Chế độ hưu trí năm 2020 theo quy định của pháp luật hiện hành? Một số câu hỏi liên quan?

Câu hỏi được biên tập từ chuyên mục tư vấn luật  bảo hiểm xã hội  của Công ty luật Minh Khuê

>> Luật sư tư vấn pháp luật bảo hiểm xã hộ​i, gọi:  1900 6162

Trả lời:

1. Cơ sở pháp lý: 

- Luật bảo hiểm xã hội năm 2014

2.Nộ​i dung tư vấn:

1. Tăng độ tuổi nghỉ hưu từ năm 2022

Theo Điều 169 Bộ luật Lao động 2019, tuổi nghỉ hưu của người lao động được được quy định như sau:

Tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được điều chỉnh theo lộ trình cho đến khi đủ 62 tuổi đối với lao động nam vào năm 2028 và đủ 60 tuổi đối với lao động nữ vào năm 2035.

Kể từ năm 2021, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường là đủ 60 tuổi 03 tháng đối với lao động nam và đủ 55 tuổi 04 tháng đối với lao động nữ; sau đó, cứ mỗi năm tăng thêm 03 tháng đối với lao động nam và 04 tháng đối với lao động nữ.

Theo đó, tuổi nghỉ hưu của người lao động trong điều kiện lao động bình thường được xác định như sau:

- Lao động nữ: Từ đủ 55 tuổi 08 tháng.

- Lao động nam: Từ đủ 60 tuổi 06 tháng.

2. Người lao động nước ngoài có phải đóng bảo hiểm xã hội để được hưởng hưu trí hay không? 

BHXH TP HCM vừa có thông báo đến các đơn vị sử dụng lao động, đại lý thu BHXH tự nguyện và người tham gia trên địa bàn về mức đóng BHXH tự nguyện và mức đóng BHXH đối với người lao động (NLĐ) là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam từ ngày 1-1-2022.

Cụ thể, mức đóng BHXH tự nguyện thấp nhất từ 1-1-2022 là 330.000 đồng/tháng (22% x 1.500.000 đồng). Đối với người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo và người thuộc đối tượng khác sẽ được nhà nước hỗ trợ tham gia BHXH tự nguyện hằng tháng với tỉ lệ tương ứng là 30%, 25%, 10%. Còn đơn vị sử dụng lao động và NLĐ là công dân nước ngoài làm việc tại Việt Nam sẽ trích đóng BHXH, BHYT hằng tháng trên mức tiền lương tháng với tổng tỉ lệ đóng 30% (NLĐ 9,5%, đơn vị sử dụng 20,5%). Trước đó, từ ngày 1-12-2018 đến 31-12-2021, NLĐ và đơn vị sử dụng lao động chỉ đóng 8% vào các quỹ BHYT, ốm đau - thai sản, tai nạn lao động - bệnh nghề nghiệp, từ 1-1-2022 sẽ đóng thêm bảo hiểm hưu trí, tử tuất là 22% (NLĐ 8%, đơn vị sử dụng lao động 14%). Mức đóng BHXH bắt buộc hằng tháng thấp nhất bằng mức lương tối thiểu vùng, mức đóng cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng.

3. có được tạm dừng đóng vào quỹ hưởng hưu trí, tử tuất hay không?

Công ty tôi hoạt động trong lĩnh vực du lịch. Đợt dịch vừa qua, công ty đã phải giảm đến 1/3 số lao động. Vậy công ty tôi có đủ điều kiện để tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất không?

Căn cứ quy định tại khoản 1, điều 5, chương II Quyết định số 23/2021/QĐ-TTg ngày 7-7- 2021 của Thủ tướng Chính phủ, người sử dụng lao động đã đóng đủ BHXH hoặc đang tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất đến hết tháng 4-2021 mà bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 dẫn đến phải giảm từ 15% số lao động tham gia BHXH trở lên tại thời điểm nộp hồ sơ đề nghị so với tháng 4-2021 thì thuộc đối tượng được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất. Vì vậy, trường hợp công ty của bà giảm 1/3 số lao động (trên 30%), nếu đã đóng đủ BHXH đến hết tháng 4-2021 mà bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 và chưa thực hiện tạm dừng đóng hoặc đã được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất theo Nghị quyết số 42/NQ-CP ngày 9-4-2020 và Nghị quyết số 154/NQ-CP ngày 19-10-2020 của Chính phủ không quá 6 tháng thì được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất theo quy định tại Nghị quyết số 68/NQ-CP ngày 1-7-2021 của Chính phủ, với thời gian không quá 6 tháng.

