Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp đặc biệt theo Điều 92 Luật đất đai 2024

1. Phân tích Điều 92 Luật đất đai 2024

Tại Điều 92 của Luật Đất đai 2024, quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong các trường hợp đặc biệt đã được nêu rõ. Đầu tiên, đối với các dự án đầu tư do Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định, trong trường hợp cần thu hồi đất dẫn đến việc di dời cả cộng đồng dân cư, gây ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội và truyền thống văn hóa của cộng đồng, thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm xây dựng chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Tiếp theo, đối với trường hợp thu hồi đất theo quy định tại khoản 3 Điều 82, những người có đất bị thu hồi sẽ được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tương tự như các quy định tại Điều 78 và Điều 79. Điều này đảm bảo rằng quyền lợi của người dân bị ảnh hưởng sẽ được bảo vệ một cách công bằng và hợp lý.

Đối với các tổ chức bị thu hồi đất nhưng không được bồi thường về đất, những tổ chức này có tài sản do Nhà nước giao quản lý và sử dụng sẽ được áp dụng các quy định đặc biệt. Cụ thể, nếu tổ chức được giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất đã nộp tiền từ ngân sách nhà nước, họ sẽ không nhận bồi thường về đất nhưng sẽ nhận hỗ trợ bằng tiền nếu phải di dời đến cơ sở mới do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, với mức hỗ trợ tối đa không vượt quá mức bồi thường về đất.

Đối với các đơn vị vũ trang nhân dân đang sử dụng đất, khi Nhà nước thu hồi đất, họ sẽ được bố trí một vị trí mới hoặc có thể chuyển đổi vị trí đất cho phù hợp. Nếu tổ chức gặp thiệt hại về tài sản do Nhà nước giao quản lý và phải di dời đến cơ sở mới, họ có thể sử dụng tiền bồi thường tài sản để đầu tư tại cơ sở mới theo dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Cuối cùng, Chính phủ sẽ quy định chi tiết về các điều này để đảm bảo việc thực hiện các quy định được minh bạch và hiệu quả.

Trước đây, tại Điều 87 của Luật Đất đai 2013, quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong các trường hợp đặc biệt đã được nêu rõ. Đối với các dự án đầu tư do Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư và được Thủ tướng Chính phủ chấp thuận, trong những trường hợp cần di chuyển cả cộng đồng dân cư và ảnh hưởng đến toàn bộ đời sống, kinh tế - xã hội, cũng như truyền thống văn hóa của cộng đồng, Thủ tướng Chính phủ có trách nhiệm quyết định khung chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Điều này đảm bảo rằng các cộng đồng bị ảnh hưởng sẽ nhận được sự hỗ trợ hợp lý và kịp thời.

Ngoài ra, đối với các dự án sử dụng vốn vay từ các tổ chức quốc tế hoặc nước ngoài, nếu Nhà nước Việt Nam đã cam kết về khung chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, thì các quy định này cũng sẽ được thực hiện theo khung chính sách đã được phê duyệt. Điều này không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của những người dân bị thu hồi đất mà còn thể hiện cam kết của Việt Nam trong việc tuân thủ các quy định quốc tế.

Cuối cùng, trong những trường hợp thu hồi đất theo quy định tại điểm đ và điểm e khoản 1 Điều 65, những người có đất bị thu hồi sẽ được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm ổn định đời sống và sản xuất theo quy định của Chính phủ. Điều này thể hiện nỗ lực của Nhà nước trong việc bảo đảm quyền lợi và an sinh cho người dân trong bối cảnh phát triển kinh tế và xã hội.

So với quy định tại Luật Đất đai 2013, Luật Đất đai 2024 đã sửa đổi, bổ sung một số nội dung quan trọng liên quan đến bồi thường, hỗ trợ và tái định cư trong ba trường hợp đặc biệt. Đầu tiên, đối với các dự án đầu tư do Quốc hội hoặc Thủ tướng Chính phủ quyết định, nếu phải thu hồi đất và di chuyển cả cộng đồng dân cư, gây ảnh hưởng đến đời sống, kinh tế, xã hội và văn hóa của cộng đồng, thì Hội đồng nhân dân cấp tỉnh sẽ quyết định chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đảm bảo phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương.

Thứ hai, trong trường hợp thu hồi đất theo quy định tại khoản 3 Điều 82, những người có đất bị thu hồi sẽ được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư như quy định tại Điều 78 và Điều 79 của Luật Đất đai 2024, bảo vệ quyền lợi của người dân một cách toàn diện hơn. Cuối cùng, đối với các tổ chức bị thu hồi đất nhưng không được bồi thường về đất, họ sẽ có những quy định cụ thể: nếu tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc thuê đất, khi bị thu hồi sẽ không nhận bồi thường về đất nhưng được hỗ trợ bằng tiền nếu phải di dời đến cơ sở mới do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định, với mức hỗ trợ tối đa không vượt quá mức bồi thường về đất.

