Doanh nghiệp có bắt buộc xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động không?

Căn cứ vào khoản 1 Điều 93 Bộ luật Lao động năm 2019, người sử dụng lao động phải xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động làm cơ sồ để tuyển dụng, sử dụng lao động, thỏa thuận mức lương theo công việc hoặc chức danh ghi trong hợp đồng lao động và trả lương cho người lao động.

Như vậy, với quy định nêu trên sẽ bảo đảm được sự minh bạch, bình đẳng trong việc trả lương cho người lao động phù hợp với vị trí công việc, chức danh, hiệu suất làm việc.

Người lao động có thể dựa vào thang lương, bảng lương, định mức lao động phù hợp để đặt mục tiêu cho riêng mình, như muốn được tăng lương thì cần phải tăng năng suất lao động.

Như vậy, một khi người sử dụng lao động xây dựng được thang lương, bảng lương, định mức lao động phù hợp sẽ thúc đẩy sự cống hiên của người lao động trong công việc; từ đó, lợi nhuận của người sử dụng lao động được gia tăng, thu nhập của người lao động tăng cao như kỳ vọng của họ và tính tất yếu là quan hệ lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động được gắn kết lâu dài. Ngược lại, nếu thang lương, bảng lương, định mức lao động bất hợp lý thì nó sẽ làm hoạt động sản xuất, kinh doanh của người sử dụng lao động trì trệ, thụt lùi và có nguy cơ đi đến bờ vực phá sản.

Luật Minh Khuê phân tích chi tiết quy định này như sau:

1. Phân biệt thang lương và bảng lương trong lao động.

- Thang lương là hệ thống nhóm lương, bậc lương được người sử dụng lao động ban hành làm căn cứ chi trả tiền lương và xét nâng lương định kỳ cho người lao động để đảm bảo được tính công bằng, minh bạch.

- Bảng lương là văn bản tổng hợp tổng số tiền thực mà người sử dụng lao động trả cho người lao động của mình bao gồm các khoản tiền lương, tiền thưởng, phụ cấp, trợ cấp...trong một thời gian nhất định.Căn cứ vào kết quả sản xuất, kinh doanh, mức độ hoàn thành công việc của người lao động để xác định thu nhập.

2. Doanh nghiệp có bắt buộc phải xây dựng thang bảng lương và định mức lao động hay không ?

Căn cứ vào Điều 93 Bộ luật lao động 2019 quy định :

- Người sử dụng lao động phải xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động làm cơ để tuyển dụng, sử dụng lao động, thỏa thuận mức lương theo công việc hoặc chức danh ghi trong hợp đồng và trả lương cho người lao động.

- Mức lao động phải là mức trung bình bảo đảm số đông người lao động thực hiện được mà không phải kéo dài thời giờ làm việc bình thường và phải được áp dụng thử trước khi ban hành chính thức.

- Người sử dụng lao động phải tham khảo ý kiện của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở khi xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động. Thang lương, bảng lương và mức lao động phải được công khai tại nơi làm việc trước khi thực hiện.

Như vậy, Bộ luật lao động 2019 có hiệu lực từ ngày 1/1/2021 thì người sử dụng lao động phải xây dựng thang lương, bảng lương theo định mức công việc để tuyển dụng lao động và thỏa thuận lương theo công việc mới người lao động.Do đó, doanh nghiệp bắt buộc phải xây dựng thang lương, bảng lương và định mức lao động.

3. Khi xây dựng thang lương, bảng lương có bắt buộc có sự tham gia của Công đoàn hay không?

Căn cứ vào quy định tại Điều 41 Nghị định 145/2020/NĐ-CP có quy định đối với vụ việc người sử dụng lao động phải tham khảo, trao đổi ý kiến với tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở về thang lương, bảng lương và định mức lao động được thực hiện như sau:

- Người sử dụng lao động có trách nhiệm gửi văn bản kèm theo nội dung cần tham khảo, trao đôi ý kiến đến các thành viên đại diện tham gia đối thoại của bên người lao động.

- Các thành viên đại gia đối thoại của bên người lao động có trách nhiệm tổ chức lấy ý kiến người lao động di mình đại diện  và tổng hợp thành văn bản của từng tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở, nhóm đại diện đối thoại của người lao động để gửi tới người sử dụng lao động; trường hợp nội dung đối thoại liên quan đến quyền, lợi ích của lao động nữ thì cần bảo đảm lấy ý kiến của họ.

- Căn cứ ý kiến của các tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở , nhóm đại diện đối thoại của người lao động, người sử dụng lao động tổ chức đối thoại để thảo luận, trao đổi ý kiến, tham vấn, chia sẻ thông tin về những nội dung người sử dụng lao động đưa ra.

- Số lượng, thành phần tham gia, thời gian, địa điểm tổ chức đối thoại do hai bên xác định theo quy chế dân chủ ở cơ sở tại nơi làm việc.

