1. Đối tượng bảo hộ quyền tác giả, quyền liên quan

- Theo Điều 14 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, các đối tượng được bảo hộ quyền tác giả bao gồm tác phẩm và tác phẩm tái sinh. 

+ Tác phẩm bao gồm các sáng tạo trong lĩnh vực văn học, nghệ thuật, và khoa học; có thể thể hiện dưới bất kỳ hình thức và sử dụng bất kỳ phương tiện nào; không phân biệt giá trị nội dung, có hay không có giá trị, và không bị ràng buộc bởi bất kỳ thủ tục nào.

+ Tác phẩm phái sinh bao gồm các dịch từ một ngôn ngữ sang ngôn ngữ khác, phóng tác, cải biên, chuyển thể, biên soạn, chú giải, và tuyển chọn. Tác phẩm phái sinh chỉ được bảo hộ nếu không làm tổn thương quyền tác giả của tác phẩm gốc được sử dụng để tạo ra tác phẩm phái sinh.

- Theo Điều 17 của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, các đối tượng được bảo hộ quyền liên quan bao gồm:

+ Cuộc biểu diễn được thực hiện bởi công dân Việt Nam tại Việt Nam hoặc nước ngoài, hoặc bởi người nước ngoài tại Việt Nam, nếu được ghi âm, ghi hình và chưa được phát sóng, có thể được bảo hộ nếu có sự đồng ý từ tổ chức phát sóng hoặc người khác thực hiện phát sóng, và nếu được bảo vệ theo các hiệp định quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

+ Bản ghi âm, ghi hình bao gồm bản ghi âm, ghi hình của nhà sản xuất có quốc tịch Việt Nam cũng được bảo hộ theo các hiệp định quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

+ Chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh được mã hoá của tổ chức phát sóng có quốc tịch Việt Nam cũng được bảo hộ theo các hiệp định quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Lưu ý: Các cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh được mã hoá chỉ được bảo hộ khi không xâm phạm đến quyền của tác giả.

 

2. Thủ tục đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan

Cá nhân là tác giả của tác phẩm mà họ tạo ra, có quyền nộp hồ sơ đăng ký quyền tác giả tại Cơ quan nhà nước có thẩm quyền để được ghi nhận bảo hộ quyền. Cá nhân, tổ chức đầu tư kinh phí hoặc người được chuyển giao quyền là chủ sở hữu quyền tác giả, có quyền đăng ký bản quyền tác giả và các quyền liên quan liên quan đến tác phẩm. Như vậy, tổ chức và cá nhân có tác phẩm được bảo vệ bản quyền bao gồm những người trực tiếp đóng góp vào việc sáng tạo tác phẩm và những người sở hữu bản quyền tác giả. Điều này áp dụng cho các tác giả và chủ sở hữu tác phẩm là tổ chức hoặc cá nhân Việt Nam, cũng như các tổ chức và cá nhân nước ngoài có tác phẩm được công bố lần đầu tiên tại Việt Nam hoặc được công bố đồng thời tại Việt Nam trong vòng 30 ngày sau khi tác phẩm đó được công bố lần đầu tiên ở quốc gia khác. Ngoài ra, áp dụng cho các tổ chức và cá nhân nước ngoài có tác phẩm được bảo vệ tại Việt Nam theo các hiệp định quốc tế về bản quyền mà Việt Nam là thành viên.

Hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan được nộp trực tiếp hoặc trực tuyến. Hồ sơ bản giấy gửi đến các điểm tiếp nhận đơn của Cục Bản quyền tác giả.

