1. Quy định bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu

Theo quy định tại Điều 3 của Nghị định 24/2024/NĐ-CP về việc bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu, có những yêu cầu cụ thể liên quan đến tính độc lập về pháp lý và tài chính của các nhà thầu tham gia đấu thầu. Dưới đây là những điểm quan trọng được nêu rõ trong nghị định:

- Nhà thầu tham dự thầu các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, phi tư vấn, và EPC:

Nhà thầu phải bảo đảm tính độc lập về pháp lý và tài chính với những đối tượng sau:

Các nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn cho gói thầu, bao gồm lập, thẩm tra thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công, dự toán, thẩm định giá, giám sát thực hiện hợp đồng, và các dịch vụ tư vấn liên quan khác.
Chủ đầu tư và bên mời thầu, trừ những trường hợp được quy định tại khoản 8 và khoản 9 Điều 3 của Nghị định này.

- Nhà thầu tham dự thầu các gói thầu dịch vụ tư vấn:

Nhà thầu phải đảm bảo sự độc lập về pháp lý và tài chính với:

Các nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn cho gói thầu, bao gồm việc lập, thẩm định hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời thầu, và các dịch vụ tư vấn liên quan trực tiếp khác.
Chủ đầu tư và bên mời thầu, với các ngoại lệ đã được quy định.

- Nhà thầu tham dự thầu các gói thầu EPC, EP, EC:

Nhà thầu phải độc lập về pháp lý và tài chính với:

Các nhà thầu thực hiện lập, thẩm tra thiết kế FEED, báo cáo nghiên cứu khả thi, và báo cáo kinh tế kỹ thuật, tùy vào từng trường hợp cụ thể.
Các nhà thầu tư vấn quản lý dự án, giám sát, kiểm định, quản lý hợp đồng của chủ đầu tư hoặc do chủ đầu tư thuê.

- Nhà thầu tham dự gói thầu chìa khóa trao tay:

Yêu cầu về tính độc lập tương tự như đối với các gói thầu EPC, EP, EC, trong đó nhà thầu tham gia cần đảm bảo không có mối liên hệ tài chính hay pháp lý với các bên tư vấn, chủ đầu tư và bên mời thầu, trừ các trường hợp ngoại lệ đã được nêu rõ.

- Quy định về tỷ lệ cổ phần và vốn góp:

Tỷ lệ cổ phần, vốn góp giữa các bên trong đấu thầu sẽ được xác định tại thời điểm đóng thầu, căn cứ theo giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và các tài liệu liên quan.
Đối với nhà thầu liên danh, tỷ lệ sở hữu vốn của từng thành viên trong liên danh sẽ được tính toán theo công thức cụ thể để đảm bảo sự minh bạch và công bằng.

- Quy định đặc biệt cho công ty mẹ, công ty con và đơn vị sự nghiệp:

Trong trường hợp các công ty mẹ, công ty con, hoặc công ty thành viên trong cùng một tập đoàn kinh tế hoặc tổng công ty nhà nước tham gia đấu thầu của nhau, nếu sản phẩm, dịch vụ đấu thầu thuộc ngành nghề kinh doanh chính của tập đoàn, thì vẫn phải bảo đảm tính độc lập về pháp lý và tài chính.
Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp có cùng một cơ quan quản lý trực tiếp khi tham gia đấu thầu, không yêu cầu phải đáp ứng điều kiện độc lập giữa nhà thầu với chủ đầu tư và bên mời thầu.

Nghị định 24/2024/NĐ-CP đặt ra những quy định cụ thể nhằm bảo đảm tính công bằng và minh bạch trong quá trình đấu thầu, đồng thời tạo điều kiện cho sự cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà thầu tham gia vào các gói thầu công khai.

2. Bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu đối với nhà thầu

Theo quy định tại Điều 3 của Nghị định 24/2024/NĐ-CP, việc bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu đối với nhà thầu được quy định như sau:

- Nhà thầu tham dự thầu các gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, phi tư vấn, và PC phải đảm bảo độc lập về mặt pháp lý và tài chính với các bên sau:

Nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn cho chính gói thầu đó, bao gồm việc lập, thẩm tra thiết kế kỹ thuật, thiết kế bản vẽ thi công, dự toán, và thiết kế kỹ thuật tổng thể (thiết kế FEED). Ngoài ra, nhà thầu tư vấn còn bao gồm các dịch vụ như thẩm định giá, giám sát thực hiện hợp đồng, kiểm định, lập và thẩm định hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, và tư vấn quản lý dự án, hợp đồng.
Chủ đầu tư và bên mời thầu, ngoại trừ các trường hợp đặc biệt được quy định tại khoản 8 và khoản 9 của Điều 3 Nghị định 24/2024/NĐ-CP.

- Nhà thầu tham dự thầu các gói thầu dịch vụ tư vấn cũng phải độc lập về mặt pháp lý và tài chính với các bên sau:

Nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn cho gói thầu đó, bao gồm việc lập và thẩm định hồ sơ mời quan tâm, hồ sơ mời thầu, và đánh giá các hồ sơ này.
Chủ đầu tư và bên mời thầu, ngoại trừ các trường hợp quy định tại khoản 8 và khoản 9 của Điều 3.
Nhà thầu cung cấp các dịch vụ tư vấn khác liên quan đến gói thầu xây lắp, mua sắm hàng hóa, và phi tư vấn.

- Nhà thầu tham dự thầu các gói thầu EPC, EP, và EC phải đảm bảo tính độc lập về pháp lý và tài chính với các bên sau:

Nhà thầu lập, thẩm tra thiết kế FEED.
Nhà thầu lập, thẩm tra báo cáo nghiên cứu khả thi (nếu không lập thiết kế FEED).
Nhà thầu tư vấn quản lý dự án, giám sát, kiểm định, và quản lý hợp đồng của chủ đầu tư hoặc bên mời thầu, hoặc các nhà thầu tư vấn khác tham gia trực tiếp vào quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu.
Chủ đầu tư và bên mời thầu, ngoại trừ các trường hợp quy định tại khoản 8 và khoản 9 của Điều 3.

- Nhà thầu tham dự thầu gói thầu chìa khóa trao tay cũng phải đảm bảo tính độc lập về pháp lý và tài chính với các bên sau:

Nhà thầu lập, thẩm tra báo cáo nghiên cứu tiền khả thi.
Nhà thầu tư vấn quản lý dự án, giám sát, kiểm định, và quản lý hợp đồng của chủ đầu tư hoặc bên mời thầu, hoặc các nhà thầu tư vấn khác tham gia trực tiếp vào quá trình tổ chức lựa chọn nhà thầu.
Chủ đầu tư và bên mời thầu, ngoại trừ các trường hợp quy định tại khoản 8 và khoản 9 của Điều 3.

Các quy định khác:

Tỷ lệ cổ phần, vốn góp giữa các bên tham gia liên danh phải được xác định rõ ràng tại thời điểm đóng thầu và được ghi trong giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Công ty mẹ, công ty con, công ty thành viên trong tập đoàn kinh tế có thể tham gia thầu lẫn nhau nếu sản phẩm, dịch vụ thuộc ngành nghề sản xuất kinh doanh chính của tập đoàn. Tuy nhiên, nhà thầu vẫn phải đảm bảo tính độc lập về pháp lý và tài chính với các nhà thầu khác theo quy định của Luật Đấu thầu 2023.
Đơn vị sự nghiệp công lập và doanh nghiệp có cùng cơ quan trực tiếp quản lý không cần phải tuân theo quy định về độc lập pháp lý và tài chính khi tham gia thầu lẫn nhau.

Những quy định này được thiết kế nhằm bảo đảm sự công bằng và minh bạch trong quá trình đấu thầu, ngăn ngừa tình trạng xung đột lợi ích và đảm bảo chất lượng của quá trình thực hiện các dự án đầu tư xây dựng.

3. Bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu đối với nhà đầu tư

Theo quy định tại Điều 4 của Nghị định 25/2020/NĐ-CP, việc bảo đảm cạnh tranh trong đấu thầu đối với nhà đầu tư được quy định cụ thể như sau:

- Nhà đầu tư tham gia dự thầu phải đảm bảo tính độc lập về pháp lý và tài chính với các bên sau đây:

Nhà đầu tư khác đang tham gia trong cùng một gói thầu hoặc dự án. Điều này đảm bảo rằng không có sự liên kết, hợp tác hoặc lợi ích chung giữa các nhà đầu tư để đảm bảo sự cạnh tranh công bằng.
Tổ chức tư vấn thực hiện các nhiệm vụ lập, thẩm định hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu, hồ sơ đề xuất, thẩm định kết quả đấu thầu và các công việc khác liên quan trực tiếp đến quá trình lựa chọn nhà đầu tư.

- Đối với các trường hợp đặc biệt, bao gồm những dự án mà:

Nhà đầu tư tham gia đấu thầu có thể là đơn vị tư vấn lập báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư (đối với các dự án PPP - đối tác công tư), miễn là nhà đầu tư phải thực hiện đấu thầu công khai và bảo đảm các điều kiện cạnh tranh công bằng.
Nhà đầu tư tham gia đấu thầu không được tham gia đấu thầu ở các dự án mà tổ chức tư vấn do mình thành lập hoặc tổ chức tư vấn mà mình có cổ phần, vốn góp lớn thực hiện nhiệm vụ lập, thẩm định hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu.

- Những hạn chế về sở hữu chéo giữa các nhà đầu tư và tổ chức tư vấn:

Nhà đầu tư không được có cổ phần, vốn góp chi phối (trên 30%) tại tổ chức tư vấn đã thực hiện các công việc liên quan đến gói thầu hoặc dự án mà nhà đầu tư đó đang tham gia đấu thầu.
Ngược lại, tổ chức tư vấn không được tham gia vào việc lập, thẩm định hồ sơ mời thầu, đánh giá hồ sơ dự thầu của các nhà đầu tư mà tổ chức tư vấn đó có cổ phần, vốn góp chi phối.

Các quy định về bảo đảm cạnh tranh đối với doanh nghiệp nhà nước:

Doanh nghiệp nhà nước phải đảm bảo rằng mình không tham gia vào việc cung cấp dịch vụ tư vấn, thẩm định hồ sơ, đánh giá kết quả đấu thầu nếu có tham gia với tư cách là nhà đầu tư trong dự án hoặc gói thầu đó.
Doanh nghiệp nhà nước không được sử dụng các cơ quan, tổ chức nhà nước có liên quan để hỗ trợ cho việc đấu thầu của mình.

Những quy định này nhằm đảm bảo rằng quá trình đấu thầu diễn ra minh bạch, công bằng, ngăn ngừa xung đột lợi ích và thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh giữa các nhà đầu tư.