Các hành vi cha mẹ có thể bị tước quyền nuôi con dưới 18 tuổi

1. Quy định pháp luật về quyền nuôi con khi ly hôn như thế nào?

Trong quá trình thực hiện thủ tục ly hôn, một trong những vấn đề thường xuyên gây tranh chấp là quyền nuôi con. Dựa vào Điều 81 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, các quy định liên quan đến việc trông nom, chăm sóc, giáo dục và nuôi dưỡng con cái sau khi ly hôn được quy định như sau:

- Quyền và nghĩa vụ của cha mẹ sau khi ly hôn: Khi đã ly hôn, cha mẹ vẫn giữ quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục cho con chưa đủ tuổi thành niên hoặc con đã đủ tuổi nhưng mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình. Quy định này căn cứ vào Luật Hôn nhân và gia đình, Bộ luật dân sự và các luật khác có liên quan.

- Thỏa thuận giữa vợ chồng về nuôi dưỡng con: Trong trường hợp vợ chồng có thể thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con. Nếu không có thỏa thuận được, Tòa án sẽ quyết định giao quyền nuôi con cho một bên dựa trên quyền lợi về mọi mặt của con. Đối với trường hợp con từ 07 tuổi trở lên, Tòa án cũng sẽ xem xét và cân nhắc nguyện vọng của con trong việc quyết định về quyền nuôi.

- Nuôi con dưới 36 tháng tuổi: Quy định rõ ràng rằng, trường hợp con ở độ tuổi dưới 36 tháng, con sẽ được giao cho người mẹ trực tiếp nuôi, trừ khi có những lý do đặc biệt. Trong trường hợp người mẹ không có đủ điều kiện để trực tiếp trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con hoặc nếu vợ chồng có thỏa thuận khác phù hợp với lợi ích của con, quyền nuôi con có thể được thay đổi.

Tóm lại, quyền nuôi con khi ly hôn được điều chỉnh và bảo vệ theo quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014. Mục tiêu chính của quy định này là đảm bảo lợi ích tốt nhất cho con và tạo điều kiện cho việc trông nom, chăm sóc và giáo dục con một cách thích hợp sau khi cha mẹ đã ly hôn.

2. Các hành vi cha mẹ có thể bị tước quyền nuôi con dưới 18 tuổi

Mặc dù là cha mẹ, tuy nhiên, quyền hạn của họ đối với việc chăm sóc và giáo dục con cái không phải lúc nào cũng là tuyệt đối. Quy định trong Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đã thể hiện rõ ràng sự quan tâm đến lợi ích và phát triển của trẻ em, cân nhắc đến tình hình và điều kiện cụ thể để đảm bảo rằng quyền này không bị lạm dụng hoặc thiếu trách nhiệm. Quy định của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đã xác định rõ 04 hành vi mà cha mẹ có thể bị Toà án tước quyền nuôi con, cụ thể:

- Xâm phạm tính mạng, sức khỏe và danh dự của con: Cha mẹ bị kết án về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự của con với lỗi cố ý, hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục con.

- Phá tán tài sản của con: Cha mẹ thực hiện hành vi phá tán tài sản của con.

- Lối sống đồi trụy: Cha mẹ có lối sống đồi trụy, không phù hợp với việc trông nom và giáo dục con.

- Xúi giục, ép buộc con vi phạm pháp luật và đạo đức xã hội: Cha mẹ xúi giục, ép buộc con thực hiện những việc trái pháp luật, trái đạo đức xã hội.

Do đó, dựa vào từng trường hợp cụ thể, Tòa án có thể tự mình hoặc theo yêu cầu của cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức liên quan ra quyết định hạn chế quyền nuôi con của cha, mẹ. Thể thức hạn chế này bao gồm không cho cha, mẹ trông nom, chăm sóc, giáo dục con, và cả việc quản lý tài sản riêng của con trong khoảng thời gian từ 01 năm đến 05 năm.

Đáng chú ý, Tòa án có quyền xem xét và rút ngắn thời hạn hạn chế quyền nuôi con tùy theo tình hình cụ thể và lợi ích của con trong tương lai. Điều này đảm bảo rằng quyền lợi và phát triển của con luôn được đặt lên hàng đầu và được bảo vệ một cách tốt nhất trong trường hợp cha mẹ vi phạm các quy định của pháp luật.

