1. Mối quan hệ của Đoàn đối với Đảng

Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam do Đảng Cộng sản Việt Nam và chủ tịch Hồ Chí Minh sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện.

Đoàn là đội dự bị tin cậy của Đảng, phấn đấu vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Tổ chức Đoàn đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện và tuyệt đối của Đảng.

Đảng định hướng chính trị cho mọi hoạt động, nguyên tắc tổ chức của đoàn và phong trào thanh thiếu nhi. Đảng chăm lo, đào tạo, bồi dưỡng nguồn cán bộ trẻ có phẩm chất đạo đức, bản lĩnh chính trị, có trình độ chuyên môn nghiệp vụ cho Đảng. Đoàn tham mưu, đề xuất với Đảng về những vấn đề liên quan đến thanh niên và công tác thiếu nhi, tham gia xây dựng, bảo vệ và tuyên truyền đường lối, chính sách của Đảng, đóng góp ý kiến cho đảng viên và sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng.

Mối quan hệ giữa Đảng với Đoàn là mối liên hệ gắn bó chặt chẽ. Tồ chức đoàn vững mạnh về chính trị, tư tưởng và tổ chức, sẽ đem lại sức sống, bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng. Vì vậy, xây dựng đoàn là bộ phận của công tác xây dựng đảng, “Xây dựng đoàn là xây dựng đảng trước một bước”.

Do những đặc thù của lịch sử cách mạng Việt Nam, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh có vị trí đặc biệt trong mối quan hệ với Đảng Cộng sản Việt Nam. Đó là mối quan hệ khăng khít mang tính tất yếu khách quan và là mối quan hệ biện chứng. Đảng lãnh đạo công tác thanh niên và trực tiếp lãnh đạo Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh. Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng. Mặt khác, Đoàn là nơi bổ sung nguồn sinh lực mới cho Đảng, giúp Đảng trẻ hóa đội ngũ, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu. Đảng vững mạnh là nhân tố quyết định lãnh đạo đoàn thanh niên có hiệu quả. Trong thời kỳ đổi mới, Đảng coi việc xây dựng đoàn thanh niên vững mạnh chính là xây dựng Đảng trước một bước.

Mối quan hệ giữa Đoàn với Đảng là mối quan hệ hữu cơ, biện chứng có tác động qua lại. Đảng có kiên định mục tiêu lý tưởng cách mạng thì Đoàn mới có điều kiện phát triển thuận lợi và ngược lại. Tổ chức Đoàn mạnh cả về chính trị, tư tưởng, tổ chức sẽ đem lại sức sống, bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng. Phải coi công tác xây dựng tổ chức Đoàn là bộ phận hữu cơ, tất yếu và đi trước một bước trong công tác xây dựng Đảng. Nghị quyết 25 – NQ/TW ngày 25/07/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X chỉ rõ: “Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước”, là quá trình xây dựng và chuẩn bị đội dự bị bổ sung lực lượng cho Đảng.

2. Mối quan hệ của Đoàn đối với Nhà nước

Tổ chức đoàn chịu sự quản lý chung của Nhà nước đối với toàn xã hội; mọi hoạt động của Đoàn nằm trong khuôn khổ của Hiến pháp và pháp luật. Nhà nước thông qua hệ thống tổ chức, bộ máy chính quyền các cấp ban hành, hướng dẫn và tổ chức thực hiện Luật Thanh niên. Nhà nước ban hành các cơ chế, chính sách liên quan đến thanh niên, tạo điều kiện cho các tổ chức của thanh niên phát huy hết khả năng, năng lực của tuổi trẻ để cống hiến, xây dựng đất nước. Nhà nước bảo đảm nguồn kinh phí, phương tiện làm việc và hoạt động cho Đoàn.

Đoàn Thanh niên là chỗ dựa vững chắc, tham gia đóng góp xây dựng, bảo vệ chính quyền nhân dân các cấp; tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện đúng chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận động đoàn viên thanh niên xung phong, tình nguyện đi đầu trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, trực tiếp tham gia có hiệu quả vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đai hóa đất nước. Đoàn tham gia quản lý nhà nước, quản lý xã hội trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình, thông qua hệ thống tổ chức đoàn các cấp từ trung ương đến cơ sở để đề cử những đại biểu ưu tú nhất đại diện cho quyền lợi và tiếng nói của tuổi trẻ vào Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp. Đoàn vận động, tuyên truyền, giáo dục đoàn viên trở thành những công dân tốt, gương mẫu, có ích cho xã hội; tích cực, tự giác thực hiện nghiêm túc nghĩa vụ công dân; sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật.

