Các trường hợp phải thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường

1. Bảo vệ môi trường được hiểu là gì?

Luật Bảo vệ Môi trường 2020, trong Khoản 1 Điều 3, cung cấp một định nghĩa chi tiết về khái niệm "môi trường". Theo quy định này, môi trường không chỉ bao gồm các yếu tố vật chất tự nhiên mà còn liên quan mật thiết đến yếu tố nhân tạo, tạo nên một mạng lưới phức tạp và tương tác xuyên suốt trong không gian quanh con người. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cuộc sống hàng ngày của con người mà còn đặt ra những tác động trực tiếp đến khía cạnh kinh tế, xã hội, sự tồn tại và phát triển của cả con người, sinh vật và tự nhiên.

Bảo vệ môi trường, theo định nghĩa này, trở thành một mệnh đề quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng giữa các yếu tố tự nhiên và nhân tạo, nhằm ngăn chặn và giảm thiểu các rủi ro và hậu quả xấu có thể xuất hiện. Trong bối cảnh này, một trong những mục tiêu quan trọng là bảo vệ môi trường nước, giữ cho nguồn nước không bị ô nhiễm và đảm bảo sự sạch sẽ, an toàn. Các biện pháp bảo vệ môi trường cũng hướng tới việc ngăn chặn ô nhiễm không khí, đặc biệt là từ chất thải của nhà máy và các phương tiện giao thông.

Bảo vệ môi trường nước bao gồm việc kiểm soát và giám sát chặt chẽ nguồn nước, từ nguồn cung cấp đến quá trình xử lý và sử dụng. Quản lý chất thải và đảm bảo rằng chúng không gây ô nhiễm nguồn nước là một phần quan trọng của chiến lược bảo vệ môi trường nước. Đối với không khí, các biện pháp kiểm soát chất lượng không khí và giảm thiểu các loại khí thải độc hại từ các nguồn khác nhau là chìa khóa để đảm bảo không khí xung quanh không bị ô nhiễm và không gây hại cho sức khỏe của cộng đồng.

Tổng cộng, bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ của chính phủ mà còn là trách nhiệm của cộng đồng và doanh nghiệp. Chỉ thông qua sự hợp tác chặt chẽ và việc thực hiện các biện pháp bảo vệ môi trường, chúng ta mới có thể đảm bảo một môi trường sống bền vững và lành mạnh cho tất cả mọi người

2. Trường hợp nào phải thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường?

Các trường hợp phải thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường được xác định rõ trong Khoản 1 Điều 137 của Luật Bảo vệ môi trường 2020, nhằm đảm bảo trách nhiệm phục hồi môi trường và xử lý rủi ro, nguy cơ ô nhiễm môi trường xuất phát từ các hoạt động được quy định tại Khoản 2 của Điều 137 trong Luật Bảo vệ môi trường 2020.

Theo quy định này, các tổ chức và cá nhân thực hiện các loại hoạt động sau đây là phải thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường:

Khai thác khoáng sản: Các doanh nghiệp và cá nhân có hoạt động liên quan đến khai thác khoáng sản phải thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường. Việc này nhấn mạnh trách nhiệm của họ trong việc duy trì sự cân bằng môi trường và đảm bảo rằng các hoạt động khai thác không gây ảnh hưởng lớn đến môi trường xung quanh.

Chôn lấp chất thải: Các tổ chức và cá nhân thực hiện hoạt động chôn lấp chất thải cũng phải thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường. Điều này nhằm đảm bảo rằng quá trình chôn lấp được thực hiện một cách an toàn và không gây ô nhiễm động vật, đất đai, và nguồn nước xung quanh.

Nhập khẩu phế liệu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất: Các tổ chức và cá nhân có hoạt động nhập khẩu phế liệu từ nước ngoài để sử dụng làm nguyên liệu sản xuất cũng đối mặt với yêu cầu thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường. Điều này nhằm đảm bảo rằng các quá trình sản xuất từ phế liệu không gây hại lớn đến môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn bảo vệ môi trường.

Quy định về ký quỹ bảo vệ môi trường trong những trường hợp này là một biện pháp quan trọng để đảm bảo rằng những người thực hiện các hoạt động có tiềm ẩn nguy cơ môi trường phải chịu trách nhiệm và đảm bảo rằng có nguồn lực để đối mặt với các vấn đề môi trường phát sinh

3. Ký quỹ bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản như thế nào?

Thứ nhất, số tiền ký quỹ:

Nghị định số 08/2022/NĐ-CP đặt ra các quy định cụ thể về việc ký quỹ bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản, nhằm đảm bảo nguồn lực đủ và hợp lý cho quá trình cải tạo và phục hồi môi trường, giảm thiểu ảnh hưởng xấu từ các hoạt động này. Dưới đây là các điểm chính của quy định này:

-  Số tiền ký quỹ phải được tính toán để đảm bảo cung cấp đủ kinh phí cho quá trình cải tạo, phục hồi môi trường, căn cứ vào các nội dung đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Việc tính toán này sử dụng định mức, đơn giá của địa phương tại thời điểm lập phương án cải tạo, phục hồi môi trường. Trong trường hợp địa phương không có định mức, đơn giá, áp dụng định mức, đơn giá của bộ, ngành tương ứng hoặc giá thị trường nếu bộ, ngành không có đơn giá.

- Tổng số tiền ký quỹ, chưa tính yếu tố trượt giá, bằng tổng kinh phí của các hạng mục công trình cải tạo, phục hồi môi trường.

Số tiền ký quỹ hằng năm, không tính yếu tố trượt giá, được tính bằng tổng số tiền ký quỹ trừ đi số tiền ký quỹ lần đầu, sau đó chia đều cho các năm còn lại theo thời gian trong dự án đầu tư hoặc giấy phép khai thác khoáng sản.

Tổ chức, cá nhân nộp số tiền ký quỹ hằng năm cần tính đến yếu tố trượt giá và được xác định bằng cách nhân số tiền ký quỹ hằng năm với chỉ số giá tiêu dùng của các năm trước đó, tính từ thời điểm phương án được phê duyệt.

- Chỉ số giá tiêu dùng hằng năm áp dụng theo công bố của Tổng cục Thống kê, tùy theo địa phương nơi khai thác khoáng sản hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Thứ hai, thời gian ký quỹ:

Tổ chức, cá nhân đề nghị cấp giấy phép mới:

Trong trường hợp đề nghị cấp giấy phép khai thác khoáng sản mới, thời gian ký quỹ được xác định theo dự án đầu tư, không vượt quá 30 năm, được thẩm định bởi cơ quan có thẩm quyền.

Tổ chức, cá nhân đã có giấy phép:

Đối với những tổ chức hoặc cá nhân đã có giấy phép khai thác, thời gian ký quỹ sẽ dựa vào thời hạn còn lại trong giấy phép, tính từ thời điểm phê duyệt phương án.

Điều chỉnh thời gian ký quỹ:

Nếu thời hạn giấy phép khai thác khác với thời gian trong phương án đã phê duyệt, tổ chức hoặc cá nhân cần điều chỉnh và tính toán số tiền ký quỹ theo thời gian trong giấy phép, gửi cơ quan có thẩm quyền để xem xét và điều chỉnh.

Thứ ba, phương thức ký quỹ:

- Tổ chức, cá nhân có giấy phép dưới 1 năm:

Nếu có giấy phép dưới 1 năm, thực hiện ký quỹ một lần với mức tiền bằng 100% số tiền được phê duyệt, có tính yếu tố trượt giá tại thời điểm ký quỹ.

- Tổ chức, cá nhân có giấy phép từ 1 năm trở lên:

+ Được phép ký quỹ nhiều lần. Số tiền ký quỹ lần đầu tính cùng với yếu tố trượt giá tại thời điểm ký quỹ và được xác định theo tỷ lệ:

+ Dưới 10 năm: 25% tổng số tiền ký quỹ.

+ Từ 10 đến dưới 20 năm: 20% tổng số tiền ký quỹ.

+ 20 năm trở lên: 15% tổng số tiền ký quỹ.

- Kiểm tra và tiếp nhận tiền ký quỹ:

+ Số tiền ký quỹ có tính đến yếu tố trượt giá và được tự kê khai, nộp và thông báo cho quỹ bảo vệ môi trường.

- Tiền ký quỹ hưởng lãi suất, được tính từ thời điểm ký quỹ.

- Việc ký quỹ và tiếp nhận tiền ký quỹ phải tuân thủ thời hạn và quy định, được thực hiện theo quy trình cụ thể và đối tác là Quỹ bảo vệ môi trường Việt Nam hoặc quỹ tương ứng cấp tỉnh

4. Ký quỹ bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu từ nước ngoài làm nguyên liệu sản xuất

Thứ nhất, mục đích:

Ký quỹ bảo vệ môi trường trong nhập khẩu phế liệu nhằm đảm bảo tổ chức và cá nhân nhập khẩu chịu trách nhiệm xử lý rủi ro và nguy cơ ô nhiễm môi trường từ lô hàng phế liệu nhập khẩu.

Thứ hai, Phương thức ký quỹ:

Tổ chức, cá nhân nhập khẩu ký quỹ tại Quỹ bảo vệ môi trường Việt Nam hoặc quỹ cấp tỉnh hoặc tổ chức tín dụng. Ký quỹ thực hiện theo từng lô hàng hoặc hợp đồng với thông tin và giá trị cụ thể của lô hàng.

