1. Giới thiệu về bảo hộ bản quyền chương trình truyền hình thực tế

Truyền hình thực tế là thể loại chương trình truyền hình chú trọng vào việc phô bày các tình huống xảy ra không theo kịch bản diễn xuất với nội dung mang chất liệu thực tế mà không hư cấu, các nhân vật trung tâm là những người bình thường thay vì diễn viên chuyên nghiệp nhằm để thu hút xúc cảm hoặc tiếng cười. Ngày nay, hai mảng chính của truyền hình thực tế là các cuộc thi có giải thưởng lớn và các chương trình/phim ghi hình tình huống hài hước theo dạng sêri. Theo định dạng thông dụng, khán giả có thể can thiệp vào việc đánh giá thí sinh (đối với cuộc thi) và nội dung (đối với chương trình/phim tình huống). Được ra đời vào năm 1948  truyền hình thực tế thực sự bùng nổ từ đầu thập niên 2000. Tuy nhiên, phim tài liệu và thời sự thường không được xếp vào loại truyền hình thực tế.

Chương trình truyền hình thực tế được coi là một trong những tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả theo quy định. Việc đăng ký bản quyền cho chương trình là việc khẳng định quyền sở hữu hợp pháp của tác giả hoặc chủ sở hữu đối với chương trình đó. Bảo hộ bản quyền cho chương trình truyền hình là một yếu tố quan trọng không chỉ đảm bảo sự công bằng và thúc đẩy sáng tạo mà còn bảo vệ quyền lợi của những người làm ra chương trình. Việc bảo vệ bản quyền giúp đảm bảo rằng công sức, thời gian và tài năng mà các nhà sản xuất, biên kịch, đạo diễn và diễn viên đầu tư vào việc tạo ra các chương trình không bị lợi dụng một cách trái phép.

Ngoài ra, bảo hộ bản quyền cũng thúc đẩy sự đầu tư và phát triển trong ngành công nghiệp truyền thông. Khi những người làm ra chương trình biết rằng họ sẽ được bảo vệ và được hưởng công bằng từ việc sáng tạo của mình, họ sẽ có động lực hơn để tiếp tục sản xuất những nội dung chất lượng và độc đáo. Việc bảo hộ bản quyền cũng giúp duy trì tính đa dạng và sự phong phú trong các chương trình truyền hình. Khi các nhà sản xuất biết rằng họ sẽ được bảo vệ khỏi việc sao chép trái phép, họ sẽ có khả năng thúc đẩy sự đổi mới và sáng tạo trong việc tạo ra các nội dung mới, từ đó làm phong phú thêm bức tranh truyền hình đa dạng và hấp dẫn cho khán giả.

Tóm lại, việc bảo hộ bản quyền cho chương trình truyền hình không chỉ là việc bảo vệ quyền lợi của người tạo ra chương trình mà còn là yếu tố quan trọng trong việc thúc đẩy sự đầu tư, phát triển và đổi mới trong ngành công nghiệp truyền thông.

 

2. Bảo hộ bản quyền cho chương trình truyền hình thực tế như thế nào?

2.1 Các yếu tố được bảo hộ bản quyền trong chương trình truyền hình thực tế

Một chương trình truyền hình thực tế thường được xây dựng dựa trên các yếu tố cấu thành sau:

- Ý tưởng: Mỗi chương trình thực tế bắt nguồn từ một ý tưởng cơ bản, có thể là một thử thách, một cuộc thi, hoặc một khía cạnh cuộc sống hàng ngày mà nhà sản xuất muốn khám phá.

- Các tình huống và Kịch bản: Dựa trên ý tưởng, nhà sản xuất phát triển kịch bản và các tình huống mà người tham gia sẽ phải đối mặt. Điều này có thể bao gồm các thử thách, nhiệm vụ hoặc cuộc tranh đấu giữa các thí sinh.

- Thí sinh hoặc Người tham gia: Đây là những người tham gia vào chương trình, có thể là cá nhân, nhóm, hoặc đôi. Họ được chọn dựa trên tiêu chí như kỹ năng, cá nhân tích cực, hoặc khả năng tạo ra sự cạnh tranh.

