Bình chữa cháy được phân bao nhiêu loại theo Tiêu chuẩn quốc gia?

1. Bình chữa cháy là gì?

Dựa theo hướng dẫn trong Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7026:2013 (ISO 7165:2009), bình chữa cháy có thể được định nghĩa như sau:

Bình chữa cháy (fire extinguisher) là một thiết bị được sử dụng để lưu trữ chất chữa cháy và có khả năng phun và định hướng chất chữa cháy vào ngọn lửa thông qua áp suất tạo ra bên trong. Quá trình phun chất chữa cháy có thể được thực hiện bằng cách:

- Sử dụng khí nén trực tiếp bên trong bình (áp suất trong bình chứa chất chữa cháy duy trì không đổi).

- Kích hoạt bằng chai khí đẩy (tạo áp suất gia tăng tại thời điểm sử dụng bằng cách giải phóng khí từ một chai đặc biệt chứa khí áp suất cao).

2. Bình chữa cháy được phân bao nhiêu loại theo Tiêu chuẩn quốc gia?

Theo quy định của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7026:2013, bình chữa cháy được phân loại dựa trên loại chất chữa cháy mà bình chứa. Hiện nay, có một số loại chính của bình chữa cháy như sau:

- Bình chữa cháy dùng chất chữa cháy gốc nước (Bình nước chữa cháy).

- Bình chữa cháy dùng bột chữa cháy (Bình bột chữa cháy).

- Bình chữa cháy dùng khí cacbon đioxit (Bình CO2 chữa cháy).

- Bình chữa cháy dùng chất chữa cháy không gây ô nhiễm (Bình khí/lỏng sạch chữa cháy).

Ngoài ra, các loại bình chữa cháy này có thể được phân loại chi tiết hơn. Ví dụ, bình chữa cháy dùng chất chữa cháy gốc nước có thể chứa nước nguyên chất hoặc nước kết hợp với các chất phụ gia như chất làm ướt, chất làm tăng độ nhớt, chất ức chế cháy, chất tạo bọt, hóa chất làm ẩm, và những yếu tố khác.

Các bình chữa cháy dùng chất chữa cháy gốc nước, kể cả chất tạo bọt, chứa các loại chất làm dịu có điểm đông đặc khác nhau, cần được xem xét như là các mẫu (model) riêng biệt và phải thực hiện kiểm tra để đánh giá khả năng chống cháy và hiệu suất làm việc ở nhiệt độ, độ dẫn điện, và các yếu tố khác. Tất cả các yêu cầu khác liên quan đến thiết kế và cấu tạo của bình chữa cháy dùng chất chữa cháy gốc nước áp dụng cho tất cả các mẫu bình chữa cháy khác, bất kể chúng sử dụng loại chất chữa cháy nào.

3. Có những chất chữa cháy nào và yêu cầu đối với từng chất ra sao?

Theo quy định tại mục 5 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7026:2013, Tiêu chuẩn quy định các loại chất chữa cháy như sau:

- Cacbonđioxit.

- Chất chữa cháy sạch.

- Bột.

- Chất tạo bọt đậm đặc.

- Chất chữa cháy gốc nước.

Mỗi loại chất chữa cháy có yêu cầu cụ thể như sau:

- Cacbonđioxit: Cacbonđioxit sử dụng trong bình chữa cháy phải tuân theo TCVN 6100 (ISO 5923).

- Chất chữa cháy sạch: Chất chữa cháy sạch là chất chữa cháy thể khí hoặc thể lỏng bay hơi không dẫn điện, không để lại cặn khí bay hơi. Chất chữa cháy sạch dùng trong bình chữa cháy phải tuân theo các tiêu chuẩn như TCVN 7161, ISO 14520, hoặc quy định của cơ quan quản lý môi trường. Sản xuất và sử dụng chất chữa cháy sạch phải tuân theo quy định của nhà nước.

- Bột: Bột sử dụng trong bình chữa cháy phải tuân theo TCVN 6102 (ISO 7502).

- Chất tạo bọt đậm đặc: Chất tạo bọt đậm đặc sử dụng trong bình chữa cháy phải tuân theo TCVN 7278 (ISO 7203). Đôi khi, các chất phụ gia không tạo bọt có thể được sử dụng và thêm vào nước để tạo ra các đặc tính như chống đông, thấm ướt, hoặc các đặc tính đặc biệt khác. Tuy nhiên, các bình chữa cháy này được xem xét như là các loại bình chữa cháy dùng chất chữa cháy gốc nước.

