Hội nghị hiệp thương là hội nghị giữa ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các tổ chức thành viên được tiến hành ỏ trung ương và ỗ địa phương để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần và số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân từng cấp cũng như việc lập danh sách sơ bộ và lựa chọn, lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Hội nghị hiệp thương ổ trung ương do Đoàn Chủ tịch ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triệu tập và chủ trì; Hội nghị hiệp thương ở địa phương do Ban Thường trực ủy ban Mặt trân Tổ quốc Việt Nam ở mỗi cấp triệu tập và chủ trì để thực hiện công việc của Hội nghị hiệp thương ở cấp mình.

Để đảm bảo dân chủ và lựa chọn được những người tiêu biểu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, Hội nghị hiệp thương sẽ được tiến hành ba lần: Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất; Hội nghị hiệp thương lần thứ hai; Hội nghị hiệp thương lần thứ ba.

Luật Minh Khuê phân tích chi tiết quy định pháp lý của Việt Nam về vấn đề trên như sau:

 

1. Hội nghị hiệp thương là gì? Do cơ quan, tổ chức nào triệu tập và chủ trì?

"Hiệp thương" là sự bàn bạc, thỏa thuận giữa các cơ quan, tổ chức về một vấn đề cụ thể nào đó trên nguyên tắc dân chủ và bình đẳng, lấy ý kiến của đa số để đi đến kết quả thống nhất. Để đảm bảo dân chủ và lựa chọn được những người tiêu biểu đại diện cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị tham gia với tư cách Đại biểu quốc hội thì mỗi cơ quan địa phương và trung ương sẽ tiến hành một cuộc hội nghị, gọi là hội nghị hiệp thương.

Có thể hiểu, hội nghị hiệp thương là hội nghị giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các tổ chức thành viên được tiến hành ở Trung ương và địa phương để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần và số lượng của cơ quan, đơn vị, tổ chức được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân cũng như việc lập danh sách chính thức những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Hiệp thương thể hiện tính dân chủ của một quốc gia. Các nước trên thế giới không còn sử dụng cụm từ hiệp thương như ở Việt Nam, nhưng hệ thống chính trị ở mỗi nước khi tiến hành bầu cử cũng có cách thức lựa chọn đại biểu quốc Hội mang bản chất tương tự quá trình hiệp thương ở Việt Nam. Ví dụ, ở Hoa Kỳ, Hạ viện được hiểu là cơ quan Quốc hội của nước Mỹ. Mỗi chiếc ghế đại biểu Hạ viện đại biểu hạ viện đại diện cho duy nhất một khu vực cử tri có tính địa lý. Cụ thể: Bang Alsaka chỉ có rất ít dân và vì vậy, bang này chỉ chiếm một ghế trong Hạ viện. California là một trong những bang đông dân nhất, vì vậy, bang này chiếm 53 ghế trong Hạ viện. Như vậy, chỉ tính riêng về số ghế trong Hạ viện chúng ta dễ thấy dược sự cơ cấu số ghế đại biểu, giống với hiệp thương ở Việt Nam.

Hội nghị hiệp thương là hội nghị giữa Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với các tổ chức thành viên được tiến hành ở trung ương và địa phương để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần và số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân từng cấp cũng như việc lập danh sách sơ bộ và lựa chọn, lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử địa biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Hội nghị hiệp thương ở trung ương do Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triệu tập và chủ trì; Hội nghị hiệp thương ở địa phương do Ban Thường trực Ủy ban mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở mỗi cấp triệu tập và chủ trì để thực hiện công việc của Hội nghị hiệp thương ở cấp mình.

Để đảm bảo dân chủ và lựa chọn được những người tiêu biểu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, Hội nghị hiệp thương sẽ được tiến hành ba lần: Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất; Hội nghị hiệp thương lần thứ hai; Hội nghị hiệp thương lần thứ ba.

Hội nghị hiệp thương còn được sử dụng trong lĩnh vực mua, bán hàng hóa, dịch vụ. Theo đó, khác với định nghĩa trên, cơ quan hiệp thương tổ chức hội nghị hiệp thương nhằm giúp bên mua và bên bán thương lượng với nhau về mức giá trên cơ sở hợp tác, hài hòa lợi ích giữa các bên. Cơ quan hiệp thương có vai trò trung gian, không được can thiệt vào mức giá thương lượng giữa các bên. Khi bên mua và bên bán thỏa thuận được với nhau về mức giá thì hội nghị hiệp thương kết thúc.

