Các nhân vật trong Hạnh phúc của một tang gia lớp 11

1. Phân tích các nhân vật trong Hạnh phúc của một tang gia lớp 11

Các nhân vật trong Hạnh phúc của một tang gia - Mẫu số 1

Người ta thường nói: “Cái hài là bi kịch được đẩy lên tới tột cùng.” Gốc rễ của tiếng cười chính là nỗi đau, mà sâu xa hơn, là khát vọng hướng tới cái đẹp và sự thật. Trong tiếng cười trào phúng luôn ẩn chứa sự phẫn nộ, bất bình và tinh thần phê phán của người nghệ sĩ trước hiện thực đen tối. Tất cả những điều ấy được thể hiện rõ nhất trong sáng tác của Vũ Trọng Phụng – cây bút bậc thầy của nghệ thuật trào phúng Việt Nam hiện đại. Mỗi trang văn của ông là một chuỗi tiếng cười chua chát ném thẳng vào bộ mặt giả dối, sa đọa của xã hội đương thời. Trong số đó, “Số đỏ” (1936) là tác phẩm tiêu biểu nhất. Tiếng cười sắc lạnh, sâu cay của nhà văn vang lên ở từng chương, từng tình huống, và đặc biệt đạt tới đỉnh cao trong chương XV – đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia”. Ở đây, tác giả đã khắc họa sinh động bức chân dung toàn cảnh của xã hội tư sản thành thị thông qua một tình huống trào phúng đặc biệt.

Mỗi chương trong Số đỏ đều có nhan đề riêng, ngắn gọn mà đầy sức gợi. Ngay cái tên “Hạnh phúc của một tang gia” đã hé mở một nghịch lý bi hài: “Tang gia” – lẽ ra là nơi chất chứa nỗi đau buồn – lại gắn với hai chữ “hạnh phúc”. Nghịch cảnh ấy tạo nên hạt nhân trào phúng cho toàn đoạn. Trong khi đáng lẽ con cháu phải lo hậu sự cho người quá cố, thì ở đây, cả nhà lại vui mừng, náo nức như mở hội. “Tang gia” thật đấy, nhưng là cái tang rộn rã, “bối rối” trong niềm sung sướng được chia gia tài, được khoe mẽ, được thỏa mãn đủ thứ ham muốn thấp hèn. Chính từ mâu thuẫn trào ngược ấy, chuỗi tiếng cười phê phán nối tiếp nhau bật lên, vừa hài hước, vừa đau xót.

Cái chết của cụ cố tổ là khởi nguồn cho tất cả. Cụ để lại một khối tài sản khổng lồ nhưng lại chỉ chia sau khi qua đời, khiến lũ con cháu ngày ngày mong mỏi cái chết của cụ như mong một niềm vui lớn. Bởi vậy, “cái chết kia đã làm cho nhiều người sung sướng lắm”. Tiếng cười bật ra ngay từ nghịch lý ấy – cái chết đem đến hạnh phúc. Đám ma cụ cố tổ được tổ chức linh đình, rộn ràng như một ngày hội. Người đưa giấy cáo phó, kẻ gọi phường kèn, thuê xe tang, khách khứa tấp nập đến “chia buồn” mà lòng ai nấy đều hớn hở. Vũ Trọng Phụng không chỉ phơi bày niềm vui tập thể ấy, ông còn soi sâu vào tâm lý từng nhân vật, lột trần đến tận cùng bản chất giả dối, trơ trẽn của họ.

Cụ cố Hồng hiện lên như một kẻ học đòi, rởm đời. Mới ngoài sáu mươi mà thích được gọi là “cụ”, cụ coi cái chết của cha mình là cơ hội hiếm có để phô trương cái mác “già” với thiên hạ. Trong trí tưởng tượng của cụ, cảnh mình mặc áo xô, ho sù sụ giữa đám tang khiến thiên hạ trầm trồ là niềm vinh dự lớn. Cụ lặp đi lặp lại câu “Biết rồi, khổ lắm, nói mãi” như một chiếc máy nói vô hồn, thể hiện rõ cái kiểu “học làm sang”, giả trí thức. Hơn thế, hình ảnh “60 điếu thuốc phiện” trong ngày tang cha lại phơi bày trọn vẹn sự vô cảm, bất hiếu và đồi bại.