Hồ sơ đăng ký bao gồm: 

- Tờ khai đăng ký quyền tác giả hoặc quyền liên quan theo mẫu;

- Bản in, bản điện tử tác phẩm;

- Văn bản ủy quyền nếu người nộp hồ sơ là người được tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan ủy quyền theo quy định tại khoản 6 Điều 38 của Nghị định này;

- Tài liệu chứng minh là chủ sở hữu quyền: Tài liệu chứng minh nhân thân đối với cá nhân: 01 bản sao Chứng minh nhân dân hoặc Căn cước công dân hoặc Hộ chiếu; Tài liệu chứng minh tư cách pháp lý đối với tổ chức: 01 bản sao Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc Giấy phép thành lập hoặc Quyết định thành lập; Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao nhiệm vụ sáng tạo là quyết định giao nhiệm vụ hoặc xác nhận giao nhiệm vụ cho cá nhân thuộc đơn vị, tổ chức đó; Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao kết hợp đồng sáng tạo là hợp đồng, thể lệ, quy chế tổ chức cuộc thi; Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do được thừa kế là văn bản xác định quyền thừa kế có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật; Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do được chuyển giao quyền là hợp đồng chuyển nhượng, tặng cho, mua bán, góp vốn bằng văn bản có công chứng, chứng thực theo quy định của pháp luật; Trong trường hợp tác giả không đồng thời là chủ sở hữu quyền tác giả phải có văn bản cam đoan về việc tự sáng tạo và sáng tạo theo quyết định hoặc xác nhận giao việc; hợp đồng; tham gia cuộc thi và chịu trách nhiệm trước pháp luật về nội dung cam đoan. Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do giao nhiệm vụ sáng tạo, giao kết hợp đồng sáng tạo quy định tại khoản này phải là bản gốc hoặc bản sao có công chứng, chứng thực;

- Văn bản đồng ý của các đồng tác giả, nếu tác phẩm có đồng tác giả;

- Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu, nếu quyền tác giả, quyền liên quan thuộc sở hữu chung;

- Trường hợp trong tác phẩm có sử dụng hình ảnh cá nhân của người khác thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của người đó theo quy định của pháp luật.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Cục Bản quyền tác giả sẽ xử lý hồ sơ theo trình tự sau:

Trong vòng 01 tháng, cơ quan quản lý nhà nước về bản quyền tác giả và các quyền liên quan - Cục Bản quyền tác giả xem xét tính hợp lệ của hồ sơ đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan.

Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đăng ký hợp lệ, Cục Bản quyền tác giả có trách nhiệm cấp Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền tác giả và Giấy chứng nhận đăng ký các quyền liên quan mới cho người nộp đơn.

 

3. Lệ phí đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan

Mức phí cho việc đăng ký quyền tác giả hiện nay được xác định như sau:

- Chi phí đăng ký quyền tác giả là 100.000 đồng cho các loại hình tác phẩm sau đây: Tác phẩm văn học, khoa học, sách giáo khoa, giáo trình và các tác phẩm viết khác; Bài giảng, bài phát biểu và các bài nói khác; Tác phẩm báo chí; Tác phẩm âm nhạc; Tác phẩm nhiếp ảnh;

- Chi phí đăng ký quyền tác giả là 300.000 đồng cho các loại hình tác phẩm sau đây: Tác phẩm kiến trúc; Bản họa đồ, sơ đồ, bản đồ, bản vẽ liên quan đến địa hình, công trình khoa học.

- Chi phí đăng ký quyền tác giả là 400.000 đồng cho các loại hình tác phẩm sau đây: Tác phẩm mỹ thuật; Tác phẩm mỹ thuật ứng dụng.

- Chi phí đăng ký quyền tác giả là 500.000 đồng cho các loại hình tác phẩm sau đây: Tác phẩm điện ảnh; Tác phẩm sân khấu được định hình trên băng, đĩa.

- Chi phí đăng ký quyền tác giả là 600.000 đồng cho chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu hoặc các chương trình chạy trên máy tính.

- Đối với việc đăng ký bản quyền đối với cuộc biểu diễn, mức phí được xác định như sau: Bản ghi âm: 200.000 đồng; Bản ghi hình: 300.000 đồng; Chương trình phát sóng: 500.000 đồng.

Lưu ý rằng cơ quan thu không hoàn trả phí đối với các giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan đến tác giả bị thu hồi hoặc hủy bỏ hiệu lực. Đồng thời, mức phí áp dụng đối với việc cấp lại giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả là 50% so với mức phí ban đầu.