Thứ ba, số tiền ký quỹ:

- Sắt, Thép Phế Liệu:

Dưới 500 tấn: 10% tổng giá trị.

500 - 1,000 tấn: 15% tổng giá trị.

Trên 1,000 tấn: 20% tổng giá trị.

Giấy Phế Liệu và Nhựa Phế Liệu:

Dưới 100 tấn: 15% tổng giá trị.

100 - 500 tấn: 18% tổng giá trị.

Trên 500 tấn: 20% tổng giá trị.

- Phế Liệu Khác:

Không thuộc các trường hợp trên: 10% tổng giá trị.

Thứ tư, quy trình ký quỹ:

- Thời điểm ký quỹ: Ký quỹ trước khi phế liệu dỡ xuống cảng hoặc khi nhập khẩu vào lãnh thổ Việt Nam tùy vào loại cửa khẩu.

- Nội dung xác nhận ký quỹ: Xác nhận gồm tên tài khoản phong tỏa, tổng số tiền ký quỹ, thời hạn hoàn trả, thời hạn phong tỏa tài khoản (nếu có).

- Gửi văn bản xác nhận: Ngay sau khi nhận ký quỹ, tổ chức nhận ký quỹ xác nhận việc ký quỹ và gửi văn bản xác nhận cho tổ chức, cá nhân nhập khẩu phế liệu.

- Thông quan hải quan: Hoàn trả tiền ký quỹ ngay sau khi hàng hóa được thông quan.

- Hồ sơ gửi cơ quan hải quan: Gửi hồ sơ xác nhận đã ký quỹ cho cơ quan hải quan nơi làm thủ tục thông quan.

Lưu Ý:

Việc ký quỹ được thực hiện đối với từng loại phế liệu và có các tỷ lệ ký quỹ khác nhau tùy thuộc vào khối lượng nhập khẩu.

Tiền ký quỹ được nộp và hoàn trả bằng tiền đồng Việt Nam, hưởng lãi suất theo thỏa thuận pháp luật

5. Ký quỹ bảo vệ môi trường cho hoạt động chôn lấp chất thải

Thứ nhất, số tiền ký quỹ:

- Tính toán số tiền ký quỹ:

Dựa vào các nội dung cải tạo môi trường đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt.

Áp dụng định mức, đơn giá địa phương hoặc của bộ, ngành tương ứng, và nếu không có thì áp dụng giá thị trường.

Tổng số tiền ký quỹ bao gồm chi phí cải tạo, đóng cửa bãi chôn lấp, chi phí xử lý ô nhiễm, quan trắc môi trường và vận hành các công trình xử lý chất thải.

- Số tiền ký quỹ hằng năm:

Tính bằng cách chia đều tổng số tiền ký quỹ cho các năm theo thời gian dự án đầu tư.

- Tính đến yếu tố trượt giá:

Tổ chức, cá nhân nộp số tiền ký quỹ hằng năm tính đến yếu tố trượt giá, xác định bằng cách nhân số tiền ký quỹ hằng năm với chỉ số giá tiêu dùng từ các năm trước đó, tính từ thời điểm phương án được phê duyệt.

- Tiền ký quỹ:

Tiền ký quỹ được nộp và hoàn trả bằng tiền đồng Việt Nam tại Quỹ bảo vệ môi trường.

Thứ hai, thời gian ký quỹ và xác nhận ký quỹ:

- Thời gian ký quỹ:

Tính từ ngày cấp giấy phép môi trường đến khi kết thúc hoạt động chôn lấp.

- Xác nhận ký quỹ:

Quỹ bảo vệ môi trường xác nhận ký quỹ ngay sau khi nhận được, bằng văn bản đề nghị ký quỹ của tổ chức, cá nhân.

Nội dung xác nhận phải thể hiện tổng số tiền ký quỹ, thời hạn hoàn trả, và thời hạn phong tỏa tài khoản (nếu có).

- Lãi suất:

Tiền ký quỹ được hưởng lãi suất theo quy định của pháp luật, tính từ ngày ký quỹ.

Lưu Ý:

Phương pháp tính và dự toán chi phí xử lý ô nhiễm, cải tạo môi trường tuân theo hướng dẫn của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Chỉ số giá tiêu dùng áp dụng theo công bố của Tổng cục Thống kê cho địa phương triển khai dự án hoặc cơ quan có thẩm quyền

Bài viết liên quan: Quỹ bảo vệ môi trường là gì? Quy định về ký quỹ bảo vệ môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản

Trên đây là bài chia sẻ của chúng tôi. Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại số: 1900 6162 hoặc qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được giải đáp.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Luật Minh Khuê - Sưu tầm & biên tập