Ông Văn Minh – đại diện cho lớp trí thức tư sản “Âu hóa” – cũng không khá hơn. Ông ta không buồn vì cha mất, mà chỉ lo nghĩ đến việc làm sao cho di chúc được thực thi nhanh nhất, để “lý thuyết viển vông” trở thành hiện thực. Ông còn băn khoăn giữa “công và tội” của Xuân Tóc Đỏ – người khiến gia phong ông bị sỉ nhục nhưng lại “có công lớn” vì đã giúp cụ tổ chết thật. Thế là, danh dự và nhân phẩm bị đánh đổi bằng lợi ích vật chất.

Cậu Tú Tân thì hân hoan như đứa trẻ được chơi đồ mới. Đám tang với cậu chỉ là dịp để “thực hành” thú chụp ảnh đã chuẩn bị kỹ càng.

Ông Phán mọc sừng, kẻ gián tiếp gây ra cái chết của cụ tổ, lại là người vui sướng nhất. Hắn tính toán “công cuộc doanh thương” với Xuân Tóc Đỏ ngay giữa lễ tang. Với hắn, nỗi đau người khác chỉ là cái cớ để kiếm lợi.

Bà Văn Minh và ông Typn lại xem đám tang như sàn diễn thời trang. Họ háo hức chờ cơ hội khoe những mẫu “đồ xô gai tân thời”, quảng bá cho “mốt Âu hóa”. Với họ, cái chết của cụ tổ chỉ là dịp để... quảng cáo sản phẩm!

Từ gia đình cụ cố Hồng, Vũ Trọng Phụng phơi bày toàn bộ bộ mặt của tầng lớp tư sản thành thị nửa mùa: lố lăng, đạo đức giả, bị vật chất làm cho tha hóa. Trong thế giới ấy, đại tang biến thành đại hỷ, cái buồn bị bóp méo thành niềm vui vô đạo.

Không chỉ dừng lại ở quy mô gia đình, cảnh đưa đám tang mở rộng thành bức tranh biếm họa toàn xã hội. Cả đoàn rước linh đình: kèn Tây, phường bát âm, kiệu bát cống, vòng hoa, câu đối… vừa ồn ào vừa kệch cỡm. Đó là “đám ma to nhất Hà Thành” – nơi phô bày sự rởm đời và ngu xuẩn của cả một thời đại.

Hai viên cảnh sát Min Đơ và Min Toa thì mừng rỡ vì có dịp “làm việc” – tức là phạt tiền và kiếm chác.
Sư cụ Tăng Phú – người đại diện cho tôn giáo – cũng hả hê vì cho rằng đám ma là “chiến thắng đầu tiên” của phe mình trước Hội Phật giáo. Ngay cả “người tu hành” cũng bị cuốn vào vòng danh lợi.

Giữa cái đám tang giả dối ấy, chỉ Tuyết tỏ ra “buồn”, nhưng nỗi buồn của cô lại cũng đầy mâu thuẫn: buồn vì “bạn trai không đến”, và vẫn không quên diện áo voan mỏng “khoe sự ngây thơ trong trắng”. Cái “trinh tiết” mà cô muốn chứng minh càng khiến người đọc bật cười chua chát.

Từ cụ cố Hồng đến Tuyết, từ ông Phán đến sư Tăng Phú – tất cả đều là những “diễn viên xuất sắc” trong tấn hài kịch đám ma. Họ cười, họ khóc, họ “đóng vai” một cách điệu nghệ đến mức làm cho bi kịch trở nên... buồn cười. Nhưng đằng sau tiếng cười ấy là nỗi phẫn uất sâu sắc trước sự băng hoại đạo đức, trước một xã hội thượng lưu đang mục ruỗng tận gốc.

Kết thúc đoạn trích, tiếng khóc của ông Phán mọc sừng – “Hứt!... Hứt!... Hứt!” – tưởng là bi ai mà lại hóa thành đòn kết thúc châm biếm. Ông ta khóc để che giấu vụ làm ăn, và vẫn kịp dúi cho Xuân Tóc Đỏ “tờ bạc năm đồng gấp tư” giữa đám đông – một hành động vừa lố bịch, vừa trơ trẽn.