Đối với các đơn vị vũ trang nhân dân đang sử dụng đất, họ sẽ được bố trí vị trí mới hoặc có thể chuyển đổi vị trí đất cho phù hợp. Khi tổ chức bị thiệt hại về tài sản do Nhà nước giao quản lý và phải di dời đến cơ sở mới, họ được phép sử dụng tiền bồi thường tài sản để đầu tư tại cơ sở mới theo dự án đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt. Những quy định này không chỉ thể hiện sự quan tâm của Nhà nước đối với đời sống người dân mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức trong quá trình tái định cư và phát triển.

2. Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất

Tại Mục 1, Chương VII của Luật Đất đai số 31/2024/QH15, có những quy định chung quan trọng về việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Những quy định này không chỉ khẳng định tính dân chủ, công bằng, minh bạch trong quá trình thực hiện mà còn nhấn mạnh sự cần thiết phải đảm bảo lợi ích chung và phát triển bền vững cho cộng đồng và địa phương. Việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư sẽ được thực hiện theo những nguyên tắc cụ thể, bao gồm việc bồi thường về đất thông qua việc giao đất có cùng mục đích sử dụng, hoặc nếu không có đất tương đương, sẽ bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể do Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền quy định.

Ngoài ra, những người có đất thu hồi, nếu có nhu cầu và địa phương có đủ điều kiện về quỹ đất và nhà ở, có thể được xem xét bồi thường bằng đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở. Luật cũng quy định rõ trách nhiệm của Nhà nước trong việc hỗ trợ người có đất thu hồi và chủ sở hữu tài sản, nhằm tạo điều kiện cho họ ổn định đời sống và sản xuất.

Khu tái định cư cũng được quy định phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật và xã hội, đảm bảo phù hợp với văn hóa và phong tục của cộng đồng dân cư. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp huyện sẽ có trách nhiệm tổ chức lập và thực hiện dự án tái định cư, đảm bảo rằng việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí tái định cư phải hoàn tất trước khi có quyết định thu hồi đất. Điều này giúp đảm bảo rằng quyền lợi của người dân sẽ được bảo vệ tối đa trong quá trình thu hồi đất, đồng thời cũng tạo ra một quy trình minh bạch và hiệu quả. Kinh phí bồi thường và hỗ trợ trong những trường hợp thu hồi đất sẽ được tính vào kinh phí của dự án đầu tư, thể hiện sự liên kết chặt chẽ giữa các hoạt động thu hồi đất và phát triển dự án.

3. Quy định về việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với các trường hợp đặc biệt

Ngày 15/7/2024, Chính phủ đã ban hành Nghị định 88/2024/NĐ-CP quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất. Theo Điều 7 của Nghị định này, việc bồi thường và hỗ trợ trong các trường hợp đặc biệt được thực hiện như sau: Đối với các dự án đầu tư quy định tại khoản 1 Điều 92 của Luật Đất đai 2024, nếu cần chính sách đặc thù, Thủ tướng Chính phủ sẽ quyết định, sau đó Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét và trình Hội đồng nhân dân quyết định chính sách phù hợp với từng dự án và điều kiện thực tế của địa phương.

Đối với đất của đơn vị vũ trang nhân dân bị thu hồi, họ sẽ được bố trí vị trí mới hoặc chuyển đổi vị trí đất phù hợp với quy hoạch sử dụng đất quốc phòng và an ninh. Nếu đơn vị này bị thiệt hại về tài sản và phải di dời, họ sẽ được bồi thường và sử dụng tiền bồi thường để đầu tư vào cơ sở mới theo dự án đã được phê duyệt.

Ngoài ra, trong trường hợp thu hồi đất do có nguy cơ đe dọa tính mạng hoặc không còn khả năng sử dụng, hộ gia đình và cá nhân sẽ được bồi thường theo quy định tại các Điều 8 đến 17 của Nghị định. Kinh phí bồi thường và hỗ trợ sẽ được thực hiện như sau: ngân sách nhà nước sẽ chi trả trong trường hợp thu hồi đất ở có nguy cơ sạt lở hoặc bị ảnh hưởng bởi thiên tai, đe dọa tính mạng con người; trong khi đó, tổ chức hoặc cá nhân gây ô nhiễm môi trường sẽ phải chi trả trong các trường hợp thu hồi đất ở trong khu vực ô nhiễm. Nếu tổ chức đã giải thể hoặc phá sản, ngân sách nhà nước sẽ chi trả tiền bồi thường và hỗ trợ. Những quy định này không chỉ bảo vệ quyền lợi của người dân mà còn thể hiện cam kết của Nhà nước trong việc đảm bảo an sinh xã hội và phát triển bền vững.

Xem thêm bài viết: Vai trò của UBND cấp xã trong thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ tái định cư ? Thủ tục thu hồi đất đai ?

Khi quý khách có thắc mắc về quy định pháp luật, vui lòng liên hệ đến hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn pháp luật nhanh chóng và kịp thời.