 

4. Quyền của chủ sở hữu quyền tác giả, chủ sở hữu quyền liên quan

- Chủ sở hữu quyền tác giả, theo Điều 19 của Luật Sở hữu Trí tuệ năm 2005, có các quyền sau đây:

+ Quyền đặt tên cho tác phẩm; Quyền sử dụng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm, và yêu cầu rằng tên thật hoặc bút danh của họ được nêu khi tác phẩm được công bố hoặc sử dụng; Quyền công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm; Quyền bảo vệ tính toàn vẹn của tác phẩm, từ chối cho phép bất kỳ ai sửa đổi, cắt xén hoặc biến dạng tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào có thể ảnh hưởng đến danh dự và uy tín của tác giả.

+ Chủ sở hữu quyền tác giả còn có các quyền tài sản theo Điều 20 của Luật Sở hữu Trí tuệ năm 2005, bao gồm: Quyền sản xuất các tác phẩm phái sinh; Quyền biểu diễn tác phẩm trước công chúng; Quyền sao chép tác phẩm; Quyền phân phối hoặc nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao của tác phẩm; Quyền truyền đạt tác phẩm đến công chúng qua các phương tiện truyền thông, mạng lưới điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác; Quyền cho thuê bản gốc hoặc bản sao của tác phẩm điện ảnh hoặc chương trình máy tính.

- Luật Sở hữu Trí tuệ đã quy định rõ các quyền của các chủ sở hữu quyền liên quan như sau:

+ Quyền của Người biểu diễn (Điều 29): Nếu người biểu diễn là chủ đầu tư, họ có cả quyền nhân thân và quyền tài sản đối với cuộc biểu diễn. Trong trường hợp không phải là chủ đầu tư, người biểu diễn có quyền nhân thân, trong khi chủ đầu tư có quyền tài sản đối với cuộc biểu diễn. Quyền nhân thân bao gồm: Được giới thiệu tên khi biểu diễn hoặc khi phát hành bản ghi âm, ghi hình; Bảo vệ hình ảnh biểu diễn của mình, từ chối bất kỳ sửa đổi, cắt xén hoặc biến dạng nào có thể ảnh hưởng đến danh dự và uy tín của họ. Quyền tài sản bao gồm: Thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện; Định hình cuộc biểu diễn của mình trên bản ghi âm, ghi hình; Sao chép cuộc biểu diễn của mình; Phát sóng cuộc biểu diễn của mình đến công chúng; Phân phối bản gốc và bản sao của cuộc biểu diễn thông qua các phương tiện mà công chúng có thể tiếp cận.

+ Quyền của Nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình (Điều 30): Nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình có quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện: Sao chép bản ghi âm, ghi hình của mình; Nhập khẩu, phân phối bản gốc và bản sao của mình đến công chúng thông qua các phương tiện mà công chúng có thể tiếp cận; Họ cũng được hưởng lợi ích tài chính khi bản ghi âm, ghi hình của họ được phân phối đến công chúng.

+ Quyền của tổ chức phát sóng (Điều 31): Tổ chức phát sóng có quyền thực hiện hoặc cho phép người khác thực hiện: Phát sóng và tái phát sóng chương trình của mình; Phân phối chương trình của mình đến công chúng; Định hình chương trình của mình; Sao chép bản định hình chương trình của mình; Họ cũng được hưởng lợi ích tài chính khi chương trình của họ được ghi âm, ghi hình và phân phối đến công chúng.

+ Bảo hộ quyền liên quan (Điều 16): Gồm các nhóm: Người biểu diễn; Tổ chức, cá nhân là chủ sở hữu cuộc biểu diễn; Tổ chức, cá nhân là nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình; Tổ chức thực hiện việc phát sóng; Tất cả các tổ chức và cá nhân khai thác và sử dụng các quyền tài sản phải tuân thủ quy định của pháp luật và trả tiền thù lao cho người biểu diễn theo quy định.

Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Quyền tác giả bao gồm những quyền gì? Hướng dẫn cách đăng ký bản quyền. Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!