Cả đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia vì thế trở thành một sân khấu bi hài của đời sống, nơi mọi nhân vật đều đang “diễn” để phơi bày bản chất của mình. Dưới ngòi bút Vũ Trọng Phụng, tiếng cười không chỉ là công cụ châm biếm mà còn là tiếng thét căm phẫn của một nhà văn có trái tim nhân đạo, khát khao vạch trần những nghịch cảnh của xã hội giả dối. Có thể nói, Hạnh phúc của một tang gia chính là tinh hoa thu nhỏ của “Số đỏ”, nơi tư tưởng và nghệ thuật trào phúng của Vũ Trọng Phụng được thể hiện một cách sắc sảo, sâu cay và bất hủ.

Các nhân vật trong Hạnh phúc của một tang gia - Mẫu số 2

Được mệnh danh là “Ông vua phóng sự đất Bắc”, Vũ Trọng Phụng là cây bút bậc thầy của văn học hiện thực và trào phúng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông để lại cho đời nhiều tác phẩm đặc sắc, vừa sắc bén trong phê phán xã hội, vừa tinh tế trong khắc họa con người. Trong số đó, “Số đỏ” được xem là đỉnh cao nghệ thuật của Vũ Trọng Phụng – một kiệt tác trào phúng hiếm có “có thể làm vinh dự cho mọi nền văn học có nó”. Đoạn trích “Hạnh phúc của một tang gia” thuộc chương V của tiểu thuyết này là minh chứng rõ rệt nhất cho tài năng ngòi bút châm biếm sắc lạnh và khả năng khắc họa nhân vật độc đáo của ông.

Đoạn trích kể về đám tang cụ cố Tổ, một sự kiện vốn dĩ nên chất chứa nỗi buồn đau, nhưng lại trở thành một màn trình diễn lố lăng và hỷ hoan tập thể. Dưới ngòi bút của Vũ Trọng Phụng, đám tang ấy không còn là nghi lễ tiễn biệt người đã khuất, mà biến thành tấm gương phản chiếu sự suy đồi đạo đức, thói giả nhân giả nghĩa và niềm vui trơ trẽn của một tầng lớp “thượng lưu rởm” trong xã hội tư sản thành thị. Ngay từ nhan đề “Hạnh phúc của một tang gia”, tác giả đã cố ý tạo nên nghịch lý trào phúng, hé mở cái bi kịch cười ra nước mắt của con người thời ấy.

Trong “tang gia hạnh phúc” ấy, mỗi nhân vật đều có một niềm vui riêng.
Cụ cố Hồng – người con trai của người đã khuất – không hề đau buồn trước cái chết của cha, mà lại mãn nguyện vì được “mặc đồ xô gai, chống gậy” để đóng trọn vai người con hiếu thảo. Niềm vui của cụ không xuất phát từ tình phụ tử, mà từ cảm giác được người đời khen ngợi về cái “phúc lớn” của gia đình đại tư sản.

Văn Minh – cháu đích tôn – lại hân hoan vì bản chúc thư cuối cùng cũng được thực thi. Hắn toan tính thiệt hơn, bàn chuyện “cưới chạy tang”, bộc lộ rõ sự thực dụng và đạo đức rỗng tuếch của một “trí thức tân thời”.

Cô Tuyết – cô gái mang danh “ngây thơ” – lại háo hức khoe khoang vẻ trinh trắng qua bộ tang phục hở hang, không nhận ra chính mình đang phơi bày sự lố bịch đến đáng thương.

Phán mọc sừng hân hoan vì nhận được số tiền hậu hĩnh, trong khi cậu Tú Tân vui vẻ vì có dịp thể hiện tài “nhiếp ảnh nghệ thuật” giữa khung cảnh tang tóc.

Không chỉ người trong nhà, người ngoài cuộc cũng chia sẻ niềm vui “kỳ dị” ấy. Bạn bè họ hàng đến viếng không phải để chia buồn, mà để khoe huân chương, râu tóc, áo quần tân thời. Hai viên cảnh sát Min-đơ và Min-toa hồ hởi vì được lập biên bản phạt, còn đám thanh niên trai gái đi đưa tang lại tận dụng cơ hội để tán tỉnh, cười nói rộn ràng. Người dân quanh phố thì háo hức như đi xem hội, chỉ để được “chiêm ngưỡng” một đám ma lớn của nhà giàu có danh giá.