- Chất chữa cháy gốc nước: Khi chất chữa cháy có độ pH vượt quá 9,5, phải có cảnh báo tương ứng trên nhãn hiệu của bình chữa cháy.

4. Bình chữa cháy phải có những tài liệu hướng dẫn nào?

Theo quy định tại mục 11 của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7026:2013 (ISO 7165:2009), bình chữa cháy phải đi kèm với các tài liệu hướng dẫn sau:

- Sách hướng dẫn cho người sử dụng: Mỗi bình chữa cháy cần được cung cấp kèm một cuốn sách hướng dẫn dành cho người sử dụng. Cuốn sách này phải chứa các hướng dẫn quan trọng, lời cảnh báo cần thiết và các thông tin quan trọng về việc lắp đặt, vận hành và kiểm tra bình chữa cháy. Cuốn sách cũng nên giới thiệu hướng dẫn của nhà sản xuất về việc bảo dưỡng và nạp lại bình chữa cháy.

- Sách hướng dẫn sử dụng: Nhà sản xuất phải tạo sách hướng dẫn sử dụng cho mỗi mẫu (model) bình chữa cháy. Cuốn sách này phải đáp ứng các yêu cầu sau:

+ Cung cấp các hướng dẫn quan trọng, lời cảnh báo và thông tin cần thiết.

+ Mô tả chi tiết về việc bảo dưỡng thiết bị và các hoạt động liên quan đến bảo dưỡng.

+ Bao gồm danh mục các số hiệu chi tiết cho tất cả các phần cần thay thế.

+ Rõ ràng quy định rằng áp kế trên bình chữa cháy không được sử dụng để đo áp suất làm việc khi đã đạt được áp suất làm việc, và người sử dụng phải sử dụng bộ điều chỉnh áp suất từ một bình khí cao áp.

5. Hướng dẫn sử dụng bình bột chữa cháy

Bình chữa cháy bột, hay còn gọi là bình chữa cháy bằng bột, là một thiết bị cứu hỏa được thiết kế để dập tắt đám cháy. Bên trong mỗi bình chữa cháy này có chứa khí Nitrogen (N2) để tạo lực đẩy cần thiết để phun bột chữa cháy và dập tắt đám cháy. Các loại bình chữa cháy bột có thể được sử dụng để dập tắt nhiều loại đám cháy khác nhau, bao gồm đám cháy chất rắn, đám cháy chất lỏng, đám cháy khí, đám cháy điện và cả thiết bị điện mới phát sinh.

Bột chữa cháy không có độc tính, không dẫn điện, và đặc biệt hiệu quả trong việc dập tắt đám cháy. Thao tác sử dụng bình chữa cháy bột rất đơn giản, và thiết bị này dễ dàng kiểm tra để đảm bảo tính hoạt động hiệu quả. Bình chữa cháy bột thường được sử dụng để dập tắt những đám cháy nhỏ hoặc đám cháy mới phát sinh.

5.1. Cách sử dụng

- Với bình chữa cháy xách tay: Trong trường hợp xảy ra đám cháy, bạn cần di chuyển bình chữa cháy đến gần khu vực cháy. Sau đó, lắc bình mạnh từ 3-4 lần để làm cho bột chữa cháy tơi hơn. Giật chốt an toàn để mở van và kích hoạt phun bột chữa cháy. Hãy đảm bảo chọn hướng của loa phun vào phần gốc của đám cháy và cố gắng duy trì một khoảng cách an toàn, thường là khoảng 1,5 mét, tùy theo loại bình. Nếu áp lực khí yếu đi, bạn có thể tiến lại gần đám cháy và điều chỉnh hướng loa phun để đảm bảo dập tắt hoàn toàn đám cháy.

- Đối với bình chữa cháy xe đẩy: Đẩy xe chữa cháy đến vị trí của đám cháy, rồi kéo vòi rulo để đưa lăng phun bột vào gốc đám cháy. Sau đó, giật chốt an toàn (kẹp chì) và kéo van chính trên đỉnh bình để kích hoạt việc phun bột. Hãy nắm chặt lăng phun và đảm bảo bạn đã chọn hướng thuận chiều với hướng gió. Bật cò để cho phép bột chữa cháy được phun ra.

