Lực lượng cảnh sát nhân dân có chức năng thực hiện việc giam giữ những bị can, bị cáo bị tạm giam và tổ chức quản lí và thi hành hình phạt tù theo bản án đã có hiệu lực pháp luật và quyết định thi hành án phạt tù của toà án.

Cảnh sát quản lí trại giam có hai nhiệm vụ chính: 1) Thực hiện việc tạm giam đối với bị can, bị cáo bị cơ quan tiến hành tố tụng quyết định tạm giam nhằm ngăn chặn tội phạm, bảo đảm cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án; 2) Tổ chức quản lí và thi hành quyết định thi hành án phạt tù của toà án theo bản án, quyết định xử phạt tù của toà án đã có hiệu lực pháp luật.

Cảnh sát quản lí trại giam được tổ chức theo ba cấp: Cục cảnh sát quản lí trại giam Bộ Công an, phòng cảnh sát quản lí trại giam Công an tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương có nhiệm vụ giúp Bộ trưởng Bộ Công an và Giám đốc Sở Công an thực hiện quần lí nhà nước về thi hành án phạt tù trong phạm vi thẩm quyền của mình; cảnh sát quản lí trại giam, trại tạm giam có nhiệm vụ trực tiếp tổ chức thi hành án phạt tù đối với người bị kết án.

Tại cục cảnh sát quản lí trại giam và phòng cảnh sát quản lí trại giam có các cán bộ, sĩ quan cảnh sát; ở các trại tạm giam và trại giam có giám thị, phó giám thị, quản giáo, chuyên viên, nhân viên, kĩ thuật viên và sĩ quan, chiến sĩ thuộc lực lượng vũ trang bảo vệ.