 

2. Các giai đoạn tổ chức hội nghị hiệp thương

Hội nghị hiệp thương được tổ chức nhằm giới thiệu người ứng cử đại biểu quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân. Vì thế, đây là một giai đoạn hết sức quan trọng trong quá trình tổ chức bầu cử.

Việc hiệp thương, giới thiệu người ứng cử được tiến hành 5 giai đoạn cụ thể như sau:

Bước 1: Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ nhất

Bước 2: Tổ chức giới thiệu người của cơ quan, tổ chức, đơn vị, người của các đơn vị hành chính cấp dưới, của thôn, tổ dân phố để đưa vào danh sách ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Bước 3: Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ hai để lập danh sách sơ bộ những người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân

Bước 4: Lấy ý kiến cử tri ở nơi cư trú, nơi công tác đối với người ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân

Bước 5: Tổ chức hội nghị hiệp thương lần thứ ba để lựa chọn, lập danh sách  những người đủ tiêu chuẩn để ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân.

 

3. Hội nghị hiệp thương cập nhật đến nay

- Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất ở Trung ương

Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triệu tập, chủ trì trong khoảng thời gian từ ngày 03/02/2021 đến ngày 17/022021 để thỏa thuận về cơ cấu, thành phần, số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị ở trung ương giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội trên cơ sở dự kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Thành phần tham dự: Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đại diện ban lãnh đạo các tổ chức thành viên của Mặt trận. Đại diện Hội đồng bầu cử quốc gia, Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Chính phủ được mời tham dự hội nghị.

Hội nghị Hiệp thương lần thứ nhất giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương do Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh triệu tập, chủ trì và được thực hiện theo quy định tại Điều 39 của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

Hội nghị thảo luận về cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội của cơ quan, tổ chức, đơn vị, bảo đảm số dư người ứng cử, tỷ lệ người ứng cử đại biểu Quốc hội là phụ nữ, người dân tộc thiểu số theo quy định của Luật bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân. Trường hợp không thỏa thuận được vấn đề nào thì hội nghị quyết định biểu quyết bằng hình thức giơ tay hoặc bỏ phiếu kín. Hội nghị cử Tổ kiểm phiếu gồm từ 03 đến 05 người. Trường hợp quyết định biểu quyết bằng hình thức bỏ phiếu kín thì phiếu biểu quyết phải đóng dấu của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tổ chức hội nghị hiệp thương. Chỉ các đại biểu thuộc thành phần hội nghị hiệp thương có mặt tại hội nghị mới được quyền biểu quyết.

- Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất ở tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương

Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh triệu tập, chủ trì trong khoảng thời gian từ ngày 03/02/2021 đến ngày 17/02/2021.

Thành phần tham dự: Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tỉnh, đại diện ban lãnh đạo các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp và đại diện Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp huyện trực thuộc. Đại diện Ủy ban bầu cử ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Thường trực Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được mời tham dự hội nghị này.

Hội nghị thảo luận để thống nhất cơ cấu, thành phần, số lượng người được giới thiệu ứng cử của cơ quan, tổ chức, đơn vị và thôn, tổ dân phố (đối với cấp xã), bảo đảm số dư người ứng cử, tỷ lệ người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân là phụ nữ, người dân tộc thiểu số theo quy định của Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân.

Trường hợp không thỏa thuận được vấn đề nào thì hội nghị quyết định biểu quyết bằng hình thức giơ tay hoặc bỏ phiếu kín. Hội nghị cử Tổ kiểm phiếu gồm từ 03 đến 05 người. Trường hợp quyết định biểu quyết bằng hình thức bỏ phiếu kín thì phiếu biểu quyết phải đóng dâu của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp tổ chức hội nghị hiệp thương. Chỉ các đại biểu thuộc thành phần hội nghị hiệp thương có mặt tại hội nghị mới được quyền biểu quyết.

- Hội nghị hiệp thương lần thứ nhất đối với người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã

Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cùng cấp triệu tập và chủ trì trong khoảng thời gian từ 03/02/2021 đến ngày 17/02/2021.

Thành phần tham dự: Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đại diện ban lãnh đạo các tổ chức thành viên của Mặt trận. Đại diện Ủy ban bầu cử, Thường trực Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân cùng cấp được mời tham dự hội nghị này.

Việc giới thiệu người ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân của các cơ quan, tổ chức, đơn vị được tiến hành trong khoảng thời gian từ ngày 24/02/2021 đến ngày 11/3/2021. Người được giới thiệu ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân của địa phương nào thì phải là người đang cư trú hoặc công tác thường xuyên ở địa phương đó.