Khi bạn mở van (cách mở van có thể khác nhau tùy theo loại bình), bột khô trong bình sẽ được phun ra ngoài dưới áp lực khí nén. Bột chữa cháy này có tác dụng kìm hãm quá trình cháy và cách ly chất cháy khỏi không khí, đồng thời ngăn ngừng khí cháy tiến vào vùng đám cháy, dẫn đến dập tắt đám cháy.

Chú ý:

Để sử dụng hiệu quả bình chữa cháy, trước hết, bạn nên đọc kỹ hướng dẫn và nắm rõ tính năng tác dụng của từng loại bình để xác định cách bố trí chúng sao cho phù hợp với tình huống.

Khi bạn phải sử dụng bình chữa cháy, đối với các đám cháy xảy ra ngoài trời, hãy đứng ở phía đầu hướng của gió để đảm bảo không bị khói và hỏa hoạn phả vào mặt. Trong trường hợp đám cháy xảy ra trong nhà hoặc khu vực có cửa ra vào gần, hãy đứng gần cửa để tiện cho việc thoát ra ngoài khi cần thiết. Lưu ý rằng khi bạn đã bắt đầu phun bột chữa cháy, nên tiếp tục phun cho đến khi đám cháy hoàn toàn được dập tắt.

Khi phải dập đám cháy có liên quan đến chất lỏng, bạn cần phun bột chữa cháy sao cho nó bao phủ hoàn toàn bề mặt của chất lỏng đang cháy. Tránh phun trực tiếp xuống chất lỏng để không làm tăng nguy cơ bắn chất lỏng ra ngoài và làm cho đám cháy trở nên nguy hiểm hơn.

Việc lựa chọn vị trí và khoảng cách để đứng khi phun bột chữa cháy phụ thuộc vào loại đám cháy cũng như lượng khí đẩy còn lại trong bình. Hãy tự đánh giá tình hình và chọn vị trí an toàn để tiếp cận và phun bột chữa cháy sao cho phù hợp với tình huống.

Cuối cùng, bình chữa cháy sau khi đã sử dụng cần được lưu trữ riêng biệt và đánh dấu rõ để tránh nhầm lẫn. Trong quá trình sử dụng, hãy giữ bình ở tư thế thẳng đứng để đảm bảo hoạt động hiệu quả của thiết bị.

5.2. Những điểm chú ý khi sử dụng bảo quản bình bột chữa cháy:

- Đặt bình chữa cháy ở một vị trí dễ thấy và thuận tiện để sử dụng khi cần thiết.

- Chọn nơi để bình chữa cháy cần là nơi khô ráo, thoáng gió, tránh ánh nắng trực tiếp. Nhiệt độ tối đa không nên vượt quá 50°C. Nếu bạn cần để bình ngoài trời, đảm bảo rằng nó có mái che để bảo vệ khỏi ánh nắng mặt trời và thời tiết khắc nghiệt.

- Khi cần di chuyển bình chữa cháy, hãy làm điều này một cách nhẹ nhàng và tránh tiếp xúc trực tiếp với nhiệt độ cao hoặc rung động mạnh.

- Để đảm bảo sự an toàn và hiệu suất, cần thường xuyên kiểm tra bình chữa cháy theo quy định của nhà sản xuất hoặc ít nhất là mỗi 3 tháng một lần. Nếu kim chỉ trên bình hiển thị dưới mức đỏ, bạn cần nạp lại khí cho bình.

- Kiểm tra lượng khí đẩy bằng cách sử dụng áp kế hoặc cân và so sánh với lượng ban đầu. Đồng thời, kiểm tra trọng lượng bột chữa cháy bằng cách cân và so sánh với trọng lượng ban đầu.

- Thường xuyên kiểm tra, bảo dưỡng và thay thế bất kỳ bộ phận nào của bình chữa cháy bị hỏng hoặc hỏng hóc, bao gồm loa phun, vòi phun, van khoá. Hãy thay thế các bình chữa cháy bị rò khí để đảm bảo tính an toàn và hiệu suất của thiết bị.

Bài viết liên quan: Quy định mới về lực lượng phòng cháy, chữa cháy cơ sở?

Trên đây là nội dung bài viết của Luật Minh Khuê về vấn đề: Bình chữa cháy được phân bao nhiêu loại theo Tiêu chuẩn quốc gia? Xin cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!