1. Hiểu như thế nào là tài liệu quý hiếm?

Tài liệu quý hiếm là những tài liệu mang giá trị vô cùng đặc biệt và quan trọng trong việc bảo tồn và khám phá về lịch sử, văn hóa, và nhận thức về dân tộc. Theo quy định của Điều 6 Nghị định 93/2020/NĐ-CP, để được coi là tài liệu quý hiếm, chúng phải đáp ứng một trong những tiêu chí sau đây:
Tiêu chí thứ nhất đề cập đến những bản chính, bản gốc hoặc bản thảo viết tay có bút tích của các anh hùng dân tộc, danh nhân, hay những nhân vật lịch sử tiêu biểu. Những tài liệu này không chỉ là cống hiến của những con người vĩ đại mà còn là hình ảnh sống động, ghi lại những biến cố lịch sử quan trọng, là nguồn cảm hứng vô tận cho thế hệ sau này.
Tiêu chí thứ hai nhấn mạnh vào tài liệu được tạo ra trong các thời kỳ lịch sử quan trọng của dân tộc Việt Nam hoặc tại những sự kiện đáng chú ý. Những tài liệu này chứa đựng thông tin quý báu về sự phát triển của xã hội, về những biến cố lịch sử, về sự đổi mới trong tư duy và văn hoá. Chúng là nguồn tài nguyên vô giá cho quản lý nhà nước, cho nghiên cứu khoa học, và cho việc hiểu rõ hơn về bản sắc dân tộc.
Một trong những điểm nhấn đặc biệt của tiêu chí thứ hai là sự đa dạng trong cách biểu đạt và sự độc đáo về ngôn ngữ, hình thức trình bày, kỹ thuật chế tác. Điều này thể hiện sự phong phú và sâu sắc của văn hóa Việt Nam qua từng thời kỳ, qua từng trang sách, từng dòng văn bản.
Với tiêu chí này, không chỉ cần tài liệu được thể hiện trên các vật mang tính biểu tượng của thời kỳ lịch sử, mà còn phải là những tài liệu hiếm có, độc đáo mà việc bổ sung, thay thế khi mất mát hoặc hư hỏng là vô cùng khó khăn.
Cuối cùng, tiêu chí thứ ba đề cập đến tính độc đáo về ngôn ngữ, hình thức, kỹ thuật chế tác của tài liệu. Đây có thể là những tài liệu mang đậm phong cách của một thời đại, của một khuynh hướng nghệ thuật, hay của một trường phái triết học. Những đặc điểm này không chỉ làm cho tài liệu trở nên độc đáo mà còn làm nổi bật giá trị văn hóa, tinh thần của dân tộc.
Tóm lại, tài liệu quý hiếm không chỉ là những trang sách, những bản ghi chép, mà còn là những chứng nhân sống động về quá khứ, là nguồn gốc để hiểu biết và tôn trọng bản sắc văn hóa, lịch sử của dân tộc. Đồng thời, việc bảo tồn và nghiên cứu về những tài liệu này cũng là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng của toàn xã hội.
 

