1. Quy định của pháp luật về việc chi ngân sách nhà nước
Căn cứ theo quy định tại Điều 34 Nghị định 163/2016/NĐ-CP quy định về tổ chức chi ngân sách nhà nước như sau:
Kiểm soát và quản lý Ngân sách Nhà nước:
Cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nước đảm bảo việc kiểm tra, kiểm soát và thanh toán đầy đủ, kịp thời theo tiến độ thực hiện các nhiệm vụ chi được bố trí trong dự toán. Thủ trưởng cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nước có quyền từ chối các khoản chi không đủ điều kiện chi theo quy định của pháp luật và phải thông báo kịp thời cho các cơ quan, tổ chức, đơn vị liên quan.
Trong trường hợp có sự không thống nhất về quyết định từ cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nước, các cơ quan, tổ chức, đơn vị có quyền báo cáo với cơ quan giao dự toán trực tiếp và cơ quan tài chính, Kho bạc Nhà nước cấp trên để xem xét xử lý.
Báo cáo Kế toán và Quyết toán:
Các cơ quan, tổ chức, đơn vị dự toán ngân sách phải chấp hành đầy đủ chế độ báo cáo kế toán, quyết toán, báo cáo tài chính khác theo quy định. Trong trường hợp không tuân thủ, cơ quan tài chính có quyền yêu cầu tạm đình chỉ chi ngân sách, trừ một số khoản chi cấp thiết.
Thực hiện chi:
Việc thực hiện chi ngân sách phải đảm bảo nguồn thanh toán theo tiến độ thực hiện và trong phạm vi dự toán được giao. Chi ngân sách nhà nước thực hiện trực tiếp từ Kho bạc Nhà nước cho các người hưởng và người cung cấp hàng hóa, dịch vụ. Trong trường hợp không thể thực hiện việc thanh toán trực tiếp, đơn vị sử dụng ngân sách được tạm ứng kinh phí để chi theo dự toán, sau đó thanh toán với Kho bạc Nhà nước.
Kiểm soát và hạch toán:
Các khoản chi đầu tư xây dựng cơ bản và các khoản chi thường xuyên phải được kiểm soát và hạch toán đúng quy trình. Các khoản chi từ nguồn vốn vay ngoài nước của Chính phủ cần tuân thủ quy định và hạch toán đúng kỳ hạn.
Quy định chi tiết:
Bộ Tài chính sẽ ban hành và hướng dẫn quy trình, thủ tục, hạch toán kế toán, kiểm soát chi ngân sách cho các nhiệm vụ chi thường xuyên, chi đầu tư xây dựng cơ bản, chi trả nợ, chi hỗ trợ doanh nghiệp và các nhiệm vụ chi đặc thù khác của ngân sách nhà nước.
2. Những tác hại của việc chi ngân sách nhà nước khi chưa có trong dự toán
Việc chi ngân sách nhà nước khi chưa được đưa vào dự toán là hành vi vi phạm pháp luật, tiềm ẩn nhiều nguy cơ và hậu quả tiêu cực, ảnh hưởng đến nhiều mặt của đời sống xã hội. Dưới đây là phân tích chi tiết về những hậu quả tiêu cực của hành vi này:
Thiếu minh bạch và độc lập:
- Thiếu minh bạch: Khi chi ngân sách mà không được đưa vào dự toán, các khoản chi này sẽ không được công khai, kiểm tra, giám sát chặt chẽ. Việc thiếu minh bạch trong chi tiêu ngân sách có thể tạo cơ hội cho các hành vi tham nhũng, lãng phí, thất thoát.
- Mất tính độc lập: Việc chi ngân sách không theo dự toán có thể dẫn đến sự can thiệp của các cá nhân, tổ chức vào hoạt động quản lý ngân sách. Điều này làm mất tính độc lập, khách quan trong việc sử dụng ngân sách nhà nước, dẫn đến những quyết định chi tiêu thiếu hiệu quả, thậm chí trái quy định.
Khó kiểm soát và quản lý:
- Khó kiểm soát: Khi không có dự toán cụ thể cho từng khoản chi, việc kiểm soát và theo dõi nguồn vốn ngân sách sẽ gặp nhiều khó khăn. Việc thiếu kiểm soát có thể dẫn đến tình trạng chi sai mục đích, lãng phí, thất thoát.