>> Xem thêm:  Ủy ban văn hóa, giáo dục thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của Quốc hội là gì ?

Đối với các ban, ngành, tổ chức Đoàn phối hợp, liên kết hoạt động trên cơ sở chức năng, nhiệm vụ của mình, dựa trên đường lối, quan điểm lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng về công tác thanh niên, tạo sức mạnh đổng bộ trong công tác Đoàn và phong trào thanh thiếu nhi.

3. Đối với các tổ chức là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam

Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tích cực, chủ động liên kết, phối hợp hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ của mỗi tổ chức, nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, hoàn thành tốt nhiệm vụ tập hợp đoàn kết, giáo dục thanh thiêu nhi.

Đoàn Thanh niên là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - một liên minh chính trị rộng lớn, tập hợp, xây dựng lực lượng đại đoàn kết dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đoàn là lực lượng phối kết hợp với các tổ chức đoàn thể khác (Hội Liên hiệp Phụ nữ, Hội Nông dân. Công đoàn, Hội Cựu chiến binh...) góp phần thực hiện chiến lược đại đoàn kết dân tộc, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Tham gia xây dựng các cơ chế hoạt động trong quản lý giáo dục, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của thanh thiếu niên (Thông qua các nghị quyết liên tịch, chương trình phối hợp giữa các đoàn thể khác với Đoàn Thanh niên).

4. Đối vói thanh niên và các tổ chức thanh niên

Đối với thanh niên và các tổ chức thanh niên, Đoàn là lực lượng nòng cốt định hướng thanh niên đi theo Đảng. Đoàn tạo ra môi trường hoạt động lành mạnh cho thanh niên; định hướng các hoạt động của thanh niên theo khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật; bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của thanh niên. Đoàn giữ vai trò nòng cốt chính trị trong việc xây dựng tổ chức và hoạt động của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam, Hội Sinh viên Việt Nam và các thành viên khác của Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam.

5. Đối với Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh

Đối với thiếu niên nhi đồng, Đoàn là người phụ trách, chăm sóc, giáo dục và bảo vệ thiếu niên nhi đổng. Điều lệ Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh quy định: Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, hướng dẫn thiếu nhi làm theo 5 điều Bác Hồ dạy và phấn đấu trở thành đoàn viên Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, người công dân tốt của đất nước.

Đoàn cử đội ngũ cán bộ đoàn phụ trách công tác Đội; thành lập hệ thống tổ chức Hội đồng Đội các cấp có nhiệm vụ tổ chức, giáo dục và bảo vệ quyền lợi của thiếu nhi ở mỗi cấp; tạo ra các sân chơi cho thiếu nhi, huy động lực lượng xã hội trong việc đầu tư, hỗ trợ vật chất, kinh phí cho Đội hoạt động.

Đảng giao cho Đoàn trực tiếp phụ trách, dìu dắt, giáo dục Đội Thiếu niên, nhi đồng. Tại chương IX, Điều lệ Đoàn ghi rõ: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, hướng dẫn thiếu nhi làm theo 5 điều Bác Hồ dạy, phấn đấu trở thành đoàn viên Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, người công dân tốt của đất nước. Phối hợp với các cơ quan Nhà nước tạo điều kiện về cơ sở vật chất, tài chính cho hoạt động của Đội.

6. Mục đích lý tưởng của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

Được xây dựng, rèn luyện và trưởng thành qua các thời kỳ đấu tranh cách mạng, Đoàn đã tập hợp đông đảo thanh niên phát huy chủ nghĩa anh hùng cách mạng, cống hiến xuất sắc cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Bước vào thời kỳ mới, Đoàn tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu của dân tộc và bản chất tốt đẹp của mình, xây dựng thế hệ thanh niên Việt Nam giàu lòng yêu nước, tự cường dân tộc; kiên định lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có đạo đức cách mạng, ý thức chấp hành pháp luật, sống có văn hóa, vì cộng đồng; có năng lực, bản lĩnh trong hội nhập quốc tế; có sức khỏe, tri thức, kỹ năng và tác phong công nghiệp trong lao động tập thể, trở thành những công dân tốt của đất nước; xung kích, sáng tạo làm chủ khoa học công nghệ tiên tiến, vươn lên ngang tầm thời đại.
Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh kế tục trung thành, xuất sắc sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh; thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng; tổ chức động viên đoàn viên, thanh niên cả nước đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, hội nhập quốc tế và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