- Ban giám khảo hoặc Đội ngũ hướng dẫn: Các cá nhân hoặc nhóm chuyên gia được chọn để đánh giá hoặc hướng dẫn các thí sinh trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ.

- Quy tắc và Luật lệ: Mỗi chương trình thực tế đều có các quy tắc và luật lệ cụ thể mà các thí sinh phải tuân thủ, giúp đảm bảo tính công bằng và an toàn cho tất cả các người tham gia.

- Thử thách hoặc Nhiệm vụ: Đây là phần quan trọng của chương trình, trong đó các thí sinh sẽ phải đối mặt với các thử thách hoặc nhiệm vụ khác nhau để tiến xa hơn trong cuộc thi.

- Quy trình sản xuất: Tất cả các yếu tố trên được tổ chức và quản lý thông qua một quy trình sản xuất chặt chẽ, bao gồm việc lên kế hoạch, quay phim, chỉ đạo và chỉnh sửa

2.2. Điều kiện bảo hộ bản quyền cho chương trình thực tế

Theo quy định khoản 6 Điều 6 của Nghị định số 17/2023/NĐ-CP về bảo hộ quyền tác giả, các loại hình tác phẩm điện ảnh và tương tự như tác phẩm được tạo ra theo phương pháp quy định tại điểm e, khoản 1, Điều 14 của Luật Sở hữu trí tuệ, được xác định là tác phẩm có nội dung biểu hiện qua hình ảnh động liên tiếp hoặc hình ảnh tạo ra bằng các thiết bị kỹ thuật, công nghệ. Có thể có âm thanh và các hiệu ứng khác theo ngôn ngữ điện ảnh. Tuy nhiên, các bản ghi hình dành cho mục đích phổ biến tin tức trên các dịch vụ phát thanh, truyền hình, không gian mạng; chương trình biểu diễn nghệ thuật, trò chơi điện tử; hoặc bản ghi hình về các hoạt động, sự kiện, tình huống hoặc chương trình thực tế không được xem là tác phẩm điện ảnh.

2.3. Phân biệt chương trình thực tế với các loại hình chương trình khác

Đặc điểm

Chương trình truyền hình thực tế

Chương trình tin tức và thời sự

Chương trình giải trí

Cách thức thực hiện

Phản ánh thực tế, không dàn dựng trước, thường dựa vào sự tham gia của công chúng hoặc các thí sinh

Thường được thực hiện bởi nhóm phóng viên và biên tập viên, phản ánh sự kiện, tin tức hàng ngày

Mang lại niềm vui và thư giãn cho khán giả, có thể là hài kịch, gameshow, talkshow

Mục đích

Giải trí, thử thách, giáo dục qua việc trải nghiệm thực tế

Cung cấp thông tin, phân tích và phản ánh sự kiện, tin tức hàng ngày

Mang lại niềm vui, giải trí, thư giãn cho khán giả

Sự tham gia của người xem

Thường tham gia qua việc bình chọn, cung cấp ý kiến hoặc tham gia vào các thử thách

Thường tham gia qua việc theo dõi và đánh giá thông tin, phản ánh của chương trình

Thường tham gia qua việc tận hưởng và tham gia vào các hoạt động giải trí 

3. Quy trình đăng ký bản quyền chương trình truyền hình thực tế

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký bản quyền chương trình truyền hình, cụ thể hồ sơ bao gồm những giấy tờ sau: 

- Tờ khai đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan (Mẫu số 01 đến 08 theo Thông tư số 08/2023/TT-BVHTTDL quy định các biểu mẫu trong hoạt động đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan).

- 02 bản sao tác phẩm đăng ký quyền tác giả hoặc 02 bản sao định hình đối tượng đăng ký liên quan. 

- Giấy ủy quyền (trong trường hợp người nộp đơn là người được ủy quyền thực hiện đăng ký bản quyền chương trình truyền hình).

- Tài liệu chứng minh quyền nộp đơn (trong trường hợp người nộp đơn được thừa kế, chuyển giao, kế thừa quyền đó).

