Quy định về thẩm quyền phê duyệt phương án chữa cháy

Để bảo đảm tính thống nhất, hiệu lực và hiệu quả của công tác này, pháp luật đã quy định rõ thẩm quyền phê duyệt phương án chữa cháy cho từng cấp, từng cơ quan có trách nhiệm. Việc nắm rõ các quy định về thẩm quyền không chỉ giúp các tổ chức, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước tuân thủ đúng pháp luật, mà còn góp phần nâng cao năng lực quản lý nhà nước trong lĩnh vực PCCC, giảm thiểu rủi ro, thiệt hại, đồng thời bảo vệ an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân. Chính vì vậy, tìm hiểu quy định về thẩm quyền phê duyệt phương án chữa cháy là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh công tác PCCC ngày càng được đặt lên hàng đầu như hiện nay.

1. Khái quát chung về phương án chữa cháy

Hiện tại các quy định chi tiết về Phương án chữa cháy (PACC), bao gồm trách nhiệm xây dựng, yêu cầu nội dung và thẩm quyền phê duyệt, hiện đang được thực hiện theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 01 tháng 07 năm 2025, tập trung vào việc nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về PCCC và quy định chi tiết về việc lập, quản lý hồ sơ PCCC, nội dung và thời gian thực tập PACC. PACC theo quy định hiện hành phải được bổ sung, chỉnh lý kịp thời và được cấp có thẩm quyền phê duyệt lại khi có những thay đổi lớn về quy mô, tính chất, đặc điểm nguy hiểm về cháy, nổ của cơ sở. Song song đó, Nghị định số 106/2025/NĐ-CP có hiệu lực cùng thời điểm, tập trung vào xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và cứu nạn, cứu hộ, siết chặt công tác thực thi.

Cần phân biệt được thẩm duyệt thiết kế và phê duyệt phương án chữa cháy, tránh nhầm lẫn về thẩm quyền, thủ tục và thời điểm áp dụng.

Căn cứ Điều 17 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, thẩm duyệt thiết kế phòng cháy chữa cháy là quá trình kiểm tra, đánh giá hồ sơ thiết kế kỹ thuật của một công trình xây dựng (trước khi thi công hoặc cải tạo) nhằm đảm bảo hệ thống PCCC được thiết kế tuấn thủ quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật an toàn. Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế về PCCC là văn bản pháp lý bắt buộc để chủ đầu tư tiến hành thi công công trình và là căn cứ để cơ quan chức năng xem xét, phê duyệt dự án và cấp giấy phép xây dựng.

Phê duyệt PACC là quá trình chấp thuận kế hoạch tác chiến, huy động lực lượng, phương tiện, tổ chức chỉ huy, biện pháp kỹ thuật và chiến thuật cụ thể sẽ được áp dụng khi sự cố cháy xảy ra tại cơ sở đã đi vào hoạt động. Bản chất là sự chấp thuận kế hoạch vận hành và ứng phó tại chỗ, đảm bảo tính khả khi sự cố xảy ra. Việc phê duyệt được tiến hành trong giai đoạn chuẩn bị đưa ơ sở vào hoạt động (sau nghiệm thu) và được duy trì, cập nhật, phê duyệt lại đình kỳ.

2. Thẩm quyền phê duyệt Phương án chữa cháy

Thẩm quyền phê duyệt phương án chữa cháy được phân cấp chặt chẽ nhằm đảm bảo việc huy động lực lượng và phương tiện tác chiến nhanh chóng, phù hợp quy mô và mức độ nguy hiểm của từng cơ sở.

2.1. Phân loại Phương án chữa cháy và cơ quan xây dựng

Phương án chữa cháy được phân thành hai loại chính dựa trên phạm vi sử dụng lực lượng, cụ thể:

Phương án chữa cháy của cơ sở: Thuộc về Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, người đứng đầu cơ sở thuộc diện quản lý về phòng cháy chữa cháy hoặc chủ phương tiện giao thông cơ giới có yêu cầu đặc biệt về bảo đảm an toàn phòng cháy chữa cháy với phạm vi sử dụng lực lượng, phương tiện tại chỗ trong phạm vi quản lý (khu dân cư, cơ sở, phương tiện). Đối với PACC cơ sở (mẫu 17) thẩm quyền phê duyệt thuộc về Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã (áp dụng đối với nguyên tắc quản lý PACC tại chỗ).

Phương án chữa cháy của Cơ quan Công an: Trách nhiệm xây dựng phương án thuộc về Trưởng Công an cấp huyện với phạm vi áp dụng đối với các cơ sở có nguy cơ cháy nổ và đòi hỏi huy động lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp lớn. Đối với PACC Cơ quan Công an (mẫu 18) thẩm quyền phê duyệt thuộc về Trưởng Công an cấp huyện đối với các cơ sở có nguy cơ cháy nổ cao (áp dụng nguyên tắc quản lý PACC chuyên nghiệp)

2.2. Thẩm quyền phê duyệt Phương án chữa cháy rừng  

Các quy định pháp luật cũng chi tiết hóa thẩm quyền phê duyệt PACC đối với các khu vực rừng, thể hiện cơ chế phối hợp giữa chính quyền địa phương và lực lượng chuyên ngành kiểm lâm. Chủ tịch UBND cấp xã phê duyệt Phương án Phòng cháy chữa cháy rừng thuộc phạm vi trách nhiệm quản lý của mình.

Phương án chữa cháy rừng (sử dụng lực lượng chuyên ngành) Thủ trưởng kiểm lâm cấp tỉnh và Thủ trưởng kiểm lân cấp huyện phê duyệt phương án Phòng cháy chữa cháy rừng có sử dụng lực lượng, phương tiện của lực lượng chuyên ngành kiểm lâm.