4. Sửa đổi điều kiện hưởnghưu trí, tử tuất

Điều kiện để người lao động, người sử dụng lao động được tạm dừng đóng vào Quỹ hưu trí, tử tuất trước đây được hướng dẫn tại Quyết định 23/2021/QĐ-TTg, nay được sửa đổi tại Quyết định 33/2021/QĐ-TTg).

Người sử dụng lao động đã đóng đủ bảo hiểm xã hội hoặc đang tạm dừng đóng vào Quỹ hưu trí và tử tuất đến hết tháng 1 năm 2021 mà bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 dẫn đến phải giảm từ 10% số lao động tham gia bảo hiểm xã hội trở lên tại thời điểm nộp hồ sơ đề nghị so với tháng 01 năm 2021.

(Trước đây yêu cầu phải giảm từ 15% số lao động tham gia BHXH trở lên; thời điểm xác định số lao động tính giảm so với tháng 04/2021)

Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội tính giảm bao gồm:

+ Số lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc theo quy định của pháp luật trừ đi số lao động mới giao kết hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc trong khoảng thời gian từ ngày 1-2-2021 đến ngày người sử dụng lao động có văn bản đề nghị.

(So với trước đây, đổi mốc thời gian từ ngày 1-5-2021 sang ngày 1-2-2021).

+ Số lao động đam tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động mà thời gian tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng

+ Số lao động đang nghỉ việc không hưởng tiền lương mà thời gian nghỉ vệc không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng.

+ Số lao động đang ngừng việc mà thời gian ngừng việc từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng.

- Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội tính giảm nêu trên chỉ bao gồm người làm việc theo hợp đồng làm việc, hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn từ đủ 01 tháng trở lên, người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã có hưởng tiền lương; không bao gồm người lao động nghỉ việc hưởng lương hưu từ ngày 1-2-2021. (So với trước đây, đổi mốc thời gian từ ngày 1-5-2021 sang ngày 1-2-2021).

Như vậy, điều kiện để dừng đóng BHXH vào quỹ hưu trí, tử tuất đã được nới lỏng so với trước đây, giúp mở rộng đối tượng được thụ hưởng chính sách này.

5. Điều kiện để tạm dừng đóng bảo hiểm hưu trí, tử tuất?

Đối với trường hợp đã được giải quyết tạm dừng đóng theo Nghị quyết 42/NQ-CP năm 2020 và Nghị quyết 154/NQ-CP năm 2020, nếu đủ điều kiện thì vẫn được giải quyết nhưng tổng thời gian tạm dừng đóng không quá 12 tháng.

Nghị quyết 126 đã nới điều kiện được tạm dừng đóng bảo hiềm xã hội vào quỹ hưu trí, tử tuất so với quy định trước đây tại Nghị quyết 68.

Cụ thể, người sử dụng lao động đã đóng đủ bảo hiểm xã hội hoặc đang tạm dừng đóng vào Quỹ hưu trí và tử tuất đến hết tháng 01 năm 2021 (trước đó là hết tháng 04 năm 2021):

Bị ảnh hưởng bởi đại dịch COVID-19 dẫn đến phải giảm từ 10% lao động tham gia bảo hiểm xã hội trở lên so với thời điểm tháng 01 năm 2021 (kể cả lao động ngừng việc, tạm hoãn thực hiện hợp đồng lao động, thỏa thuận nghỉ không hưởng lương).

(Trước đó, yêu cầu phải giảm từ 15% lao động tham gia BHXH trở lên so với thời điểm tháng 04 năm 2021).

Số lao động tham gia bảo hiểm xã hội tính giảm bao gồm:

- Số lao động chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc theo quy định của pháp luật trừ đi số lao động mới giao kết hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc trong khoảng thời gian từ ngày 01 tháng 5 năm 2021 đến ngày người sử dụng lao động có văn bản đề nghị.