- Văn bản đồng ý của các đồng tác giả (trong trường hợp tác phẩm có nhiều tác giả). – Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu, nếu quyền tác giả, quyền liên quan thuộc sở hữu chung.

- Bản sao giấy tờ tùy thân của tác giả của tác phẩm.

- Bản sao đăng ký kinh doanh/ quyết định thành lập của chủ sở hữu tác phẩm (trong trường hợp là pháp nhân).

Bước 2: Nộp hồ sơ: 

Cá nhân, tổ chức có nhu cầu đăng ký bản quyền chương trình truyền hình sẽ tiến hành thủ tục nộp hồ sơ tại Cục bản quyền tác giả và văn phòng đại diện. Cụ thể địa chỉ như sau Cục bản quyền tác giả và văn phòng đại diện như sau:

- Phòng Thông tin Quyền tác giả, Cục Bản quyền tác giả: địa chỉ số 33 Ngõ 294/2 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội, Thành phố Hà Nội.

- Văn phòng Đại diện Cục Bản quyền tác giả tại Thành phố Hồ Chí Minh: địa chỉ tại 170 Nguyễn Đình Chiểu, Phường 6, Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh.

- Văn phòng Đại diện Cục Bản quyền tác giả tại Thành phố Đà Nẵng: địa chỉ tại 58 Phan Chu Trinh, Quận Hải Châu, Thành phố Đà Nẵng.

Bước 3: Tiếp nhận hồ sơ và giải quyết: 

Cục bản quyền tác giả có trách nhiệm cấp Giấy chứng nhận đăng ký bản quyền chương trình truyền hình đối cho người nộp đơn trong thời gian từ 15 đến 30 ngày làm việc, tính từ ngày nhận được đầy đủ hồ sơ, hợp lệ.

Nếu như Cục bản quyền từ chối cấp giấy chứng nhận đăng ký bản quyền chương trình truyền hình thì phải thông báo đến cho người nộp hồ sơ bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và các văn bản hương dẫn, thời gian cấp giấy chứng nhận đăng ký bản quyền chương trình là 15 ngày làm việc tính từ ngày nộp hồ sơ đầy đủ và hợp lệ.

 

4. Hướng dẫn bảo vệ quyền lợi cho tác giả và chủ sở hữu chương trình truyền hình thực tế

Các biện pháp chống vi phạm bản quyền mà chủ sở hữu quyền tác giả, quyền liên quan có thể áp dụng bao gồm: 

- Sử dụng các biện pháp kỹ thuật như mã hóa, bảo vệ nội dung số, cài đặt hạn chế sao chép.

- Theo dõi và giám sát việc phát sóng, phát hành, chia sẻ chương trình để kịp thời phát hiện và ngăn chặn vi phạm.

- Tăng cường các quy định pháp lý về bảo vệ bản quyền và thực thi nghiêm túc.

 Giải quyết tranh chấp bản quyền có thể được thực hiện thông qua một số biện pháp như: 

- Lập hợp đồng chi tiết, rõ ràng về quyền sử dụng, phân chia lợi nhuận với các bên liên quan.

- Có cơ chế giám sát, kiểm tra việc tuân thủ hợp đồng.

- Áp dụng các biện pháp pháp lý như khiếu nại, kiện tụng nếu có vi phạm xảy ra.

Tham khảo ý kiến luật sư chuyên môn của Luật Minh Khuê để bảo vệ bản quyền hiệu quả: 

- Luật Minh Khuê là đơn vị tư vấn luật về bảo vệ bản quyền, các điều khoản hợp đồng, xử lý vi phạm.

- Hỗ trợ soạn thảo hợp đồng, các thủ tục pháp lý liên quan. 

- Cung cấp tư vấn kịp thời khi có tranh chấp phát sinh.

Trên đây là phần giải đáp của công ty Luật Minh Khuê. Mọi thắc mắc về các vấn đề pháp lý liên quan sẽ được hỗ trợ trả lời bằng cách gọi qua tổng đài: 1900.6162 hoặc gửi qua email: lienhe@luatminhkhue.vn