Cả đám tang được tổ chức linh đình, xa hoa, nhưng lại mất đi hoàn toàn vẻ trang nghiêm, nhân đạo và thiêng liêng vốn có. Ở đó, cái chết của cụ cố Tổ chỉ là một cái cớ để mỗi người khoe khoang, hưởng lợi hoặc thể hiện bản thân.

Bằng ngòi bút trào phúng bậc thầy, Vũ Trọng Phụng đã lột trần từng lớp mặt nạ giả dối của xã hội tư sản thành thị, phơi bày cái tha hóa đến tận cùng của đạo đức con người trong một xã hội nửa phong kiến, nửa thực dân. “Hạnh phúc của một tang gia” vì thế không chỉ là bức tranh biếm họa châm biếm sâu cay, mà còn là bản cáo trạng mạnh mẽ đối với một xã hội lố lăng, nơi danh vọng và tiền bạc đã bóp nghẹt tình người.

Các nhân vật trong Hạnh phúc của một tang gia - Mẫu số 3

“Số đỏ” là một trong những kiệt tác trào phúng bậc nhất của nền văn học Việt Nam hiện đại, được viết theo khuynh hướng hiện thực phê phán. Tác phẩm thể hiện ngòi bút sắc sảo, châm biếm đanh thép của Vũ Trọng Phụng đối với những thói hư tật xấu, sự giả dối và suy đồi của xã hội tư sản nửa phong kiến đầu thế kỷ XX. Dưới bàn tay tài hoa của “ông vua phóng sự đất Bắc”, mỗi chương, mỗi đoạn trong “Số đỏ” đều như một màn kịch trào lộng, vừa gây cười, vừa khiến người đọc ngẫm nghĩ. Nổi bật nhất trong đó là chương “Hạnh phúc của một tang gia” – một chương truyện đặc sắc, cô đọng trọn vẹn tinh thần châm biếm của cả cuốn tiểu thuyết.

Ngay từ nhan đề, Vũ Trọng Phụng đã khéo léo gieo vào lòng người đọc một nghịch lý trào phúng. Một đám tang – lẽ ra phải là nơi ngập tràn đau thương và nước mắt – lại trở thành niềm vui, niềm “hạnh phúc” của cả đại gia đình. Cái “ngược đời” ấy không vô lý, bởi trong xã hội mà đạo đức đã bị đảo lộn, cái chết của cụ cố Tổ lại là cơ hội cho đám con cháu giả nhân giả nghĩa được thỏa mãn lòng tham, danh lợi và hư vinh. Đám tang cụ Tổ vì thế không phải là lễ tiễn đưa người mất, mà là ngày hội lớn của những kẻ sống.

Trong bức tranh ấy, mỗi nhân vật là một mảnh biếm họa sống động.
Cụ cố Hồng – người con trai cả – không khóc thương cha mà vui sướng vì được mặc áo xô gai, chống gậy, ho khụ khụ làm ra vẻ hiếu thảo, mong được người đời khen ngợi là “con già mà cha mới chết”.
Văn Minh – người cháu du học bên Tây – thì hân hoan vì tờ chúc thư đã đến lúc được thi hành, bởi trong mắt hắn, đám tang không gì khác ngoài dấu mốc chia gia tài.
Cô Tuyết – cháu gái cụ cố Tổ – háo hức khoe “bộ đồ tang ngây thơ” hở hang, tưởng mình giữ được vẻ trong trắng, mà không hay mình đang trở thành trò cười cho thiên hạ.
Phán Mọc Sừng lại vui mừng khôn xiết vì được chia thêm vài nghìn đồng, còn cậu Tú Tân sung sướng vì có dịp trổ tài nhiếp ảnh trong khung cảnh “cảm động” ấy.

Không chỉ người trong gia đình, những người ngoài cuộc cũng hân hoan không kém. Đám bạn bè, quan khách đến đưa tang chỉ để khoe huân chương, bộ râu, bộ ria, còn đám phụ nữ quý phái và trai thanh gái lịch tận dụng cơ hội để tán tỉnh, cười tình giữa tiếng kèn trầm bổng. Hai viên cảnh sát Min-đơ và Min-toa thì hồ hởi vì được lập biên bản phạt, còn dân phố lại kéo nhau ra xem đám ma lớn nhất Hà Thành, như thể đang đi xem hội. Tất cả cùng hòa vào một không khí giả dối, nhố nhăng, nơi nỗi đau bị thay thế bằng tiếng cười hợm hĩnh và sự khoe khoang trơ trẽn.