Các bước giới thiệu người của cơ quan, tổ chức, đơn vị ứng cử đại biểu Hội đồng nhân dân thực hiện tương tự như quy trình đối với giới thiệu người ứng cử đại biểu Quốc hội. Việc giới thiệu người của thôn, tổ dân phố để ứng cử đại biểu Hội đồng nhân cấp xã được thực hiện theo quy định tại Chương II Nghị quyết số 1186/2021/UBTVQH14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Lưu ý: Khi tổ chức hội nghị lấy ý kiến của cử tri tại cơ quan, tổ chức, đơn vị đối với người được dự kiến giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân, trường hợp người được dự kiến giới thiệu ứng cử đại biểu không đạt sự tín nhiệm của trên 50% tổng số cử tri tham dự hội nghị thì ban lãnh đạo cơ quan, tổ chức, đơn vị tổ chức giới thiệu người khác.

 

4. Chủ thể của Hội nghị hiệp thương

Hội nghị Hiệp thương diễn ra ở cả trung ương và địa phương. Theo đó, các chủ thể và thành phần tham gia cũng được quy định khác nhau. Bởi tính chất trong phân công và phối hợp trong quyền lực nhà nước. Cần thiết có cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương và địa phương. Trong đó, hội nghị tìm kiếm các đại biểu Quốc hội và Đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp.

Hội nghị hiệp thương ở trung ương do Đoàn Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam triệu tập và chủ trì. Phản ánh các tính chất công việc cùng như quyết định có hiệu lực cho hội nghị được tổ chức ở Trung ương.

Hội nghị hiệp thương ở địa phương do Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ở mỗi cấp triệu tập và chủ trì. Nhằm để thực hiện công việc của Hội nghị hiệp thương ở cấp mình. Tìm ra đại biểu Hội đồng nhân dân tương ứng cho cấp mình. Thể hiện từ cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã. Khi đó, các hội nghị đảm bảo tiến hành tìm ra các đại biểu Hộ đồng nhân dân tương ứng cho các cấp đó và số lượng đại biểu Quốc hội xác định.

 

5. Mục đích của hội nghị hiệp thương

Các hội nghị hiệp thương lần thứ nhất, lần thứ hai và lần thứ ba tiến hành. Với mỗi hội nghị diễn ra, các mục đích lại được xác định tương ứng.

Trước tiên, xác định các yêu cầu hay tiêu chuẩn lựa chọn cụ thể. Cũng như xác định cách thức tiến hàng đồng bộ, mang đến hiệu quả cao. Thỏa thuận về cơ cấu, thành phần và số lượng người của cơ quan, tổ chức, đơn vị được giới thiệu ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân từng cấp. Đưa ra các tiêu chí về số lượng trên những quy định cụ thể trong yêu cầu. Các cá nhân được giới thiệu ứng cử trước tên phải đảm bảo yêu cầu về năng lực, trình độ,... và các yêu cầu đối với ứng viên. Bên cạnh đó, để thấy được mức độ phù hợp của ứng viên khi tham gia vào bộ máy lãnh đạo.

Cũng như việc lập danh sách sơ bộ và lựa chọn. Dựa trên các tiêu chí phù hợp và đối chiếu so sánh. Cũng như những chủ thể đạt được lòng tin nhất định của nhân dân. Các hội nghị hiệp thương mang đến những khoảng thời gian dành cho biểu quyết ý kiến của nhân dân. các ý kiến được lấy độc lập, dân chủ, phản ánh nguyện vọng thực tế của người dân. Các ý kiến được lấy độc lập, dân chủ, phản ánh nguyện vọng trên thực tế của người dân. Mang đến tính khách quan trong trao quyền lực và những đảm bảo trong tính chất người đại biểu. Đó là thực hiện phản ánh các ý chí của nhân dân làm vai trò trong đại diện tiếng nói là luôn phục vụ nhân dân.

Lập danh sách những người đủ tiêu chuẩn ứng cử đại biểu Quốc hội, đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Khi đã thực hiện các giai đoạn trong lấy ý kiến. Đã hoàn thành các bước theo quy định của pháp luật hiện hành, tìm ra số lượng phù hợp vừa đáp ứng tiêu chí đề ra, vừa nhận được các tin tưởng từ phía nhân dân.

Nếu có bất kỳ vướng mắc nào xin vui lòng liên hệ tới Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến của Công ty Luật Minh Khuê qua số điện thoại 1900.6162 để được hỗ trợ giải đáp. Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!