1. Vài nét về Hội nghị Hiệp thương chính trị Nhân dân Trung Quốc

Chính hiệp Trung Quốc được thành lập vào trước ngày Nước cộng hoà Nhân dân Trung Hoa ra đời, cụ thể vào ngày 21-9-1949. Hội nghị toàn thể lần thứ nhất của Chính hiệp Trung Quốc đã đại diện cho Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc - cơ quan có quyền lực tối cao của nhà nước Trung Quốc - thông qua bản "Cương lĩnh chung hiệp thương chính trị Trung Quốc", có tính chất như một Hiến pháp tạm thời. Bản tuyên bố này được coi là việc thành lập Nước cộng hoà Nhân dân Trung Hoa trong hoàn cảnh không đủ điều kiện triệu tập Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc lúc đó. Hội nghị cũng bầu ra Chính phủ đầu tiên, định địa phương trục thuộc, quốc kỳ và quốc ca. Sau Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc khóa I của Trung Quốc, hay quốc hội, tổ chức hội nghị và thông qua Bộ Hiến pháp đầu tiên của Nước Trung Hoa mới vào năm 1954, nhiệm vụ của Chính hiệp như một cơ cấu quan trọng về sự hợp tác đa đảng và hiệp thương chính trị, do Đảng cộng sản Trung Quốc lãnh đạo, đã hoàn thành. Mặc dù chính hiệp vẫn là một kênh và hình thức quan trọng trong việc nâng cao nền dân chủ xã hội chủ nghĩa.

 

2. Chức năng của Hội nghị hiệp thương chính trị nhân dân Trung Quốc trong hệ thống chính trị

Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc đã từng bước phát huy vai trò quan trọng trong lịch sử đất nước, trở thành một tổ chức mặt trận yêu nước thống nhất rộng rãi. Từ thời điểm đó đến nay, Hội nghị đã đóng góp tích cực vào đời sống chính trị, xã hội và hoạt động đối ngoại hòa bình của Trung Quốc, cũng như trong việc thúc đẩy sự tiến bộ của xã hội chủ nghĩa hiện đại, và trong cuộc chiến đấu để bảo vệ nhà nước Trung Quốc.

Hội nghị lấy Hiến pháp nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa làm tiêu chuẩn cơ bản, và Hiến pháp của nó làm cơ sở cho mọi hoạt động. Tư duy của "Ba đại diện", tức tư duy thúc đẩy lòng yêu nước và xã hội, giám sát lẫn nhau, đồng thời khuyến khích sự tham gia của mọi đảng, nhóm và cá nhân trong Hội nghị. Sự đoàn kết và hợp tác được khuyến khích để củng cố và phát triển mặt trận đoàn kết yêu nước, xây dựng một khối đại đoàn kết toàn dân tộc, trung thành với nguyên tắc thống nhất và dân chủ.

Cơ quan này có ba chức năng chính: hiệp thương chính trị, giám sát dân chủ và tham gia vào các cuộc họp chính trị để nghiên cứu, thảo luận và đề xuất ý kiến, kiến nghị với Đảng và cơ quan nhà nước.

Hiệp thương chính trị tập trung vào chính sách quốc gia và địa phương, cũng như các vấn đề quan trọng trong lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội, trước khi đưa ra quyết định. Các Ủy ban toàn quốc và địa phương của Hội nghị có thể đề xuất các vấn đề quan trọng liên quan và thúc đẩy cuộc họp để giải quyết các vấn đề này.

Nhiệm vụ của giám sát dân chủ là đảm bảo việc thực thi hiến pháp, luật pháp và các quy định của quốc gia, đồng thời theo dõi việc thực hiện các nguyên tắc và chính sách quan trọng cũng như hoạt động của các cơ quan nhà nước và cán bộ thông qua việc đưa ra góp ý và phê bình. Vào năm 2017, Văn phòng Trung ương của Đảng Cộng sản Trung Quốc đã ban hành "Ý kiến về việc tăng cường và nâng cao sự giám sát dân chủ của Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân". Mặc dù không phải là một văn bản pháp lý, nhưng văn bản này đã trình bày quan điểm của Đảng Cộng sản Trung Quốc về việc lãnh đạo và chỉ đạo về giám sát dân chủ của Hội nghị.