- Diễn biến đối thoại phải được ghi thành biên bản và có chữ ký của đại diện các bên tham gia đối thoại.

- Chậm nhất là 3 ngày làm việc kể từ khi kết thúc đối thoại, người sử dụng lao động có trách nhiệm công bố công khai tại nơi làm việc những nội dung chính của đối thoại; tổ chức đại diện người lao động (nếu có) , nhóm đại diện đối thoại của người lao động (nếu có) phổ biến những nội dung chính của đối thoại đến người lao động (nếu có) phổ biến những nội dung chính của đối thoại đến người lao động là thành viên.

Như vậy, xây dựng thang lương lương, bảng lương và định mức lao động phải có sự tham gia của công đoàn.

4. Doanh nghiệp không xây dựng thang lương, bảng lương có bị phạt không?

Căn cứ vào Khoản 1 Điều 17 Nghị định 12/2022/NĐ-CP quy định phạt tiền 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:

- Không công bố công khai tại nơi làm việc trước khi thực hiện : thang lương, bảng lương; mức lao động ; quy chế thưởng.

- Không xây dựng thang lương, bảng lương hoặc định mức lao động; không áp dụng thử mức lao động trước khi ban hành chính thức.

- Không tham khảo ý kiến của tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở đối với nơi có tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở khi xây dựng thang lương, bảng lương; định mức lao động; quy chế thưởng.

- Không thông báo bảng kê trả lương hoặc có thông báo bảng kê trả lương cho người lao động nhưng không đúng theo quy định.

- Không trả lương bình đẳng hoặc phân biệt giới tính đối với người lao động làm viêc có giá trị như nhau.

Như vậy, người sử dụng lao động không xây dựng thang lương, bảng lương sẽ bị xử phạt hành chính từ 5.000.000 triệu đồng đến 10.000.000 triệu đồng và mức phạt này là áp dụng với cá nhân còn trường hợp hợp tổ chức thì mức phạt sẽ gấp 2 lần.

5. Mức lương tối thiểu vùng là căn cứ để xây dựng thang bảng lương?

Căn cứ vào Bộ luật lao động 2019 thì xây dựng thang lương bảng lương thì người sử dụng lao động xây dựng trên ý kiến tham khảo từ tổ chức đại diện người lao động tại cơ sở. Quy định pháp luật hiện hành không có quy định ràng buộc về nguyên tắc xây dựng thang bảng lương, tuy nhiên người sử dụng lao động phải đảm bảo mức lương tối thiểu vùng để xây dựng.

Từ ngày 1/7/2022 Nghị định 38/2022/NĐ-CP có quy định về mức lương tối thiểu tháng và mức lương tối thiểu giờ đối với người lao động làm việc cho người sử dụng lao động như sau:

- Vùng I : mức lương tối thiểu tháng 4.680.000 đồng/ tháng, mức lương tối thiểu giờ 22.500 đồng/giờ.

- Vùng II: mức lương tối thiểu tháng 4.160.000 đồng/tháng, mức lương tối thiểu giờ 20.000 đồng/giờ.

- Vùng III: mức lương tối thiểu tháng 3.640.000 đồng/tháng, mức lương tối thiểu giờ 17.500 đồng/giờ.

- Vùng IV : mức lương tối thiểu tháng 3.250.000 đồng / tháng, mức lương tối thiểu giờ 15.600 đồng/giờ.

 Việc áp dụng địa bàn vùng được xác định theo nơi hoạt động của người sử dụng lao động như sau:

- Người sử dụng lao động hoạt động trên địa bàn thuộc vùng nào thì áp dụng mức lương tối thiểu quy định đối với địa bàn đó.

- Người sử dụng lao động có đơn vị, chi nhánh hoạt động trên các địa bàn có mức lương tối thiểu khác nhau thì đơn vị, chi nhanh hoạt động ở địa bàn nào, áp dụng mức lương tối thiểu quy định đối với địa bàn đó.

- Người sử dụng lao động hoạt động trong khu công nghiệp, khu chế xuất nằm trên các địa bàn có mức lương tối thiểu khác nhau thì áp dụng theo địa bàn có mức lương tối thiểu cao nhất.

- Người sử dụng lao động hoạt động trên địa bàn có sự thay đổi tên hoặc chia tách thì tạm thời áp dụng mức lương tối thiểu quy định đối với địa bàn trước khi thay đổi tên hoặc chia tách cho đến khi Chính phủ có quy định mới.

- Người sử dụng lao động hoạt động trên địa bàn được thành lập mới từ một địa bàn hoặc nhiều địa bàn có mức lương tối thiểu khác nhau thì áp dụng mức lương tối thiểu theo địa bàn có mức lương tối thiểu cao nhất.

Mọi vướng mắc Quý khách vui lòng liên qua số điện thoại 1900.6162 để được tư vấn pháp luật lao động trực tuyến.