Đám ma cụ Tổ được miêu tả hoành tráng, đầy nghi thức: kiệu bát cống, vòng hoa, phường kèn ta – Tây – Tàu, lợn quay, câu đối, trướng liễn… Nhưng càng long trọng bao nhiêu thì càng trào phúng, lố bịch bấy nhiêu. Nó chẳng còn chút gì là tang lễ nữa, mà trở thành sân khấu lớn phô diễn sự giả tạo của một xã hội đang đua nhau Âu hóa nửa vời. Thậm chí, Xuân Tóc Đỏ – kẻ cơ hội tột bậc – xuất hiện đúng lúc, cùng vòng hoa và dàn xe tang rình rang, càng khiến sự lố lăng của buổi lễ lên đến đỉnh điểm.

Đỉnh cao trào phúng còn thể hiện ở cảnh hạ huyệt. Cậu Tú Tân bày trò sắp xếp từng người tạo dáng, chống gậy, lau nước mắt để chụp ảnh, biến giờ phút tiễn biệt thiêng liêng thành buổi diễn ảnh kỷ niệm. Tiếng khóc “hức! hức!” của ông Phán mọc sừng vang lên thảm thiết, nhưng chẳng phải vì thương người chết, mà là vì ông ta đang đóng vai một kẻ con rể hiếu nghĩa – trong khi lòng thì rộn rã mừng tiền chia được. Cái bắt tay lén lút với tờ năm đồng dúi cho Xuân Tóc Đỏ là minh chứng chua chát cho sự rẻ rúng của đạo đức con người.

Với bút pháp phóng đại tự nhiên, sắc lạnh mà duyên dáng, Vũ Trọng Phụng đã biến một đám tang thành tấm gương phản chiếu xã hội đương thời – nơi mọi chuẩn mực bị đảo ngược, tình người bị đánh mất, và cái giả trá lên ngôi. Tác giả không chỉ dựng lên một màn hài kịch xã hội sinh động, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh về sự mục ruỗng đạo đức trong xã hội tư sản nửa phong kiến.

Đọc “Hạnh phúc của một tang gia”, ta không chỉ bật cười trước những tình huống trớ trêu, mà còn ngậm ngùi nhận ra nỗi bi kịch nhân cách: khi người ta có thể vui mừng trước cái chết của chính người thân, thì đó chính là cái chết thật sự của lòng nhân đạo.

2. Một số quy định về việc giảng dạy Hạnh phúc của một tang gia

Việc giảng dạy đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia trong chương trình Ngữ văn lớp 11 được quy định và định hướng rõ ràng trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 (môn Ngữ văn) do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành. Đây là văn bản mang tính khung pháp lý, định hướng nội dung, mục tiêu, năng lực cần đạt và phương pháp giảng dạy cho từng tác phẩm cụ thể.

2.1. Vị trí và mục tiêu giảng dạy

Theo Chương trình Ngữ văn 11 (Ban hành kèm theo Thông tư số 32/2018/TT-BGDĐT), đoạn trích Hạnh phúc của một tang gia thuộc phần Văn học Việt Nam giai đoạn 1930 – 1945, nhóm tác phẩm hiện thực phê phán và trào phúng. Mục tiêu trọng tâm của việc giảng dạy là:

• Giúp học sinh nhận thức được hiện thực xã hội tư sản thành thị trước Cách mạng tháng Tám qua bức tranh bi hài về gia đình cụ cố Tổ.
• Hiểu được nghệ thuật trào phúng độc đáo của Vũ Trọng Phụng qua việc xây dựng tình huống nghịch lý, miêu tả tính cách nhân vật, sử dụng giọng điệu mỉa mai, phóng đại và đối lập.
• Hình thành năng lực tư duy phản biện, năng lực thẩm mỹ và ý thức đạo đức xã hội, từ đó biết phê phán thói giả dối, vô cảm, đề cao các giá trị nhân văn, chân thật trong đời sống.