Theo đó, giám sát dân chủ bao gồm việc theo dõi các điểm sau: việc thực hiện luật pháp và các quy định của hiến pháp quốc gia; việc thực hiện các chính sách lớn của Đảng và nhà nước cũng như các biện pháp cải cách lớn và quyết sách quan trọng; tình hình thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế và xã hội của cả nước, bao gồm cả kế hoạch hàng năm và tình hình thực hiện ngân sách tài chính; việc thực hiện các biện pháp để giải quyết các vấn đề thực tế liên quan đến lợi ích cơ bản của người dân; tuân thủ kỷ luật và pháp luật của các cơ quan nhà nước và cán bộ, cũng như việc tham gia vào xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với nhân dân và phòng chống tham nhũng và duy trì tính liêm chính; xử lý các đề xuất và ý kiến quan trọng khác từ Hội nghị; và tuân thủ các chính sách của Mặt trận thống nhất, hiến pháp và nghị quyết của Hội nghị.

Các hình thức giám sát có thể bao gồm: thông qua các cuộc họp của Hội nghị; tổ chức các đoàn giám sát hoặc tham gia vào các đoàn kiểm tra và giám sát; giám sát thông qua các đề xuất từ các thành viên; và các hình thức giám sát đặc biệt khác được phân công bởi cấp uỷ.

Tham chính nghị là quá trình nghiên cứu, phản ánh ý kiến của nhân dân, hiệp thương và thảo luận về các nguyên tắc và chính sách lớn của quốc gia, cũng như các biện pháp quan trọng của chính quyền địa phương và các vấn đề chính trong tiến bộ chính trị, văn hóa, xã hội và sinh thái. Đây là quá trình quan trọng được tiến hành trước khi quyết định được đưa ra và trong quá trình thực hiện. Thông qua việc báo cáo, đề xuất và các hình thức khác, ý kiến và kiến nghị được nêu ra cho Đảng Cộng sản Trung Quốc và các cơ quan Nhà nước.

Uỷ ban dân tộc và các uỷ ban địa phương, theo đề xuất của các cơ quan nhà nước, thường trực đại hội đại biểu nhân dân, chính quyền nhân dân và các đảng phái chính trị khác, cùng với các tổ chức nhân dân, tổ chức các cuộc họp với sự tham gia của lãnh đạo các chính đảng, đoàn thể nhân dân và đại biểu các dân tộc. Các nhóm và thành phần xã hội khác nhau tham gia vào các cuộc thảo luận và hiệp thương. Ngoài ra, có thể đề xuất các tổ chức trên gửi các vấn đề quan trọng liên quan để tham khảo ý kiến.

Bên cạnh đó, Chính hiệp Trung Quốc còn tham gia và giải quyết các vấn đề của nhà nước bằng cách thực hiện các nghiên cứu và khảo sát về các vấn đề quan trọng liên quan đến chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường và các vấn đề công cộng khác. Nhận xét và đề xuất được thực hiện thông qua các báo cáo nghiên cứu, đề xuất, kiến nghị và các hình thức khác gửi đến hệ thống chính quyền và các cơ quan nhà nước.

Kết cấu cơ bản của chế độ chính trị ở Trung Quốc bao gồm thi hành chế độ Đại hội đại biểu nhân dân tức Quốc hội, chế độ hợp tác đa đảng và hiệp thương chính trị, cùng với chế độ khu vực dân tộc tự trị dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc. Quốc hội thông qua bầu cử và bỏ phiếu để thực thi quyền lực và tham gia vào các cuộc thảo luận và hiệp thương trước khi quyết định. Mối quan hệ giữa Chính hiệp, quốc hội và Chính phủ được quản lý dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Trung Quốc, và ba cơ quan này thống nhất để thực hiện nhiệm vụ của mình. Đây là cơ cấu chính trị phản ánh đặc điểm đặc sắc của Trung Quốc, trong đó Chính hiệp Trung Quốc đóng vai trò quan trọng.

