1. Khái niệm bản quyền tác giả. Quyền lợi của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả
Theo quy định của pháp luật tạiKhoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005sửa đổi bổ sung 2009,2019 thì quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.
Đối tượng quyền tác giả bao gồm tác phẩm văn học, nghệ thuật khoa học, đối tượng quyền liên quan đến quyền tác giả bao gồm các cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình, chương trình phát sóng, tín hiệu vệ tinh mang chương tình được mã hóa. Theo quy định căn cứ tại Khoản 1 Điều 3 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi bổ sung 2009,2019 thì quyền tác giả đối với tác phẩm bao gồm quyền nhân thân và quyền tài sản.
Đăng ký bản quyền tác giả là việc tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả nộp hồ sơ cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền cục bản quyền tác giả để ghi nhận các thông tin về tác giả, tác phẩm, chủ sở hữu quyền tác giả.
Bảo hộ quyền tác giả là việc mà các cơ quan có thẩm quyền của nhà nước xác nhận quyền tác giả của người đã sáng tác nên tác phẩm, trong đó cơ quan sẽ ghi nhận các văn bằng bảo hộ các quyền như nhân thân, tài sản của chủ sở hữu. Trong trường hợp, những cá nhân hay tổ chức có cách hành vi xâm phạm đến quyền tác giả sẽ được pháp luật xử lý.
- Các quyền lợi của tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả khi đăn ký bản quyền tác giả:
Quyền nhân thân:
- Quyền được ghi nhận là tác giả của tác phẩm: Tác giả có quyền yêu cầu được ghi nhận tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm của mình được xuất bản, trình diễn, phát thanh, truyền hình, phỏng ảnh, dịch thuật,..
- Quyền bảo vệ tính toàn vẹn của tác phẩm: Tác giả có quyền ngăn chặn mọi hành vi sửa đổi, xuyên tác, cắt xén,.. tác phẩm của mình mà không có sự đồng ý.
- Quyền khai thác tác phẩm: Tác giả có quyền sử dụng, sao chép, phát hành, xuất bản,... tác phẩm của mình dưới mọi hình thức.
Quyền tài sản:
- Quyền cho phép sử dụng tác phẩm: Tác giả có quyền cho phép hoặc không cho phép người khác sử dụng tác phẩm của minh. Việc cho phép sử dụng tác phẩm có thể được thực hiện thông qua hợp đồng hoặc bằng các hình thức khác theo quy định của pháp luật.
- Quyền thu tiền sử dụng tác phẩm: Khi tác phẩm được sử dụng thì tác giả có quyền thu tiền thù lao sử dụng tác phẩm. Mức thù lao sử dụng tác phẩm được thỏa thuậ giữa tác giả và người sử dụng tác phẩm hoặc được quyết định theo bảng giá đất do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định.
2. Việc đăng ký bản quyền có bắt buộc hay không?
Theo quy định của pháp luật thì việc đăng ký bản quyền tác giả có những mặt sau:
- Bảo vệ quyền lợi của tác giả: Đăng ký bản quyền giúp bảo vệ quyền lợi của tác giả tránh việc bị sao chép, sử dụng trái phép hoặc bị xâm phạm bản quyền.
- Khẳng định quyền sở hữu: Giấy chứng nhận bản quyền tác giả sẽ là tài liệu để chứng minh quyền sở hữu tác phẩm sử dụng trong trường hợp tranh chấp bản quyền hoặc khi bán tác phẩm của mình.
- Được hỗ trợ pháp lý: Nếu tác giả phát hiện có người sử dụng trái phép tác phẩm của mình thì tác giả có thể yêu cầu người sử dụng đó ngừng sử dụng và có thể bồi dưỡng thiệt hại. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi tác giả đã đăng ký bản quyền tác giả.
Theo quy định của pháp luật tại Khoản 2 Điều 6 Luật sở hữu trí tuệ 2005 về căn cứ phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ thì quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới dạng thể thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ đã công bố hay chưa công bố đã đăng ký hay chưa đăng ký.
Theo quy định của pháp luật hiện hành thì việc đăng ký quyền tác giả không bắt buộc tuy nhiên, nếu tác giả sáng tạo đăng ký tác phẩm với cục bản quyền thì không có nghĩa vụ phải chứng minh quyền tác giả thuộc về mình khi có tranh chấp trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại theo Điều 49 Luật Sở hữu trí tuệ.
