1. Quy định về đào tạo nghề giữa người lao động và người sử dụng lao động
Theo quy định tại Điều 62 Bộ luật Lao động 2019 quy định về hợp đồng đào tạo nghề giữa người lao động và người sử dụng lao động như sau:
Người lao động và người sử dụng lao động phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề trong trường hợp người lao động được đào tạo nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, đào tạo lại ở trong nước hoặc nước ngoài từ kinh phí của người sử dụng lao động, kể cả kinh phí do đối tác tài trợ cho người sử dụng lao động.
Hợp đồng đào tạo nghề phải làm thành 02 bản, mỗi bên giữ 01 bản.
Về nội dung của hợp đồng đào tạo nghề: Hợp đồng đào tạo nghề phải có các nội dung chủ yếu sau đây:
- Nghề đào tạo;
- Địa điểm, thời gian và tiền lương trong thời gian đào tạo;
-Thời hạn cam kết phải làm việc sau khi được đào tạo;
- Chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo;
- Trách nhiệm của người sử dụng lao động;
- Trách nhiệm của người lao động.
Về chi phí đào tạo: Chi phí đào tạo bao gồm các khoản chi có chứng từ hợp lệ về chi phí trả cho người dạy, tài liệu học tập, trường, lớp, máy, thiết bị, vật liệu thực hành, các chi phí khác hỗ trợ cho người học và tiền lương, tiền đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người học trong thời gian đi học. Trường hợp người lao động được gửi đi đào tạo ở nước ngoài thì chi phí đào tạo còn bao gồm chi phí đi lại, chi phí sinh hoạt trong thời gian đào tạo.
Như vậy khi thực hiện đào tạo nghề cho người lao động thì người sử dụng lao động, người lao động cần phải ký kết hợp đồng đào tạo, nội dung và chi phí đào tạo nghề sẽ tuân theo quy định của pháp luật. Theo nội dung của hợp đồng đào tạo nghề thì thời hạn cam kết làm việc sau đào tạo và trách nhiệm hoàn trả cho phí đào tạo là những nội dung bắt buộc của hợp đồng đào tạo nghề. Người sử dụng lao động khi cử người lao động đi đào tạo nghề hoàn toàn có quyền yêu cầu người lao động cam kết làm việc dài hạn sau khi được đào tạo. Nếu người lao động vi phạm cam kết về thời gian làm việc sẽ phải bồi thường chi phí đào tạo nghề. Bên cạnh việc chi trả học phí, thì người lao động cũng có thể hỗ trợ thêm cho người lao động các khoản khác như tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế dù người lao động không thực hiện các nghĩa vụ lao động trong thời gian đi học. Người lao động học nghề tại đơn vị sử dụng lao động có tham gia lao động làm ra sản phẩm hợp quy cách cũng được trả lương theo quy định của pháp luật.
2. Xây dựng cam kết làm việc sau đào tạo nghề
Theo quy định, người lao động được đào tạo nghề thì người sử dụng lao động có quyền đưa ra thời hạn cam kết phải làm việc sau khi được đào tạo. Thời gian làm việc sau đào tạo nghề sẽ do các bên thoả thuận nếu vi phạm thời gian thoả thuận thì phải chịu xử lý theo quy định. Vậy có thể hiểu, hai bên người lao động và người sử dụng lao động có thể tự đưa ra văn bản thoả thuận về việc cam kết làm việc sau khi được đào tạo, cách xây dựng cam kết làm việc sau đào tạo nghề được thực hiện theo các bước như sau:
Bước 1: Người sử dụng lao động cần họp và lên phương án xây dựng kế hoạch hằng năm và dành kinh phí cho việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng hoặc đào tạo cho người lao động trước khi chuyển làm nghề khác cho mình.
Bước 2: Người lao động và người sử dụng lao động thoả thuận ký kết hợp đồng đào tạo và cam kết về thời gian làm việc sau khi đã được đào tạo đây chính là vấn đề quan trọng vì theo quy định của pháp luật, người lao động bắt buộc phải cam kết làm việc cho người sử dụng lao động về thời gian làm việc cho người lao động sau khi được đào tạo.
Bước 3: Tiến hành đào tạo, theo đó người lao động cần phải cam kết sẽ tham gia và hoàn thành khóa học với nỗ lực nhằm đạt chất lượng cao, nghiêm túc chấp hành Nội quy và các Quy chế, quy định đối với Cán bộ nhân viên tham gia đào tạo bên ngoài do ban hành và không thực hiện bất cứ hành vi nào gây tổn hại đến uy tín và tên tuổi của doanh nghiệp trong suốt thời gian tham gia khóa học.