 

3. Thực tiễn hoạt động Hội nghị hiệp thương chính trị nhân dân Trung Quốc

Năm 2019 là dịp kỷ niệm 70 năm thành lập nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và cũng là lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Chính hiệp. Trong năm này, công tác chính hiệp đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, tiếp tục tăng cường học tập và hiểu sâu về các chính sách quan trọng của Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch Tập Cận Bình. Công việc tham mưu về các chính sách cải cách và phát triển được thực hiện một cách xuất sắc, đồng thời cống hiến cho việc thiết lập chính sách dựa trên pháp luật để điều hành đất nước. Nỗ lực trong việc thực hiện chức năng giám sát dân chủ và tập hợp sức mạnh của toàn dân đã góp phần quan trọng vào sự phục hồi vĩ đại của dân tộc Trung Hoa và đẩy mạnh công tác Chính hiệp.

Bước sang năm 2020, với tình hình dịch COVID-19 tiếp tục phức tạp, tuy tăng trưởng GDP của Trung Quốc vẫn đạt 2,3%, nhưng tiêu dùng tiếp tục giảm sút, ghi nhận mức tăng trưởng âm lần đầu tiên kể từ năm 1978. Vì vậy, việc kích cầu nội địa và bảo đảm việc làm cho người lao động trở thành những ưu tiên chiến lược hàng đầu. Trong Báo cáo tổng kết công tác Chính hiệp năm 2020, công việc tham vấn chính trị và hiệp thương của Chính hiệp đã đóng góp một phần quan trọng vào việc Trung Quốc đạt được những kết quả tích cực, bao gồm việc kiểm soát dịch COVID-19 và duy trì mức tăng trưởng GDP dương 2,3%, cũng như hoàn thành mục tiêu cơ bản xóa đói, giảm nghèo. Đây là một thành tựu đáng chú ý trong bối cảnh đại dịch toàn cầu đang diễn ra, cho thấy sự khả năng khôi phục và thúc đẩy phát triển của Trung Quốc.

Về mặt chính sách mở cửa, trên cơ sở của hiệp thương của Chính hiệp và các cơ quan liên quan trong những kỳ họp trước, Chính phủ Trung Quốc đã chính thức phê chuẩn Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực - RCEP, thể hiện cam kết với việc mở cửa và cải cách mở cửa ở mức độ cao. Ngoài ra, trong kỳ họp thứ 4 của Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc Trung Quốc và Chính hiệp khóa 13, cũng đã thảo luận và đề xuất các chính sách tuần hoàn kép, phản ánh sự quan trọng đặc biệt đối với việc tăng cường nội địa hóa và khu vực hóa. Trung Quốc cũng sẽ tiếp tục tham gia đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do với nhiều quốc gia và liên kết khu vực khác, nhằm thúc đẩy quan hệ kinh tế với ASEAN và mở rộng hợp tác kinh tế.

Về phần hoạt động đối ngoại, Chính hiệp tiếp tục duy trì chính sách như các kỳ họp trước, tuy nhiên, trong năm 2021, có sự tập trung đặc biệt vào việc tham gia các liên kết khu vực và Hiệp định Thương mại Tự do (FTA), cũng như việc xem xét tham gia Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) và thúc đẩy Sáng kiến "Vành đai, Con đường" (BRI), nhằm thúc đẩy sự phát triển vào thập kỷ thứ ba của thế kỷ XXI. Trong mối quan hệ với Mỹ, Chính hiệp Trung Quốc đã thảo luận và đề xuất một chủ trương hạ nhiệt căng thẳng, duy trì một khuôn khổ cân nhắc giữa việc đấu tranh và hợp tác, đồng thời vạch "ranh giới đỏ" đối với những lĩnh vực gây bất đồng và có những động thái sẵn sàng hợp tác.