Việc đăng ký bản quyền tác giả là một cách quan trọng để bảo vệ quyền lợi của tác giả, không phải là thủ tục bắt buộc để được hưởng quyền tác giả, quyền liên quan nhưng cần thiết để chứng minh quyền đối với tác giả và chủ sở hữu tác phẩm khi có tranh chấp xảy ra.
3. Hướng dẫn thủ tục đăng ký bản quyền tác giả
- Các bước thực hiện thủ tục đăng ký bản quyền tác giả:
+ Bước 1: Xác định thể loại tác phẩm đăng ký
Sau khi đã hòan thành tác phẩm, tác giả sẽ thực hiện xác định thể loại của tác phẩm chuẩn bị đăng ký bản quyền.
+ Bước 2: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký bản quyền tác giả
+ Bước 3: Nộp hồ sơ đăng ký bản quyền tác giả
+ Bước 4: Cục bản quyền tác giả thẩm định cấp giấy chứng nhận
Sau thời gian 15 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ hợp lệ (thời hạn xét tính hợp lệ của hồ sơ là 1 tháng) thì cục bản quyền tác giả sẽ cấp giấy chứng nhận đăng ký tác quyền. Trong trường hợp hồ sơ đăng ký bị từ chối thì cục bản quyền tác giả phải thông báo bằng văn bản cho người nộp.
- Hồ sơ cần thiết bao gồm: Theo quy định của pháp luật tại Điều 50 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 được sửa đổi bổ sung bởi khoản 14 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2022 quy định về hồ sơ đăng ký quyền tác giả, đăng ký quyền liên quan cụ thể như sau:
+ Tờ khai đăng ký quyền tác giả đăng ký quyền liên quan. Tờ khai phải được làm bằng tiếng việt có đầy đủ thông tin theo quy định.
+ Hai bản sao tác phẩm đăng ký quyền tác giả hoặc hai bản sao bản định hình đối tượng đăng ký quyền liên quan.
+ Giấy ủy quyền, nếu người nộp hồ sơ đăng ký tác giả, đăng ký quyền liên quan là người được ủy quyền.
+ Tài liệu chứng minh chủ sở hữu quyền do tự sáng tạo hoặc do giao nhiệm vụ sáng tạo, giao kết hợp đồng sáng tạo, được thừa kế, được chuyển giao quyền.
+ Văn bản đồng ý của các đồng tác giả nếu tác phẩm có đồng tác giả
+ Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu, nếu quyền tác giả quyền liên quan thuộc sở hữu chung
- Phí đăng ký bản quyền tác giả:
+ Đối với tác phẩm viết: 100.000 đồng/ hồ sơ đăng ký
+ Đối với tác phẩm kiến trúc, đồ họa, sơ đồ, bản đồ: 300.000 đồng/ hồ sơ đăng ký
+ Đối với tác phẩm tạo hình, tác phẩm mỹ thuật: 400.000 đồng/ hồ sơ đăng ký
+ Đối với tác phẩm điện ảnh, sân khấu: 500.000 đồng/ hồ sơ đăng ký.
4. Dịch vụ đăng ký bản quyền tác giả Luật Minh Khuê
- Tư vấn pháp luật về thủ tục và điều kiện đăng ký bản quyền tác giả cho tác phẩm, tư vấn xác định loại hình tác phẩm cần đăng ký cho tác giả, chủ sở hữu tác phẩm.
- Soạn thảo hồ sơ đăng ký bản quyền nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền
- Đại diện đăng ký bản quyền tác giả cho khách hàng trong quá trình đăng ký bản quyền
- Theo dõi tiến trình đăng ký, xử lý đơn tại cục bản quyền tác giả;
- Trao đổi, cung cấp thông tin cho khách hàng trong tiến trình đăng ký bản quyền.
- Tư vấn các vấn đề pháp lý phát sinh, tranh chấp liên quan đến quyền tác giả.
- Soạn thảo hồ sơ đăng ký bản quyền nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền
- Theo dõi tiến trình đăng ký, xử lý đơn tại Cục bản quyền tác giả
- Trao đổi, cung cấp thông tin cho khách hàng trong tiến trình đăng ký bản quyền
Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Quyền tác giả là gì? Quyền tác giả có những đặc điểm nào
Bài viết trên luật Minh Khuê đã gửi tới bạn đọc chi tiết về vấn đề: Có bắt buộc đăng ký bản quyền tác giả không? Bạn đọc có bất kỳ thắc mắc về vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.