Nghị định 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về quản lý nhà nước, trong đó có đề cập đến nội dung, thời gian thực tập phương án chữa cháy tại Khoản 6 Điều 10. Mặc dù thẩm quyền phân cấp cho Chủ tịch UBND cấp xã và Công an cấp huyện đối với PACC dự kiến được duy trì , việc xác định chính xác đối tượng phải thẩm duyệt PCCC theo Phụ lục III Nghị định 105/2025/NĐ-CP (ví dụ: chung cư, bệnh viện, nhà máy điện)  có ảnh hưởng trực tiếp đến việc xác định loại PACC (PC 17 hay PC 18) mà cơ sở đó cần lập. Nếu một cơ sở nằm trong danh mục phải thẩm duyệt thiết kế PCCC (Phụ lục III Nghị định 105/2025/NĐ-CP), cơ sở đó gần như chắc chắn cũng sẽ nằm trong danh mục phải lập PACC của cơ quan Công an (PC 18).   

3. Trình tự và thủ tục phê duyệt Phương án chữa cháy

3.1. Trách nhiệm xây dựng và yêu cầu nội dung Phương án chữa cháy

Trách nhiệm tổ chức xây dựng PACC được giao cho người đứng đầu cơ sở, Chủ tịch UBND cấp xã (đối với khu dân cư) và Trưởng Công an cấp huyện (đối với PACC Công an). Đây là nghĩa vụ pháp lý cơ bản nhằm chuẩn bị sẵn sàng cho tình huống khẩn cấp.   

Nội dung cơ bản của PACC phải đảm bảo tính khả thi và chiến thuật, bao gồm :   

• Nêu rõ tính chất, đặc điểm nguy hiểm về cháy, nổ, độc và các điều kiện liên quan đến hoạt động chữa cháy của cơ sở.
• Đề ra tình huống cháy phức tạp nhất và một số tình huống cháy đặc trưng khác có thể xảy ra, bao gồm khả năng phát triển của đám cháy theo các mức độ khác nhau.
• Đề ra kế hoạch huy động, sử dụng lực lượng, phương tiện, tổ chức chỉ huy, biện pháp kỹ thuật, chiến thuật chữa cháy phù hợp với từng giai đoạn của từng tình huống cháy.

PACC phải được duy trì, bổ sung, chỉnh lý kịp thời và phải được cấp có thẩm quyền phê duyệt lại khi có những thay đổi lớn về quy mô hoặc tính chất nguy hiểm của cơ sở.   

3.2. Hồ sơ và thủ tục đề nghị phê duyệt

Thành phần hồ sơ đề nghị phê duyệt Phương án Chữa cháy cơ sở theo quy định hiện hành bao gồm:

• Văn bản đề nghị phê duyệt phương án 
• Phương án chữa cháy   

Theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP, hồ sơ PCCC được quy định chi tiết hơn, có thể bao gồm Báo cáo đánh giá nguy cơ cháy nổ, sơ đồ vị trí hệ thống PCCC và kết quả kiểm định phương tiện.   

3.3. Trách nhiệm thực tập Phương án chữa cháy

Tổ chức diễn tập chữa cháy định kỳ là một yêu cầu bắt buộc nhằm đảm bảo PACC được kiểm tra thực tế và các lực lượng tại chỗ được huấn luyện thành thạo. Trách nhiệm tổ chức thực tập PACC thuộc về người đứng đầu cơ sở hoặc đơn vị chịu trách nhiệm xây dựng phương án.   

Khoản 6 Điều 10 của NĐ 105/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về nội dung và thời gian thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.   

Kết luận

 Từ những phân tích trên có thể thấy rằng, việc xác định và tuân thủ đúng thẩm quyền phê duyệt phương án chữa cháy là một yếu tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong hệ thống pháp luật về phòng cháy và chữa cháy của Việt Nam. Theo Luật Phòng cháy và chữa cháy năm 2001, Luật sửa đổi, bổ sung năm 2013, cùng các Nghị định hướng dẫn thi hành của Chính phủ, thẩm quyền phê duyệt phương án chữa cháy được phân cấp rõ ràng cho Cục Cảnh sát Phòng cháy, chữa cháy và Cứu nạn, cứu hộ (Bộ Công an), Công an cấp tỉnh và Công an cấp huyện, tùy thuộc vào quy mô, tính chất nguy hiểm cháy nổ và tầm ảnh hưởng của cơ sở hoặc công trình.

Việc quy định rõ ràng về thẩm quyền không chỉ đảm bảo hoạt động phê duyệt được thực hiện đúng người, đúng việc, đúng quy trình mà còn tạo cơ sở pháp lý cho việc kiểm tra, giám sát, nâng cao hiệu quả thực hiện phương án khi có sự cố cháy xảy ra. Đây cũng là minh chứng cho tinh thần thượng tôn pháp luật và sự chuyên nghiệp trong công tác quản lý nhà nước về PCCC. Trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu bảo đảm an toàn cháy nổ trở thành một tiêu chí bắt buộc trong mọi hoạt động sản xuất – kinh doanh – dân sinh, việc hiểu và thực hiện nghiêm túc các quy định về thẩm quyền phê duyệt phương án chữa cháy không chỉ giúp bảo vệ an toàn cho từng cá nhân, tổ chức mà còn góp phần xây dựng một xã hội an toàn, văn minh và phát triển bền vững.

Mọi thắc mắc quý khách hàng có thể liên hệ trực tiếp Tổng đài tư vấn pháp luật hình sự trực tuyến số Hotline: 1900.6162 để gặp luật sư tư vấn trực tiếp giải đáp các thắc mắc. Chúng tôi rất hân hạnh khi nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Xin chân thành cảm ơn!