Chiếm dụng đất đường bộ để xây dựng nhà ở bị xử phạt như thế nào?

1. Chiếm dụng đất đường bộ là gì?

- Chiếm dụng nếu hiểu theo hướng tách nghĩa thì chiếm dụng gồm hai phần là chiếm hữu và sử dụng. Việc chiếm hữu và sử dụng này là các hành vi xác lập đối với đối tượng là tài sản nhưng việc chiếm hữu và sử dụng này là hành vi không hợp pháp.

- Theo quy định tại khoản 1 và khoản 4 tại Điều 3 của Luật Giao thông đường bộ năm 2008 thì:

+ Đường bộ gồm đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ.

+ Đất của đường bộ là phần đất trên đó công trình đường bộ được xây dựng và phần đất dọc hai bên đường bộ để quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ.

Như vậy có thể hiểu đất đường bộ là những phần đất mà trên đó có các công trình đường bộ như đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ và phần đất dọc hai bên đường bộ để nhằm mục đích quản lý, bảo trì, bảo vệ công trình đường bộ.

- Chiếm dụng đất đường bộ là việc chiếm hữu bất hợp pháp quyền sử dụng đất đường bộ vào mục đích cá nhân có thể là dùng cho xây dựng các công trình dân dụng, nhà ở, kinh doanh, buôn bán trái phép, ... Đất đường bộ là các công trình công cộng do Nhà nước quản lý nhằm mục đích phục vụ nhu cầu đi lại và giao thương của người dân nên hành vi chiếm dụng đất đường bộ vào mục đích cá nhân là hành vi vi phạm pháp luật và tùy từng hành vi, tính chất và mức độ nghiêm trọng mà hành vi chiếm dụng của người vi phạm đó có thể bị xử lý vi phạm hành chính thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự với tội danh tương ứng.

- Nhà ở theo quy định của Luật Nhà ở năm 2014 thì Nhà ở là công trình xây dựng với mục đích để ở và phục vụ các nhu cầu sinh hoạt của hộ gia đình, cá nhân. Nhà ở do là một công trình xây dựng nên phải xây dựng theo đúng các quy định của pháp luật cụ thể phải tuân thủ các nguyên tắc và không thực hiện các hành vi bị nghiêm cấm theo quy định của luật nhà ở, cụ thể liên quan đến việc chiếm dụng đất đường bộ làm nhà ở thì phải không thuộc các hành vi như sau:

+ Xây dựng nhà ở trên đất không phải là đất ở; xây dựng không đúng tiêu chuẩn thiết kế, tiêu chuẩn diện tích đối với từng loại nhà ở mà Nhà nước có quy định về tiêu chuẩn thiết kế, tiêu chuẩn diện tích nhà ở. Áp dụng cách tính sai diện tích sử dụng nhà ở đã được luật quy định trong hợp đồng mua bán, hợp đồng thuê mua nhà ở.

+ Chiếm dụng diện tích nhà ở trái pháp luật; lấn chiếm không gian và các phần thuộc sở hữu chung hoặc của các chủ sở hữu khác dưới mọi hình thức; tự ý thay đổi kết cấu chịu lực hoặc thay đổi thiết kế phần sở hữu riêng trong nhà chung cư.

+ Sử dụng phần diện tích và các trang thiết bị thuộc quyền sở hữu, sử dụng chung vào sử dụng riêng; sử dụng sai mục đích phần diện tích thuộc sở hữu chung hoặc phần diện tích làm dịch vụ trong nhà chung cư hỗn hợp so với quyết định chủ trương đầu tư dự án xây dựng nhà ở và nội dung dự án đã được phê duyệt, trừ trường hợp được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng.

Như vậy hành vi chiếm dụng đất đường bộ để xây dựng nhà ở là hành vi chiếm dụng quyền sử dụng đất bất hợp pháp nhằm thực hiện hành vi xây dựng nhà ở của cá nhân nên sẽ bị xử lý theo quy định của pháp luật.

2. Chiếm dụng đất đường bộ để xây dựng nhà ở bị xử phạt như thế nào?

- Hành vi chiếm dụng đất đường bộ để xây dựng nhà ở bị xử phạt theo quy định tại điểm a khoản 9 Điều 12 của Nghị định 100/2019/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 30 tháng 12 năm 2019 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ và đường sắt.

- Theo quy định trên thì đối với hành vi chiếm dụng đất của đường bộ hoặc đất hành lang an toàn đường bộ để xây dụng nhà ở sẽ bị phạt tiền từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với cá nhân, từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với tổ chức thực hiện hành vi chiếm dụng đất của đường bộ để xây dựng nhà ở.

- Ngoài việc bi áp dụng hình thức xử phạt trên thì cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi chiếm dụng đất của đường bộ để xây dựng nhà ở còn bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo điểm đ khoản 10 Điều 12 của Nghị định 100/2019/NĐ-CP là buộc phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép (không có giấy phép hoặc không đúng với giấy phép) và khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do hành vi vi phạm hành chính gây ra, chính là hành vi chiếm dụng đất của đường bộ để xây dựng nhà ở.

- Như vậy nếu cá nhân, tổ chức có hành vi xây dựng nhà ở trên đất đường bộ thì sẽ bị xử phạt từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng, đồng thời bị áp dụng biện pháp buộc phải tháo dỡ công trình xây dựng trái phép.

- Thẩm quyền xử phạt hành vi vi phạm chiếm dụng đất của đường bộ để xây dựng nhà ở sẽ căn cứ theo quy định tại khoản 2 Điều 75 của Nghị định 100/2019/NĐ-CP (đã được sửa đổi bởi khoản 27 Điều 2 của Nghị định 123/2021/NĐ-CP) thì đối với hành vi vi phạm chiếm dụng đất của đường bộ để xây dựng nhà ở bị xử phạt từ 15.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với chủ thể vi phạm là cá nhân thì thẩm quyền xử phạt sẽ thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện (theo điểm b khoản 2 Điều 75 của Nghị định 100/2019/NĐ-CP). Còn đối với hành vi vi phạm chiếm dụng đất của đường bộ để xây dựng nhà ở bị xử phạt từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với chủ thể vi phạm là tổ chức thì ngoài Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện thì nếu vượt quá giá trị phạt tiền theo căn cứ trên thì Chủ tịch Ủy  ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền ra quyết định xử phạt (căn cứ theo điểm b khoản 3 Điều 75 của Nghị định 100/2019/NĐ-CP).

Trên đây là bài tư vấn của chúng tôi, mọi thắc mắc quý khách hàng vui lòng liên hệ số Hotline 1900.6162 để được giải đáp. Xin chân thành cảm ơn!