Sau khi kết thúc khoá đào tạo thì tôi sẽ lập kế hoạch ứng dụng nội dung đã được đào tạo và gửi cho đơn vị theo dõi, kiểm tra kết quả ứng dụng
Bước 4: Người lao động cần thực hiện những công việc sau khi đào tạo, cụ thể:
- Thực hiện bảng báo cáo thu hoạch sau khóa học và nộp về Giám đốc Trung tâm Đào đạo và Giám đốc đơn vị hiện đang công tác
- Nộp bản gốc về Trung tâm Đào tạo và bản copy có công chứng về Phòng NLHT của đơn vị đang công tác một trong các giấy tờ sau: chứng chỉ, giấy xác nhận, kết quả bài kiểm tra, phiếu nhận xét của giáo viên hoặc văn bản chứng nhận tham gia và đạt kết quả trong khóa học khác (nếu có)
- Nộp bản copy toàn bộ tài liệu khóa học về trung tâm Đào tạo của đơn vị hiện đang công tác.
- Chịu trách nhiệm hướng dẫn và đào tạo lại cho các cán bộ, nhân viên của đơn vị về chương trình đã được học theo phân công của Giám đốc đơn vị và theo kế hoạch đào tạo của trung tâm Đào tạo.
Bước 5: Người lao động thực hiện cam kết làm việc sau khi đào tạo theo thoả thuận
Như vậy để xây dựng cam kết làm việc sau đào tạo nghề hợp pháp thì người sử dụng lao động và người lao động cần phải thoả thuận về thời gian làm việc sau đào tạo, sau đó người lao động cần cam kết thêm về những nội dung như đạt hiệu quả cao trong quá trình đào tạo, nộp bản báo cáo về nội dung được đào tạo và những tài liệu, giấy tờ liên quan. Trong trường hợp vi phạm hợp đồng hay cam kết nêu trên người lao động hoặc người sử dụng lao động sẽ phải chịu trách nhiệm với vi phạm mình gây ra
3. Vi phạm hợp đồng đào tạo nghề, người lao động phải bồi thường thế nào?
Do hợp đồng đào tạo nghề là sự thỏa thuận của các bên nên nếu trong hợp đồng đã nêu rõ trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo thì việc trả lại chi phí sẽ thực hiện theo thỏa thuận. Nếu có quy định về miễn trách nhiệm bồi thường chi phí đào tạo thì người lao động thuộc trường hợp đó sẽ không phải trả lại chi phí này.
Nếu giữa người lao động và người sử dụng lao động không thỏa thuận một cách rõ ràng về trách nhiệm hoàn trả chi phí đào thì việc hoàn trả chi phí được thực hiện như sau:
Trường hợp 1: Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp
Bộ luật Lao động năm 2019 không đặt ra trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo nếu người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động hợp pháp.
Tuy nhiên, khoản 2 Điều 61 Luật Giáo dục và nghề nghiệp 2014 lại quy định:
Người tốt nghiệp các khoá đào tạo do người sử dụng lao động cấp học bổng, chi phí đào tạo phải làm việc cho người sử dụng lao động theo thời hạn đã cam kết trong hợp đồng đào tạo; trường hợp không thực hiện đúng cam kết thì phải bồi hoàn học bổng, chi phí đào tạo.
Theo đó, người lao động vẫn có trách nhiệm bồi hoàn chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động nếu không làm việc theo đúng thời gian đã cam kết.
Trường hợp 2: Người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động trái pháp luật
Theo quy định tại Điều 40 Bộ luật Lao động 2019, người lao động khi đơn phương chấm dứt hợp đồng trái pháp luật:
- Không được trợ cấp thôi việc;
- Phải bồi thường nửa tháng tiền lương và một khoản tiền tương ứng với những ngày không báo trước;
- Phải hoàn trả cho người sử dụng lao động chi phí đào tạo.
Do đó, trong trường hợp này, người lao động cũng phải bồi thường chi phí đào tạo cho người sử dụng lao động.
Có thể thấy, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động thì phải có trách nhiệm hoàn trả chi phí đào tạo dù đúng luật hay trái luật.
Bên cách đó, nếu vi phạm về cam kết đã thoả thuận trong cam kết làm việc sau đào tạo thì người lao động phải bồi hoàn chi phí đào tạo cho người lao động
Công ty Luật Minh Khuê mong muốn gửi đến quý khách hàng những thông tin tư vấn hữu ích. Nếu quý khách hàng đang gặp phải bất kỳ vấn đề pháp lý nào hoặc có câu hỏi cần được giải đáp, hãy liên hệ với Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline 1900.6162. Hoặc quý khách hàng gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Xin trân trọng cảm ơn sự hợp tác của quý khách hàng!
Bài viết liên quan: Đào tạo nghề là gì ? Đặc điểm của hoạt động đào tạo nghề