Trong quá trình hoạt động, các thành viên Chính hiệp đã đóng góp nhiều ý kiến về việc xây dựng và thúc đẩy sự phát triển toàn diện trên mọi lĩnh vực tại Trung Quốc. Gần đây, trong kỳ họp thứ hai của Ủy ban toàn quốc khóa 13 Chính hiệp, các thành viên đã đưa ra 5.113 đề án và ý kiến quan trọng về kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội và môi trường. Các vấn đề nổi bật như: ổn định thị trường tài chính, xử lý rủi ro nợ công, kết hợp giảm nghèo với phát triển nông thôn, xây dựng mạng lưới quan trắc môi trường, phát triển ngành sản xuất chất lượng cao, cải cách cơ cấu nguồn cung, cải thiện đời sống dân, và bảo vệ môi trường sinh thái.

Trong thời gian qua, Chính hiệp đã tập trung vào việc xây dựng lý luận tư tưởng, định hình chính trị đúng đắn, thúc đẩy các chính sách cải cách toàn diện và cung cấp điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện các giải pháp cải cách quan trọng. Đồng thời, Chính hiệp cũng đóng góp vào sự ổn định kinh tế, cải thiện cuộc sống dân, và tạo ra môi trường hòa hợp trong xã hội. Nhờ những nỗ lực này, Chính hiệp không ngừng nâng cao hiệu suất công việc và đóng góp vào sự phát triển của xã hội dân chủ và kinh tế chủ nghĩa.

Trước khi bước vào kỷ niệm 100 năm Ngày thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc vào tháng 7-2021, kỳ họp Chính hiệp trong năm 2021 đã mang đến ý nghĩa đặc biệt quan trọng cho Trung Quốc. Đây cũng là thời điểm quan trọng để tổng kết và đánh giá việc thực hiện các mục tiêu được đề ra tại Đại hội XIX, trước khi bước vào Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc dự kiến vào năm 2022. Các vấn đề được đề xuất trong kỳ họp này có tác động sâu rộng đến đời sống chính trị, kinh tế và xã hội của Trung Quốc. Cùng với đó, các điều chỉnh từ nền tảng pháp luật đến cơ cấu bộ máy của Chính phủ Trung Quốc đã được xem xét và thông qua. Qua đó, Trung Quốc thể hiện quyết tâm trong việc thực hiện mục tiêu xây dựng một đất nước hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa toàn diện.

Kỷ niệm 100 năm của Đảng Cộng sản Trung Quốc được xem như là một "khúc dạo đầu" của thập kỷ mới. Vì vậy, thời kỳ 5 năm lần thứ 14 là giai đoạn 5 năm đầu tiên sau khi Trung Quốc hoàn thành xây dựng xã hội khá giả toàn diện và thực hiện mục tiêu 100 năm lần thứ nhất. Đây là thời điểm bắt đầu hành trình mới để xây dựng một nhà nước hiện đại hóa xã hội chủ nghĩa toàn diện và tiến tới mục tiêu 100 năm lần thứ hai. Tinh thần này được thể hiện rõ qua những động thái mới của Trung Quốc, tập trung vào việc tăng cường sức mạnh từ bên trong và mở rộng ra bên ngoài. Với vị thế là nền kinh tế lớn thứ hai trên thế giới, sự phát triển của Trung Quốc sẽ có ảnh hưởng mạnh mẽ tới khu vực và thế giới.

Tuy nhiên, bên cạnh những thành công trong thực tiễn hoạt động, Hội nghị hiệp thương chính trị nhân dân Trung Quốc cũng phải đối mặt với một số hạn chế, đặc biệt là đối với chức năng giám sát dân chủ. Chức năng này chưa được thể chế hóa và luật hóa đầy đủ. Việc giám sát dân chủ chỉ được quy định bởi các văn bản của Đảng Cộng sản Trung Quốc và của Chính hiệp, nhưng không có văn bản pháp luật quy định cụ thể về chức năng này. Sự thiếu sót này là một trong những nguyên nhân dẫn đến việc thiếu điều kiện kiểm soát quyền lực của Nhà nước. Đồng thời, hoạt động giám sát dân chủ của Chính hiệp cũng gặp phải nhiều hạn chế do thiếu rõ ràng về nội dung, phạm vi, hình thức, mục tiêu và thủ tục của nó. Điều này làm yếu đi chức năng giám sát của Chính hiệp.

Bài viết liên quan: Hội nghị hiệp thương là gì? Do cơ quan, tổ chức nào triệu tập và chủ trì?

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!