Căn cứ quan trọng để người sử dụng lao động áp dụng trách nhiệm kỉ luật đối với người lao động là người lao động vi phạm kỉ luật lao động. Nói cách khác, vi phạm kỉ luật lao động là điều kiện để áp dụng trách nhiệm kỉ luật.

Vi phạm kỉ luật lao động là hành vi của người lao động được thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm đến các điều đã được quy định trong nội quy lao động của đơn vị hoặc quyền điều hành của người sử dụng lao động mà theo pháp luật phải bị xử lí kỉ luật.

Cũng như các vi phạm pháp luật khác, vi phạm kỉ luật cũng bao gồm các yếu tố cấu thành như mặt khách quan, chủ quan, khách thể, chủ thể

- Mặt khách quan của vi phạm kỉ luật lao động là hành vỉ vi phạm kỉ luật

Điều đó có nghĩa người lao động chỉ có thể bị xử lí kỉ luật khi họ có hành vi vi phạm kỉ luật lao động, nếu người lao động không có hành vi vi phạm kỉ luật thì trách nhiệm kỉ luật cũng không được đặt ra. Hành vi vi phạm kỉ luật của người lao động được hiểu là sự vi phạm các nghĩa vụ lao động trong một quan hệ lao động cụ thể, xâm phạm đến các điều đã được quy định trong nội quy lao động hoặc quyền điều hành, quản lí của người sử dụng lao động (đối với đơn vị không có nội quy).

Như vậy, hành vi vi phạm kỉ luật trước hết phải hành vi vi phạm nghĩa vụ lao động. Tuy nhiên, không phải mọi vi phạm nghĩa vụ lao động đều bị coi là vi phạm kỉ luật lao động. Thông thường, các nghĩa vụ của người lao động theo luật lao động nói chung rộng hơn các nghĩa vụ được coi là nội dung của kỉ luật lao động thể hiện frong nội quy lao động. Sự vi phạm các nghĩa vụ lao động của người lao động chỉ bị coi là vi phạm kỉ luật nếu sự vi phạm đó xâm phạm đến các vấn đề được quy định trong nội quy. Trường hợp người lao động tuy có vi phạm các nghĩa vụ lao động nhưng không xâm phạm đến các quy định trong nội quy cũng sẽ không bị coi là vi phạm kỉ luật lao động. Chẳng hạn như trường họp người lao động không đạt tiêu chuẩn định mức lao động mà doanh nghiệp đã quy định hoặc người lao động không thực hiện hết thời hạn làm việc đã cam kết trong hợp đồng lao động. Khi đó, mặc dù có sự vi phạm nghĩa vụ lao động, vi phạm họp đồng nhưng lại không bị coi là vi phạm kỉ luật.

Trên thực tế, nghĩa vụ lao động của những người lao động rất khác nhau. Nó phụ thuộc vào công việc mà người lao động phải thực hiện, vào sự phân công công tác của người sử dụng lao động, vào vị trí của người lao động trong quá trình tổ chức lao động. Bởi vậy, khi xác định người lao động có hành vi vi phạm kỉ luật lao động, người sử dụng lao động phải xác định cụ thể người lao động vi phạm nghĩa vụ lao động gì trong quan hệ lao động, nghĩa vụ đó có thuộc phạm vi những nghĩa vụ mà người lao động có trách nhiệm phải thực hiện hay không.

Hành vi vi phạm kỉ luật của người lao động có thể thể hiện bằng hành động hoặc không hành động. Ở hình thức hành động, hành vi vi phạm kỉ luật của người lao động thể hiện ở việc người lao động có thực hiện nghĩa vụ được giao nhưng thực hiện không đúng, không đầy đủ hoặc thiếu tinh thần trách nhiệm. Hình thức không hành động của hành vi vi phạm kỉ luật lao động được hiểu là việc người lao động không thực hiện các nghĩa vụ lao động mà đáng lẽ họ phải thực hiện. Song dù thể hiện dưới bất kì hình thức nào nhung nếu hành vi vi phạm của người lao động xâm phạm đến các điều đã được quy định trong nội quy thì đều bị coi là hành vi vi phạm kỉ luật lao động.

- Mặt chủ quan của vi phạm kỉ luật thể hiện ở lỗi

Người lao động chỉ bị xử lí kỉ luật lao động khi họ có hành vi vi phạm và có lỗi. Nếu người lao động có hành vi vi phạm mà không có lỗi thì cũng không bị xử lí kỉ luật.

>> Xem thêm:  Sa thải người lao động nghỉ ốm không báo trước có được không ?

Lỗi được hiểu là thái độ tâm lí của người có hành vi vi phạm khi họ có đầy đủ điều kiện và khả năng thực hiện nghĩa vụ được giao nhưng họ đã không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đó. Điều đó có nghĩa, người lao động thực hiện hành vi vi phạm kỉ luật sẽ chỉ bị coi là có lỗi, bị truy cứu trách nhiệm kỉ luật khi họ có đầy đủ các điều kiện về chủ quan (năng lực) và điều kiện khách quan (hoàn cảnh) để hoàn thành nghĩa vụ nhưng lại không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ được giao. Trường hợp người lao động chỉ có điều kiện chủ quan hoặc chỉ có điều kiện khách quan để thực hiện nghĩa vụ lao động sẽ không bị coi là có lỗi (ví dụ như trường hợp bất khả kháng). Khi đó, mặc dù có hành vi vi phạm kỉ luật lao động, người lao động cũng sẽ không phải chịu trách nhiệm kỉ luật.

Lỗi bao gồm hai loại: lỗi cố ý và lỗi vô ý. Người lao động dù có lỗi cố ý hay vô ý cũng đều phải chịu trách nhiệm kỉ luật. Tuy nhiên, chế tài kỉ luật đối với người lao động nặng hay nhẹ phụ thuộc một phần không nhỏ vào mức độ lỗi. Căn cứ vào mức độ vi phạm và mức độ lỗi của người lao động mà người sử dụng lao động áp dụng các hình thức kỉ luật đối với họ cho phù hợp.

- Khách thể của vi phạm kỉ luật lao động

Khách thể của hành vi vi phạm kỉ luật là “cái” mà hành vi vi phạm kỉ luật xâm phạm đến, tức là nhũng quan hệ được nội quy lao động bảo vệ. Trong lao động, các loại quan hệ xã hội là khách thể của vi phạm kỉ luật tưong đối đa dạng. Đó là quan hệ trong lĩnh vực bảo vệ trật tự trong doanh nghiệp, bảo đảm an toàn vệ sinh lao động hoặc lĩnh vực bảo vệ tài sản, bí mật công nghệ kinh doanh... Tuy nhiên, các loại quan hệ là khách thể của vi phạm kỉ luật có vị trí và tầm quan trọng khác nhau. Có những quan hệ đơn thuần chỉ liên quan đến trật tự trong doanh nghiệp nhưng cũng có những quan hệ không chỉ liên quan đến trật tự trong doanh nghiệp mà còn liên quan đến trật tự xã hội được nhà nước bảo vệ. Do đó, có những hành vi vi phạm kỉ luật chỉ phải chịu trách nhiệm kỉ luật đơn thuần nhưng cũng có những hành vi vi phạm kỉ luật không những chỉ phải chịu trách nhiệm kỉ luật mà còn phải chịu trách nhiệm pháp lí khác như trách nhiệm hình sự nếu hành vi đó gây hậu quả nghiêm trọng.

- Chủ thể của vỉ phạm kỉ luật

Trách nhiệm kỉ luật bao giờ cũng là trách nhiệm cá nhân, bởi vậy nó được áp dụng đối với người cỏ hành vi vi phạm kỉ luật. Người có hành vi vi phạm kỉ luật là người lao động. Người không phải là người lao động trong đơn vị dù có vi phạm các quy định trong nội quy cũng sẽ không phải chịu trách nhiệm kỉ luật.

Mọi vướng mắc pháp lý liên quan đến luật lao động về kỷ luật lao động... Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật lao động - Công ty luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Sa thải nhân viên đang mang thai thì bị xử lý như thế nào ?