2.2. Yêu cầu cần đạt theo chương trình

Căn cứ theo định hướng phát triển năng lực học sinh, việc dạy học đoạn trích này cần đạt được các yêu cầu sau:

Kiến thức:

• Nắm được hoàn cảnh sáng tác, vị trí đoạn trích trong tiểu thuyết Số đỏ, đặc điểm thể loại văn học trào phúng.
• Phân tích được các nhân vật tiêu biểu như ông Văn Minh, bà Văn Minh, cậu Tú Tân, ông Phán mọc sừng, Xuân Tóc Đỏ... để làm rõ bản chất giả dối, thực dụng, tha hóa của xã hội thượng lưu thành thị.
• Nhận diện được các thủ pháp nghệ thuật trào phúng: cường điệu, tương phản, mỉa mai, xây dựng nghịch lý “hạnh phúc trong tang gia”.

Kỹ năng:

• Rèn luyện kỹ năng đọc – hiểu văn bản trào phúng, kỹ năng phân tích nhân vật qua ngôn ngữ, hành động và chi tiết nghệ thuật.
• Vận dụng kiến thức liên môn (Đạo đức, Giáo dục công dân, Pháp luật) để liên hệ, so sánh với các quy định về thừa kế, tổ chức tang lễ, và giá trị đạo đức trong xã hội hiện đại.
• Phát triển khả năng trình bày, lập luận, và thảo luận nhóm về các vấn đề xã hội được phản ánh trong tác phẩm.

Thái độ:

• Giáo dục học sinh biết trân trọng giá trị đạo đức, tình cảm gia đình và lòng nhân ái, phê phán lối sống giả tạo, đề cao sự chân thật và nhân văn.
• Góp phần hình thành nhân cách công dân văn minh, có trách nhiệm, tôn trọng quy tắc ứng xử trong đời sống và trong cộng đồng.

2.3. Phương pháp giảng dạy được khuyến khích

Theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học, giáo viên cần:

• Kết hợp phương pháp nêu vấn đề, gợi mở, thảo luận nhóm để học sinh tự khám phá giá trị nghệ thuật và nội dung phê phán của tác phẩm.
• Sử dụng hồ sơ nhân vật (character profile) để học sinh tự phân tích động cơ, hành vi và ý nghĩa xã hội của từng nhân vật, từ đó rút ra nhận xét khái quát về tầng lớp tư sản đương thời.
• Ứng dụng phương pháp tích hợp liên môn, đặc biệt là với Giáo dục công dân và Pháp luật, để đối chiếu các hành vi trong tác phẩm (mời luật sư, chia di sản, tổ chức tang lễ phô trương…) với các điều khoản của Bộ luật Dân sự 2015 và Thông tư 04/2011/TT-BVHTTDL về nếp sống văn minh.
• Khuyến khích học sinh thể hiện tư duy sáng tạo qua bảng so sánh, sơ đồ tư duy, tranh biếm họa hoặc đóng vai nhân vật, nhằm giúp bài học trở nên sinh động và dễ tiếp thu.

2.4. Kiểm tra, đánh giá

Theo Thông tư 22/2021/TT-BGDĐT, việc đánh giá kết quả học tập tác phẩm Hạnh phúc của một tang gia cần dựa trên các tiêu chí phát triển năng lực, thay vì chỉ kiểm tra kiến thức ghi nhớ. Giáo viên nên:

• Đánh giá quá trình (thông qua hoạt động nhóm, thảo luận, trình bày cảm nhận);
• Đánh giá sản phẩm học tập (bài viết phân tích nhân vật, bài thuyết trình, sơ đồ tư duy hoặc sản phẩm sáng tạo);
• Khuyến khích tư duy phản biện, liên hệ thực tiễn thay vì chỉ tái hiện kiến thức.

Tóm lại, quy định về việc giảng dạy Hạnh phúc của một tang gia không chỉ hướng tới việc truyền đạt kiến thức văn học, mà còn kết hợp giáo dục đạo đức, pháp luật và văn hóa ứng xử. Đây là cơ hội giúp học sinh vừa hiểu sâu sắc giá trị nghệ thuật trào phúng của Vũ Trọng Phụng, vừa hình thành ý thức công dân – biết sống chân thành, trách nhiệm và nhân văn trong xã hội hiện đại.