa chức, mạch hở X, thu được H2O và CO2 với tỉ lệ số mol tương ứng là 3:2. Công thức phân tử của X là

A. C3H8O2.

B. C4H10O2.

C. C2H6O.

D. C2H6O2

Đáp án D

Bài 6: Có một rượu đơn chức Y, khi đốt cháy Y ta chỉ thu được CO2 và H2O với số mol như nhau và số mol oxi tiêu tồn gấp 4 lần số mol của Y. Biết rằng: Y làm mất màu dung dịch brom và khi Y cộng hợp hiđro thì được rượu đơn chức. Công thức cấu tạo mạch hở của Y là:

A. CH3-CH2-OH

B. CH2=CH-CH2-CH2-OH

C. CH3-CH=CH-CH2-OH

D. CH2=CH-CH2-OH

Đáp án C

 

3. Dạng phản ứng tách nước của rượu và hợp nước của anken

Bài 1: Đề thi đại học khối B 2008: Đun nóng một rượu (ancol) đơn chức X với dung dịch H2SO4 đặc trong điều kiện nhiệt độ thích hợp sinh ra chất hữu cơ Y, tỉ khối hơi của X so với Y là 1,6428. Công thức phân tử của Y là

A. C3H8O.

B. C2H6O.

C. CH4O.

D. C4H8O.

Đáp án C

Bài 2: Tách nước hoàn toàn một hỗn hợp rượu X ta thu được hỗn hợp Y gồm các anken .Nếu đốt cháy X thì thu được 1,76 gam CO2, còn khi đốt cháy Y thì khối lượng CO2 và H2O thu được là bao nhiêu

A.2,94 gam

B.2,48 gam

C.1,76 gam

D.2,76 gam

Đáp án A

Bài 3: Chia m gam hỗn hợp 2 rượu thành 2 phần bằng nhau Phần 1:Đốt cháy hoàn toàn thu được 2,24 lít CO2 đktc Phần 2 : Hydrat hóa thì thu được hỗn hợp 2 anken .Nếu đốt cháy hoán toán 2 anken đó thì thu được bao nhiêu gam nước

A.0,36 gam

B.0,9 gam

C.0,54 gam

D.1,8 gam

Đáp án B

Bài 4: Đun nóng V ml rượu etylic 950 với H2SO4 đặc ở 1800C thu được 3,36 lít etilen đktc. Biết hiệu suất phản ứng là 60% và khối lượng riêng của rượu là 0,8 gam/ml .Giá trị của V là

A.10,18 ml

B.15,13 ml

C.8,19 ml

D.12 ml

Đáp án B

Bài 5: Rượu no đơn chức X mạch hở có tỉ khối với H2 là 37 .Cho X tác dụng với H2SO4 đặc nung nóng ở 1800C .Thu dược 1 anken mạch thẳng duy nhất . X là

A.Etanol

B.2-metyl propanol-2

C.Propan -1-ol

D.Butan-1-ol

Đáp án C

Bài 6: Hydrat hóa một rượu A chỉ thu được một anken duy nhất có tỉ khối so với Nitơ là 2 .Tên gọi của A

A.Etanol

B.Metanol

C.Propan -1-ol

D.Butan-1-ol

Đáp án B

Bài 7: Hydrat hóa 6 gam một rượu thì thu được 1.68 lít anken với hiệu suất phản ứng là 75% . Công thức tổng quát của rượu đó là:

A. C2H5OH

B. C3H7OH

C. CH3OH

D. C4H9OH

Đáp án C

Bài 8: Đun nóng m1 gam ancol no, đơn chức A với H2SO4 đặc ở nhiệt độ thích hợp thu được m2 gam chất hữu cơ B. Tỉ khối hơi của B so với A bằng 1,4375. Hiệu suất của phản ứng đạt 100%. Công thức phân tử của A là

A. CH3OH

B. C2H5OH

C. C3H7OH

D. C4H9OH

Đáp án A

Bài 9: Thực hiện phản ứng tách nước với một rượu đơn chức A ở điều kiện thích hợp sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn được chất hữu cơ B (có tỉ khối hơi so với A bằng 1,6. Xác định công thức phân tử rượu A

A. C2H5OH

B. C4H9OH

C. CH3OH

D. C3H7OH

Đáp án C

Bài 10: Hydrat hóa 14,8 gam một rượu thì thu được 11,2 gam anken .Công thức tổng quát của rượu đó là

A. C2H5OH

B. C3H7OH

C. CH3OH

D.C4H9OH

Đáp án D