3. Ai có quyền yêu cầu hạn chế quyền cha mẹ khi nuôi con dưới 18 tuổi?

Theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự, người có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha mẹ đối với con dưới 18 tuổi bao gồm cha hoặc mẹ hoặc người giám hộ của con. Tùy theo tình hình cụ thể và lợi ích của con, cá nhân và cơ quan tổ chức cũng có quyền yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha mẹ đối với con dưới 18 tuổi.

Các cá nhân và cơ quan có quyền yêu cầu hạn chế quyền của cha mẹ đối với con dưới 18 tuổi bao gồm:

- Người thân thích: Những người có mối quan hệ thân thiết và chặt chẽ với con, như ông bà, chú bác, anh chị em ruột hoặc họ hàng gần.

- Cơ quan quản lý nhà nước về gia đình: Cơ quan có thẩm quyền trong việc quản lý và giám sát các vấn đề liên quan đến gia đình, hôn nhân và quyền của trẻ em.

- Cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em: Cơ quan có trách nhiệm đảm bảo quyền lợi và phát triển của trẻ em, giám sát việc thực hiện các quy định liên quan đến quyền của trẻ em.

- Hội liên hiệp phụ nữ: Tổ chức có nhiệm vụ bảo vệ và đại diện cho quyền lợi của phụ nữ, đặc biệt là trong các vấn đề liên quan đến gia đình và trẻ em.

Nếu cá nhân, cơ quan hoặc tổ chức khác phát hiện ra hành vi của cha, mẹ thuộc các trường hợp bị tước hoặc hạn chế quyền đối với con cái dưới 18 tuổi, họ có quyền đề nghị cơ quan hoặc tổ chức quản lý nhà nước về gia đình, cơ quan quản lý nhà nước về trẻ em hoặc hội liên hiệp phụ nữ để yêu cầu Tòa án hạn chế quyền của cha mẹ đối với con dưới 18 tuổi. Qua việc này, pháp luật tạo cơ hội để đảm bảo quyền lợi và sự phát triển toàn diện của trẻ em trong môi trường gia đình và xã hội.

4. Hậu quả pháp lý của việc cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con dưới 18 tuổi

Theo quy định tại Điều 87 Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014, hậu quả pháp lý của việc cha, mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên được quy định cụ thể như sau:

- Trong trường hợp một trong cha hoặc mẹ bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên, người kia trong cặp vợ chồng sẽ thực hiện quyền trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con, và quản lý tài sản riêng của con, cũng như đại diện theo pháp luật cho con.

- Việc trông nom, chăm sóc, giáo dục con và quản lý tài sản riêng của con chưa thành niên sẽ được giao cho người giám hộ theo quy định của Bộ luật dân sự và Luật Hôn nhân và gia đình trong các trường hợp sau:

+ Cả cha và mẹ đều bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên.

+ Một trong hai bên cha hoặc mẹ không bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên, nhưng không đủ điều kiện để thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với con.

+ Một trong hai bên cha hoặc mẹ bị hạn chế quyền đối với con chưa thành niên và bên còn lại chưa được xác định.

Ngay cả khi cha hoặc mẹ đã bị Tòa án hạn chế quyền đối với con chưa thành niên, họ vẫn phải thực hiện nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.

Vì vậy, khi một trong các trường hợp được quy định như sau xảy ra: Bị kết án về các tội xâm phạm tính mạng, sức khỏe, nhân phẩm, danh dự của con với lỗi cố ý hoặc có hành vi vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục con; Phá tán tài sản của con; Có lối sống đồi trụy; Xúi giục, ép buộc con thực hiện việc trái pháp luật hoặc trái đạo đức xã hội, thì quyền nuôi con dưới 18 tuổi sẽ bị tước.

Xem thêm bài viết: Quyền nuôi con thuộc về ai sau khi ly hôn?. Khi có thắc mắc về quy định pháp luật, hãy liên hệ hotline 19006162 hoặc gửi thư tư vấn đến email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ.