Thị trường chứng khoán Việt Nam qua hơn 13 năm hoạt động đã có những bước phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, chúng ta phải thăng thắn thừa nhận rằng, thị trường thiếu vắng những nhà đầu tư chuyên nghiệp. Tâm lí đám đông là yếu tố quyết định cho việc ra các quyết định đầu tư. Nhiều nhà đầu tư không mấy am hiểu gì về tính đặc thù và các yếu tố kỹ thuật của thị trường này, thậm chí cũng không cần biết đến thực chất của những doanh nghiệp mà họ đầu tư, cái họ quan tâm chỉ là giá chứng khoán sẽ tăng bao nhiêu lần sau này. Có những doanh nghiệp làm ăn kém nhưng giá cổ phiêu vẫn tăng, thậm chí không ít trường hợp doanh nghiệp hoạt động thua lỗ nhưng cổ phiếu vẫn tăng trần liên tục. Hoạt động đầu tư trên thị trường chứng khoán là hoạt động tìm kiếm lợi nhuận do kết quả của trí thức, kinh nghiệm và kỹ năng phân tích. Kinh nghiệm thực tế cho chúng ta thấy đề có thị trường chứng khoán hoạt động có hiệu quả và phát triển thì vai trò của công ty chứng khoán trong việc tư vẫn đầu tư cho khách hàng là một trong những khâu quan trọng. Thị trường chứng khoán Việt Nam đã từng bước đi vào hoạt động ổn định, vai trò của các công ty chứng khoán cũng đã bắt đầu phát huy tác dụng. Tuy nhiên, việc tư vẫn đầu tư cho khách hàng tại các công ty chứng khoán hiện nay vẫn còn nhiều hạn chế đối với các tổ chức kinh doanh chứng khoán. Đồng thời, đây vẫn còn là một lĩnh vực hết sức mới mẻ đối với công ty chứng khoán Việt Nam, nếu chúng ta không sớm tổ chức được một hệ thống chuẩn mực nghiệp vụ tư vấn cho các công ty chứng khoán một cách chính xác và kịp thời đến doanh nghiệp và nhà đầu tư thì không những không đảm bảo được kết quả hoạt động của thị trường chứng khoán mà còn khó lấy được lòng tin của công chúng đầu tư.

1. Khái niệm hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán

Cũng như các loại hình tư vấn khác, tư vấn đầu tư chứng khoán là việc công ty chứng khoán thông qua hoạt động phân tích để đưa ra các lời khuyên, phân tích các tình huống và có thể thực hiện một số công việc dịch vụ khác liên quan đến phát hành, đầu tư và cơ câu tài chính cho khách hàng. Công ty chứng khoán sẽ nhận được phí hoa hồng cho công việc tư vấn của mình. Đối với các loại hình tư vấn khác, ví dụ như tư vấn pháp luật thì tính chính xác của lời khuyên là cần thiết và có khả năng diễn ra đúng trên thực tế. Tuy nhiên, đối với hoạt động tư vấn chứng khoán, do đặc điểm riêng trong ngành là giá cả thường luôn biến động nên việc tư vấn về giá trị chứng khoán rất khó khăn, đồng thời có thể xảy ra nhiều mâu thuẫn về lợi ích. Đặc biệt là với hoạt động này, các nhà tư vấn có thê gây ra những hiểu lầm đáng tiếc về giá trị và xu hướng giá cả của các loại chứng khoán - việc này có thể do khả năng của họ hoặc do họ có tình gây hiểu lầm để kiếm lợi. Do vậy, đây là hoạt động cần được quản lý chặt chẽ và đòi hỏi phải có những giới hạn nhất định trong khi thực hiện công việc.

ư vấn đầu tư chứng khoán là việc công ty chứng khoán thông qua hoạt động phân tích để đưa ra các lời khuyên, phân tích các tình huống và có thể thực hiện một số công việc dịch vụ khác liên quan đến việc đầu tư và cơ cấu tài chính cho khách hàng.

Khi thị trường chứng khoán càng phát triển thì số lượng nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường ngày càng nhiều nhưng không phải nhà đầu tư nào cũng có trình độ, kinh nghiệm để có quyết định đúng đắn trong đầu tư chứng khoán. Do vậy, các công ty chứng khoán với đội ngũ nhân viên có trình độ, kinh nghiệm sẽ cung cấp dịch vụ tư vấn nhằm giúp các nhà đầu tư có hiệu quả hơn.

Tư vấn đầu tư là hoạt động phổ biến trên thị trường chứng khoán, với kinh nghiệm, cùng với chuyên môn của mình, các nhân viên tư vấn sẽ tư vấn cho khách hàng nên mua bán loại chứng khoán nào và vào thời điểm nào. Tuy nhiên, quyền quyết định vẫn thuộc về khách hàng và khách hàng là người gánh chịu kết quả đầu tư này. Những báo cáo phân tích của nhà tư vấn có tác động rất lớn tới tâm lý của người tư vấn hoặc bị thiệt hại còn người tư vấn thu về cho mình khoản phí dịch vụ tư vấn và không chịu trách nhiệm về kết quả của việc tư vấn.

2. Sự ổn định về kinh tế và chính trị

Sự ổn định Chính sách của nhà nước là nhân tố quan trọng nhất cho bất cứ hoạt động nào diễn ra trong nền kinh tế nói chung và tác động trực tiếp đến các hoạt động của công ty chứng khoán nói riêng. Với môi trường chính trị ổn định sẽ tạo sự yên tâm đầu tư của các nhà đầu tư cũng như sự yên tâm tiến hành sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Môi trường chính trị ổn định là điều kiện để chính phủ ban hành các chính sách liên quan đến các ngành nghề trong đó có ngành chứng khoán. Chính sách của nhà nước phù hợp sẽ thúc đẩy sự phát triển của thị trường chứng khoán cũng như nâng cao hiệu quả hoạt động tư vấn.

Ngược lại, chính sách lỏng lẻo và thiếu định hướng sẽ kìm hãm sự phát triển của thị trường, làm giảm hiệu quả hoạt động của công ty chứng khoán. Các chính sách luôn có độ trễ nhất định so với kết quả mà nó đem lại. Chính vì vậy, việc ban hành chính sách phải được tính toán một cách kỹ lưỡng và được thực hiện chu đáo sao cho đem lại hiệu quả cao đối với sự phát triển của thị trường cũng như đối với hoạt động của các công ty chứng khoán.

3. Hệ thống pháp luật và hệ thống pháp lý

Hệ thống pháp lý là nhân tố quan trọng ảnh hưởng đến hoạt động của các doanh nghiệp nói chung và hoạt động của công ty chứng khoán nói riêng trong một quốc gia cũng như trên phạm vi quốc tế. Hệ thống pháp luật có ý nghĩa quyết định trong việc hạn chế hoặc cần thúc đẩy và khuyến khích phát triển trong lĩnh vực nào đó. Hệ thống luật pháp điều chỉnh các quan hệ kinh tế ở đây không chỉ là hệ thống luật pháp luật của nước sở tại mà còn là hệ thống pháp luật quốc tế khi mà hoạt động của các công ty chứng khoán không dừng lại ở phạm vi quốc gia mình. Với một hệ thống pháp luật chặt chẽ sẽ tạo ra môi trường cạnh tranh lành mạnh, công bằng giữa công ty chứng khoán, thúc đẩy công ty chứng khoán phát triển. Môi trường pháp lý thông thoáng sẽ tạo điều kiện cho các doanh nghiệp nói chung và cho các công ty chứng khoán nói riêng phát triển hoạt động của mình. Các công ty chứng khoán hoạt động ngoài sự điều tiết bởi các luật liên quan còn phải tuân theo các quy định của luật chuyên ngành như luật chứng khoán và thị trường chứng khoán. Do đó, sự thống nhất giữa các luật hiện hành là yêu cầu tất yếu cho mọi hoạt động. Vì vậy, môi trường pháp lý cũng sẽ ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển hoạt động của các công ty chứng khoán. Hoạt động tư vấn cũng như bất kỳ các hoạt động khác của công ty chứng khoán đều chịu sự chi phối, quản lý, giám sát, điều chỉnh của các quy phạm pháp luật. Vì đặc thù của hoạt động tư vấn chứa đựng nhiều yếu tố nhạy cảm về lợi ích của khách hàng và công ty chứng khoán nên dễ xảy ra tranh chấp, khiếu nại. Do đó, cần phải có những quy định pháp lý chặt chẽ để hạn chế xung đột lợi ích giữa hai bên, đòi hỏi các bên liên quan phải thực hiện đúng quy định. Sự hoàn thiện các văn bản pháp luật, sự chặt chẽ trong các nghị định và sự mềm dẻo linh hoạt của các văn bản hướng dẫn thi hành sẽ khiến cho các hoạt động của công ty chứng khoán nói chung và hoạt động tư vấn nói riêng đạt được hiệu quả cao.

4. Sự phát triển của thị trường chứng khoán

Sự phát triển của của thị trường chứng khoán là nhân tố có tác động trực tiếp tới sự hoạt động của công ty chứng khoán. Sự phát triển là phát triển cả hàng hóa trên thị trường và sự tham gia đông đảo của các nhà đầu tư. Thị trường chứng khoán phát triển sẽ tạo cơ sở cho mọi hoạt động của công ty chứng khoán phát triển. Hoạt động tư vấn cũng không nằm ngoài quy luật đó. Khi thị trường phát triển sẽ tạo ra nhu cầu sử dụng dịch vụ tư vấn, bởi lúc này việc huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế qua kênh này sẽ chiếm tỷ trọng lớn. Điều đó đồng nghĩa với việc các doanh nghiệp, tổ chức phát hành sẽ rất cần đến các hoạt động tư vấn như tư vấn phát hành, tư vẫn niêm yết, còn hoạt động tư vẫn đầu tư sẽ giúp cho các nhà đầu tư sáng suốt hơn khi ra quyết định và thực hiện đầu tư thành công, hiệu quả. Hơn nữa khi thị trường phát triển, quy mô hoạt động của công ty chứng khoán tăng cao, kéo theo doanh thu, lợi nhuận hoạt động cũng tăng lên. Các công ty chứng khoán sẽ có cơ hội cải thiện trình độ kỹ thuật, công nghệ để nâng cao hiệu quả hoạt động tư vấn.

5. Nhà đầu tư

Nhà đầu tư là những khách hàng sử dụng trực tiếp dịch vụ tư vấn, nên họ có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động này. Chính họ là những người tạo ra doanh thu cho hoạt động tư vấn của công ty chứng khoán. Khi nhà đầu tư dành sự quan tâm đến thị trường chứng khoán, muốn gia nhập thị trường, họ sẽ tìm đến các công ty chứng khoán để mở tải khoản tham gia giao dịch, để được tư vấn phát hành, tư vấn niêm yết, tư vấn đầu tư... Hoạt động tư vấn và các hoạt động khác của công ty chứng khoán khi đó sẽ phát triển. Ngược lại, khi doanh nghiệp không còn quan tâm đến phương thức huy động vốn qua thị trường chứng khoán, nhà đầu tư rời bỏ thị trường thì hoạt động tư vấn cũng như các hoạt động khác của công ty chứng khoán sẽ không có cơ hội phát triển, hiệu quả hoạt động thấp.

6. Cạnh tranh của các công ty chứng khoán

Trong nền kinh tế thị trường, cạnh tranh là điều không thể tránh khỏi. Đó cũng là yếu tố không thể thiếu góp phần thúc đẩy kinh tế phát triển. Việc cạnh trạnh sẽ giúp thị trường chứng khoán loại bỏ những công ty chứng khoán không đủ yêu cầu về vốn cũng như trình độ đồng thời chọn lọc được các công ty chứng khoán có chất lượng tốt phục vụ cho thị trường. Các công ty chứng khoán sẽ phải liên tục hoàn thiện và đa dạng hóa trong việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ để không trở nên lỗi thời, lạc hậu dẫn đến bị loại bỏ. Chính vì vậy, nhờ yếu tố cạnh tranh và hợp tác này mà việc cung cấp các sản phẩm dịch vụ của công ty chứng khoán ngày càng tốt hơn, tạo điều kiện phát triển các hoạt động của công ty chứng khoán cũng như nâng cao hiệu quả của hoạt động tư vấn.

Qua quá trình cạnh tranh, các công ty chứng khoán yếu kém sẽ bị đào thải hoặc bị sáp nhập vào một công ty chứng khoán mạnh hơn. Các công ty chứng khoán phải nhận thức được mức dộ cạnh tranh và xác định được vị thế của mình trên thị trường để từ đó có hướng đi cũng như có những giải pháp thích hợp. Do vậy, để có thể đứng vững trên thị trường và phát triển buộc các công ty chứng khoán phải không ngừng đổi mới, phát triển các hoạt động của mình.