7. Vai trò của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chi Minh

Trong lịch sử cách mạng nước ta, tổ chức có xu hướng cộng sản đầu tiên là “Việt Nam thanh niên cách mạng đổng chí Hội” là tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam, sau khi Đảng ta ra đời tổ chức Đoàn Thanh niên cũng được thành lập và đóng vai trò lực lượng xung kích của cách mạng nước ta. Đảng và Nhà nước ta luôn luôn quan tâm đến tổ chức của Đoàn và phong trào thanh niên. Ngược lại Đoàn Thanh niên luôn luôn thể hiện được vai trò của mình xứng đáng với niềm tin của Đảng và của nhân dân. Đổng thời, Đoàn Thanh niên là nguồn cung cấp cán bộ bổ sung cho Đảng, Nhà nước và các đoàn thể khác. Đó là quy luật tất yếu của sự kế thừa các thế hệ trong sự nghiệp cách mạng XHCN. Điều đó chứng tỏ rằng Đoàn Thanh niên là một bộ phận cấu thành quan trọng không thể thiếu được trong hệ thống chính trị và do đó cần phát huy cao độ vai trò của mình trong sự nghiệp đổi mới đẩy khó khăn, phức tạp, phát triển và tiến bộ của đất nước.

Trải qua trên gần 90 năm phát triển và trưởng thành, với chặng đường lịch sử vẻ vang ấy, Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh đã khẳng định được vai trò to lớn trong sự nghiệp cách mạng của Đảng và trong mọi hoạt động của đời sống xã hội. Đó là thắng lợi huy hoàng của Cách mạng Tháng 8/1945 thành lập nhà nước công nông đầu tiên ở Đông Nam Á, cuộc kháng chiên chống thực dân Pháp thắng lợi, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giải phóng miền Nam thống nhất Tổ quốc, sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.

Các câu hỏi thường gặp

Câu hỏi: Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn thanh niên?

Trả lời:

Đảng định hướng cho Đoàn hoạt động theo lý tưởng, đường lối của Đảng nhưng không can thiệp quá mức vào những vấn đề nội bộ mang tính độc lập, tự quản của Đoàn. Thực tiễn đòi hỏi Đảng cầm quyền phải trao cho Đoàn một sức mạnh vật chất thật sự để tự xử lý và giải quyết được những nhiệm vụ quan trọng, làm cho Đoàn phát huy vai trò tự chủ trong đời sống chính trị.  Đồng thời, Đảng cần quán triệt nhận thức đúng đắn về chức năng, vị trí, vai trò của đoàn thanh niên trong hệ thống chính trị, từng bước thể chế hóa các chủ trương của Đảng về xây dựng Đoàn thông qua hệ thống pháp luật, chính sách, chiến lược, kế hoạch của Nhà nước, chương trình hành động của các đoàn thể phối hợp với Đoàn Thanh niên chăm lo giáo dục thanh niên.

Câu hỏi: Đoàn đối với các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam?

Trả lời:

Đoàn tích cực chủ động, liên kết phối hợp, nhằm quy tụ sức mạnh của cả hệ thống chính trị, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước. Đoàn Thanh niên là một thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam - một liên minh chính trị rộng lớn, tập hợp lực lượng đại đoàn kết các dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, vì mục tiêu chung: dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh.

Câu hỏi: Nguyên nhân của sự đùn đẩy trong công tác Đoàn?

Trả lời:

Do một số đoàn viên chưa nắm rõ nguyên tắc phối hợp nên khi được giao nhiệm vụ còn ỉ lại, đùn đẩy trách nhiệm trong công việc; công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, nêu cao tinh thần trách nhiệm trong các buổi sinh hoạt chưa rõ nét; công tác quản lý đoàn viên chưa chặt chẽ; Đoàn viên là giáo viên dành nhiều thời gian tập trung cho công tác giảng dạy, chưa đầu tư nhiều cho các hoạt động, phong trào của đoàn;