- Số lao động đang nghỉ việc không hưởng tiền lương mà thời gian nghỉ việc không hưởng tiền lương từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng.

- Số lao động đang ngừng việc mà thời gian ngừng việc từ 14 ngày làm việc trở lên trong tháng.

Đáp ứng điều kiện trên, người lao động và người sử dụng lao động được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất 06 tháng kể từ thời điểm nộp hồ sơ đề nghị.

Đối với trường hợp đã được giải quyết tạm dừng đóng theo Nghị quyết 42/NQ-CP năm 2020 và Nghị quyết 154/NQ-CP năm 2020, nếu đủ điều kiện thì vẫn được giải quyết nhưng tổng thời gian tạm dừng đóng không quá 12 tháng.

6. đơn vị thực hiện đóng BHXH, BHYT, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động (NLĐ) như thế nào?

Theo Quy định tại điều 7 Quyết định số 23/2021/QĐ-TTg ngày 7-7-2021 của Thủ tướng Chính phủ thì hết thời gian tạm dừng đóng theo quy định, NLĐ và người sử dụng lao động (NSDLĐ) tiếp tục đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất và đóng bù cho thời gian tạm dừng đóng (đối với cả NLĐ ngừng việc hưởng tiền lương theo điều 99 Bộ Luật Lao động), số tiền đóng bù không phải tính lãi chậm đóng theo quy định tại khoản 3 điều 122 Luật BHXH. Kể từ thời điểm kết thúc thời gian được tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, nếu NSDLĐ không thực hiện việc đóng bù cho thời gian tạm dừng đóng thì thực hiện tính lãi chậm đóng theo quy định tại khoản 3 điều 122 Luật BHXH. Trong thời gian tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất, NLĐ đủ điều kiện hưởng chế độ hưu trí, tử tuất hoặc chấm dứt hợp đồng lao động thì NSDLĐ và NLĐ thực hiện đóng bù cho thời gian tạm dừng đóng để giải quyết chế độ cho NLĐ.

Với các trường hợp DN còn lại, BHXH Việt Nam đề xuất thực hiện theo Nghị quyết số 154/NQ-CP, tiếp tục duy trì với điều kiện "giảm từ 20% số lao động tham gia BHXH trở lên tại thời điểm nộp hồ sơ so với thời điểm tháng 4-2021, đã đóng đủ BHXH, BHYT, BHTN đến hết tháng 4-2021". Với việc triển khai đề xuất này, cơ quan BHXH ước tính có khoảng 39.000 đơn vị và DN, khoảng 1,15 triệu lao động, tạm dừng đóng vào quỹ hưu trí và tử tuất với số tiền khoảng 8.450 tỉ đồng.

Trước đó, để kịp thời giảm bớt khó khăn cho người tham gia BHXH trong đại dịch Covid-19, BHXH Việt Nam đề xuất hỗ trợ 80.000 đồng/người/ngày cho NLĐ tham gia BHTN thuộc diện F1, F2 phải cách ly y tế. Hiện có khoảng gần 38.000 người đang cách ly tại các cơ sở cách ly tập trung và bệnh viện (trong đó có khoảng 26.000 người đang tham gia BHTN); khoảng 120.000 người đang cách ly tại nhà, nơi lưu trú (trong đó có khoảng 84.000 người đang tham gia BHTN). "Với mức hỗ trợ 80.000 đồng/người/ngày thì trong trường hợp dịch diễn biến phức tạp theo phương án có đến 30.000 người mắc, khoảng 1,5 triệu người phải cách ly tập trung (trong đó có khoảng 1 triệu người đang tham gia BHTN) và khoảng 4,5 triệu người phải cách ly tại nhà, nơi lưu trú (trong đó có khoảng 3 triệu người đang tham gia BHTN) thì quỹ BHTN vẫn sẽ bảo đảm được nguồn kinh phí hỗ trợ cho NLĐ" - BHXH Việt Nam nhận định.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật Dân sự - Công ty luật Minh Khuê