2. Việc sưu tầm tài liệu quý hiếm phải đáp ứng những tiêu chí nào?

Theo Điều 8 Nghị định 93/2020/NĐ-CP, việc sưu tầm, bảo quản và phát huy giá trị của tài liệu cổ, tài liệu quý hiếm và bộ sưu tập tài liệu có giá trị đặc biệt về lịch sử, văn hóa, khoa học của các thư viện công lập là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng. Điểm a khoản 1 của Điều này đặt ra các yêu cầu cụ thể về tiêu chí và phương thức thực hiện việc sưu tầm tài liệu.
Trước hết, việc sưu tầm phải tuân thủ các tiêu chí được quy định tại Điều 5, Điều 6 và khoản 2 của Điều 7 trong Nghị định này. Điều này bao gồm việc đảm bảo rằng tài liệu được sưu tầm có nguồn gốc rõ ràng, hợp pháp, không phải là đối tượng tranh chấp, khiếu kiện và phải phù hợp với chức năng, nhiệm vụ, đối tượng và phạm vi hoạt động của thư viện.
Tiếp theo, để thực hiện việc sưu tầm tài liệu, các thư viện công lập có thể sử dụng một loạt các phương thức đa dạng nhằm thu thập những nguồn tài nguyên quý báu và đa dạng. Một trong những phương thức phổ biến nhất là việc thu thập tài liệu trực tiếp từ cộng đồng. Điều này có thể bao gồm việc tổ chức các hoạt động như các buổi thu thập tài liệu cộng đồng, các cuộc giao lưu văn hóa hoặc các chương trình ghi chép kí ức từ cư dân địa phương. Những hoạt động này không chỉ giúp các thư viện sưu tầm được nhiều tài liệu hơn mà còn tạo ra một sự kết nối mạnh mẽ giữa thư viện và cộng đồng, thúc đẩy sự tham gia và sự tự hào về di sản văn hóa và lịch sử địa phương.
Ngoài ra, các thư viện cũng có thể mua tài liệu từ tổ chức hoặc cá nhân. Điều này là một phương thức hiệu quả để bổ sung vào bộ sưu tập của họ, đặc biệt là khi họ cần những tài liệu cụ thể hoặc hiếm hoi mà không thể thu thập được từ các nguồn khác. Việc mua tài liệu cũng thường được thực hiện sau khi đã có sự thẩm định kỹ lưỡng về tính chất và giá trị của chúng.
Một phương thức khác là tiếp nhận tài liệu từ các tổ chức hoặc cá nhân tặng, cho hoặc chuyển giao. Điều này thường xảy ra khi có các cá nhân hay tổ chức muốn chia sẻ tài liệu của mình với cộng đồng hoặc muốn đóng góp vào công tác bảo tồn di sản văn hóa. Việc tiếp nhận tài liệu này không chỉ là một cách để bổ sung vào bộ sưu tập mà còn là một biểu hiện của sự ủng hộ và lòng hiếu khách từ phía cộng đồng.
Ngoài ra, việc trao đổi tài liệu giữa các thư viện hoặc với các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác cũng là một cách để mở rộng bộ sưu tập. Thông qua việc trao đổi, các thư viện có thể có cơ hội thu thập những tài liệu mới và độc đáo mà họ không thể tiếp cận thông qua các phương thức khác.
Tất cả những phương thức này được thiết lập với mục đích tạo ra tính đa dạng và phong phú trong bộ sưu tập của các thư viện công lập. Bằng cách này, các thư viện không chỉ tạo điều kiện thuận lợi nhất cho việc nghiên cứu, truy cập và sử dụng tài liệu mà còn góp phần vào việc bảo tồn và phát huy giá trị của di sản văn hóa và lịch sử.
Tóm lại, việc sưu tầm tài liệu quý hiếm không chỉ là một quá trình đơn giản mà còn đòi hỏi sự cẩn trọng, công tâm và kiên nhẫn. Qua việc tuân thủ các tiêu chí và áp dụng các phương thức sưu tầm phù hợp, các thư viện công lập có thể đóng góp một cách tích cực vào việc bảo tồn và phát huy giá trị của tài liệu cổ và quý hiếm, từ đó làm phong phú thêm nguồn tri thức và văn hóa cho cộng đồng.
 

3. Quy trình thực hiện việc sưu tầm tài liệu quý hiếm diễn ra như thế nào?

Điểm c khoản 1 của Điều 8 Nghị định 93/2020/NĐ-CP đã quy định một quy trình cụ thể để thực hiện việc sưu tầm tài liệu quý hiếm trong các thư viện công lập. Quy trình này không chỉ đảm bảo tính minh bạch và công bằng mà còn giúp tăng cường hiệu quả trong việc bảo quản và phát huy giá trị của các tài liệu đặc biệt này.
Đầu tiên, quá trình bắt đầu bằng việc tiến hành khảo sát và thu thập thông tin về các tài liệu có tiềm năng. Đây là bước quan trọng để xác định được những tài liệu phù hợp với tiêu chí quy định tại điểm a khoản này. Sau đó, các tài liệu được chọn lựa sẽ được sắp xếp trong kế hoạch sưu tầm và trình người có thẩm quyền để được phê duyệt.
Tiếp theo, sau khi kế hoạch đã được thông qua, việc lập hồ sơ tài liệu dự kiến sưu tầm là bước tiếp theo. Hồ sơ này bao gồm danh sách các tài liệu cần sưu tầm cùng với biên bản thẩm định tài liệu và các tài liệu liên quan khác nếu có. Việc này giúp cho việc quản lý và theo dõi quá trình sưu tầm được tổ chức và khoa học hơn.
Sau khi các bước trên đã được hoàn thành và kế hoạch đã được chuẩn bị kỹ lưỡng, quá trình sưu tầm tài liệu được thực hiện theo kế hoạch đã được phê duyệt. Điều này đảm bảo tính đồng đều và chính xác trong việc thu thập các tài liệu quý hiếm.
Cuối cùng, sau khi việc sưu tầm hoàn thành, các thông tin liên quan đến tài liệu sưu tầm sẽ được ghi vào sổ đăng ký. Đồng thời, hồ sơ hình thành trong quá trình sưu tầm tài liệu cũng sẽ được lưu trữ một cách cẩn thận, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và truy xuất sau này.
Tóm lại, việc sưu tầm tài liệu quý hiếm không chỉ là một quá trình đơn thuần mà còn là một quá trình cần sự chuẩn bị kỹ lưỡng và cẩn trọng. Bằng cách thực hiện theo quy trình đã được quy định, các thư viện công lập có thể đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả trong việc bảo quản và phát huy giá trị của tài liệu quý hiếm.
 

Xem thêm bài viết: Tài liệu chứng minh nguồn gốc đất gồm những giấy tờ nào?

Khi có thắc mắc về quy định pháp luật, hãy liên hệ ngay đến hotline 19006162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn