1. Hiện trạng đất nông nghiệp hiện nay

Tình trạng đất nông nghiệp trong nước đang phản ánh những thách thức và hạn chế nghiêm trọng trong việc phát triển kinh tế nông nghiệp. Có nhiều yếu tố góp phần tạo nên cảnh trạng này. Một trong những yếu tốt quan trọng là sự manh mún và kém hiệu quả về mặt kinh tế trong lĩnh vực nông nghiệp. Ngày từ đầu có thể thấy rằng không ít nông dân hiện nay không đang thực hiện đầu tư tích cực vào nông nghiệp. Thay vì đầu tư vào sản xuất nông sản thì họ có khuynh hướng chuyển vốn sang các lĩnh vực khác hoặc giữ nguyên ruộng đất chỉ đảm đảm bảo tài chính. Sự thờ ơ trong việc đầu tư vào sản xuất nông nghiệp không chỉ ảnh hưởng tới sự phát triển của nông nghiệp mà còn gây khó khăn cho nhà đầu tư muốn tham gia vào lĩnh vực này.

Cụ thể việc đầu tư vào các dự án nông nghiệp đang gặp nhiều khó khăn đặc biệt là về mặt quy định và thủ tục hành chính. Một số dự án thậm chí không thể triển khai do không đạt được sự thoả thuận từ các hộ dân. Quy định về sử dụng đất cũng gây ra nhiều rào cản cho các dự án mới. Luật đất đai 2013 đã có quy định về cấm chuyển nhượng quyền sử dụng đất trồng lúa cho hộ gia đình và cá nhân không trực tiếp sản xuất nông nghiệp. Điều này đã hạn chế quyền tự do của các hộ gia đình và cá nhân muốn đầu tư vào nông nghiệp.

Thêm vào đó là việc thực hiện quy hoạch và kế hoạch còn nhiều hạn chế.Tình trạng lấn chiếm, tranh chấp đất đai, hoang hoá đất và sử dụng đất không hiệu quả vẫn diễn ra. QUy hoạch sử dụng đất chưa đồng bộ và không liên kết với quy hoạch xây dựng và quy hoạch các ngành liên quan. Điều này đặt ra vấn đề sự thiếu đồng thuận trong quy hoạch đất và không dự báo tốt về nhu cầu sử dụng đất cho các mục đích. Điều kiện chuyển đổi mục đích sử dụng đất cho dự án đầu tư cũng gặp nhiều khó khăn và kéo dài quá lâu.

Hệ thống giá đất cũng gây khó khăn cho việc phát triển nông nghiệp. KHung giá đất hiện tại không phản ánh thực tế trên thị trường đặc biệt là tại các khu vực ven đô. Biên độ giá đất khu vực nông thôn quy định còn rộng gây ra nhiều khu vực chưa phản ánh được giá trị thực sự của đất. Chính sách thuế liên quan đến chuyển nhượng đất cũng chưa rõ ràng và đồng bộ tạo ra nhiều phiền hà cho người sử dụng đất và cơ quan chức năng.

Một vấn đề khác liên quan là việc áp dụng giá đất trong bảng giá đất 5 năm để tính thuế. Thực tế thì giá trị đất thay đổi liên tục theo cung cầu trên thị trường, làm cho giá đất năm sáu thường cao hơn giá đất năm trước. Việc sử dụng giá đất cố định trong bảng giá đất năm dẫn đến sự thiếu linh hoạt và thất thu cho ngân sách.

Cuối cùng là các chính sách tài chính nhằm khuyến khích đầu tư và nông nghiệp cũng chưa có hiệu quả. Miễn giảm thuế sử dụng đất đối với đất nông nghiệp đã triển khai mà không thúc đẩy canh tác đất một cách hiệu quả dẫn đến  việc lãng phí nguồn lực. Nhiều chủ đầu tư không thể thuê được đất để đầu tư canh tác. Điều này cho thấy rằng cơ chế tài chính hiện tại là không đủ mạnh để thúc đầy phát triển nông nghiệp. 

Tổng hợp lại thì thấy được tình trạng của nông nghiệp ở nước ta đang phản ánh lên những hạn chế và thách thức nghiêm trọng trong việc phát triển ngành này. Cần có sự cân nhắc và thay đổi trong chính sách và quy định nhằm khuyến khích đầu tư và đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp tham gia vào phát triển đầu tư nông nghiệp.

2. Cần ứng dụng nhiều biện pháp phục hồi đất nông nghiệp

Để khắc phục sự thoái hóa và phục hồi đất nông nghiệp hiện nay thì cần nhiều biện pháp khoa học và công nghệ đã đã triển khai. Các biện pháp này nhằm vào việc đánh giá tiềm năng của đất, phân loại của đất nông nghiệp và xác định tình trạng ô nhiễm đất. Đặc biệt là việc xây dựng một hệ thống quan trắc và giám sát chất lượng tài nguyên đất đã được tập trung triển khai. Tuy nhiên thì việc sử dụng phân bón hóa học trong canh tác đất nông nghiệp chưa được kiểm soát dẫn đến sự suy giảm đáng kể về độ phì nhiêu của đất. Hơn nữa thì tình trạng phá rừng và việc thay đổi mục đích sử dụng đất không tuân theo quy hoạch của như đã gây ra sự xói mòn đất ở các khu vực đồi núi, Tốc độ cơ cấu lại cây trồng ở những khu vực này chưa nhận được sự cải thiện rõ rệt đã góp phần làm cho tình trạng đất nông nghiệp ở một số điểm chưa được phục hồi như mong muốn.

Do tình trạng đất thoái hóa diễn ra thì cần thiết phải áp dụng một loạt các biện pháp để giảm tác động của mưa và dòng chảy do mưa. Đồng thời thì cần cải thiện độ phì nhiêu của đất. Một trong những giải pháp đề xuất là tái tạo lớp thực vật bằng cây rừng hoặc cây nông lâm kết hợp nhằm bảo vệ độ phì nhiêu của đất và thực hiện việc tuần hoàn hữu cơ trong đất. Họ cũng đề xuất triển khai các biện pháp kỹ thuật tổng hợp bao gồm sinh học, nông học, hóa học và cơ học cùng với việc đầu tư vào thâm cạnh sử dụng đất theo chiều sâu. Hơn nữa cần tăng cường triển khai các dự án trồng cây lâu năm có giá trị kinh tế và thương mại cao kết hợp với việc nuôi trồng các loại cây và con vật một cách hợp lý nhằm tối ưu hóa tài nguyên đất. Đồng thời nhằm đảm bảo và phục hồi tài nguyên đất dốc.

NGoài ra để ngăn ngừa và giảm thiểu sự thoái hóa đất và thúc đẩy sản xuất nông nghiệp bền vững thì người nông dân có thể áp dụng các biện pháp như nông nghiệp trồng xen kẽ, trồng gối, trồng cây theo đường đồng mức.  Họ có thể thực hiện các công thức luân canh bao gồm cả cây họ đậu để tăng tính đa dạng sinh học trong thời gian và không gian. Điều này giúp họ tránh rủi ro về cây trồng và thời vụ, tăng độ che phủ đất đồng thời chống lại hiện tượng xói mòn, rửa trôi và hạn chế sự phát triển của cỏ dại và sâu bệnh.

Ngoài ra cần đề nghị tạo ra các cơ chế đặc thì để giúp chủ rừng tận dụng đất một cách hiệu quả và biến nó thành một nguồn tài sản phát triển lâm nghiệp. Cần khuyến khích các hộ gia đình và cá nhân cho thuê hoặc đóng góp cổ phần sử dụng đất và đất lâm nghiệp để tập trung trồng rừng nguyên liệu. Đồng thời các đơn vị chuyên môn cần triển khai các giải pháp chuyển giao công nghệ và kỹ thuật tiên tiến trong lĩnh vực nông nghiệp nhằm bảo vệ cải tạo và giảm thiểu thoái hóa đất.

Ngoài những biện pháp trên thì cũng cần tập trung vào cơ chế hóa sản xuất đất nông nghiệp cho từng loại cây trồng và vật nuôi.

3. Quan điểm về việc đổi mới phát triển đất nông nghiệp

Một trong những khía cạnh quan trọng đầu tiên là việc tôn trọng và đặt sự nhấn mạnh vào việc quản lý đất đai đặc biệt là việc nhấn mạnh sự thuộc sở hữu toàn dân về đất đai được thực hiện thông qua việc nhà nước đại diện cho toàn bộ cộng đồng và đảm bảo quản lý toàn diện tài nguyên này.

Thứ hai coi quyền sử dụng đấy là một loại tài sản và hàng hoá đặc biệt nhưng không phải quyền sở hữu; quyền sử dụng đấy tài sản gắn liền với đất do pháp luật bảo hộ.

Thứ bai cần đổi mới chính sách đất đai theo hướng vừa đảm bảo tính ổn định lâu dài những cũng phải linh động phù hợp với thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đảm bảo nguyên tắc hợp lý, hiệu quả và phù hợp.

Thứ tư là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của nhà nước về đất đai.

Thứ năm là tăng cường sự lãnh đạo của Đảng , phát huy vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các tổ chức chính trị xã hội khác.

Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Miễn thuế sử dụng đất nông nghiệp đến hết năm 2025

Bài viết trên luật MInh Khuê đã gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Cần ứng dụng nhiều biện pháp phục hồi đất nông nghiệp. Cảm ơn bạn đọc đã theo dõi chi tiết bài viết.