- Gây khó khăn trong quản lý: Việc chi ngân sách mà không được đưa vào dự toán khiến cho việc quản lý nguồn lực tài chính nhà nước trở nên phức tạp, thiếu hiệu quả. Điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt ngân sách, nợ công gia tăng.
Gây thâm hụt cho ngân sách:
- Tăng chi tiêu: Việc chi ngân sách không theo dự toán thường dẫn đến tình trạng "vượt dự toán", nghĩa là chi tiêu nhiều hơn so với dự kiến. Điều này làm tăng gánh nặng cho ngân sách nhà nước, gây thâm hụt ngân sách.
- Mất cân đối thu chi: Khi chi tiêu vượt quá khả năng thu, ngân sách nhà nước sẽ rơi vào tình trạng mất cân đối thu chi. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến nền kinh tế vĩ mô và sự phát triển chung của đất nước.
Ảnh hưởng đến kế hoạch phát triển:
- Làm xáo trộn kế hoạch: Việc chi ngân sách không theo dự toán có thể làm xáo trộn kế hoạch và chính sách phát triển của nhà nước. Điều này dẫn đến tình trạng "thiếu vốn" cho các dự án, chương trình quan trọng, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.
- Gây lãng phí nguồn lực: Việc chi tiêu không theo kế hoạch có thể dẫn đến lãng phí nguồn lực tài chính, gây thiệt hại cho ngân sách nhà nước và ảnh hưởng đến đời sống của người dân.
Mất lòng tin của công dân:
- Gây bức xúc cho người dân: Khi biết được việc chi ngân sách không theo dự toán, người dân sẽ cảm thấy bức xúc, mất lòng tin vào chính quyền và hệ thống quản lý ngân sách.
- Suy yếu niềm tin vào chính phủ: Việc thiếu minh bạch và hiệu quả trong quản lý ngân sách nhà nước có thể làm suy yếu niềm tin của công dân vào chính phủ và các cơ quan quản lý. Điều này ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn định chính trị - xã hội và sự phát triển chung của đất nước.
Việc chi ngân sách nhà nước khi chưa được đưa vào dự toán là hành vi vi phạm pháp luật, tiềm ẩn nhiều nguy cơ và hậu quả tiêu cực. Do đó, cần tăng cường quản lý, kiểm soát chặt chẽ việc chi ngân sách, đảm bảo thực hiện đúng quy định, góp phần thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao đời sống của người dân.
3. Có được chi ngân sách khi chưa có trong dự toán ngân sách được giao không?
Căn cứ tại khoản 2 Điều 12 Luật Ngân sách nhà nước 2015 quy định về điều kiện thực hiện thu, chi ngân sách nhà nước như sau:
- Thu ngân sách nhà nước: Việc thu ngân sách nhà nước phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Ngân sách Nhà nước, các luật về thuế, và các quy định pháp lý khác liên quan đến thu ngân sách. Điều này đảm bảo việc thu ngân sách được thực hiện một cách hợp pháp, minh bạch và đúng quy định.
- Chi ngân sách nhà nước: Việc chi ngân sách nhà nước chỉ được thực hiện khi đã có trong dự toán ngân sách được giao. Trừ trường hợp đặc biệt quy định tại Điều 51 của Luật Ngân sách Nhà nước 2015, việc chi tiêu phải được thủ trưởng đơn vị sử dụng ngân sách, chủ đầu tư, hoặc người được ủy quyền quyết định chi. Mọi chi tiêu phải đáp ứng các điều kiện cụ thể như sau:
+ Chi đầu tư xây dựng cơ bản: Phải tuân thủ các quy định của pháp luật về đầu tư công và xây dựng.
+ Các loại chi khác: Phải đảm bảo tuân thủ các quy định pháp lý và điều kiện cụ thể theo từng loại chi tiêu.
Dẫn chiếu đến quy định tại Điều 51 Luật Ngân sách Nhà nước 2015 về tạm cấp ngân sách như sau:
- Trường hợp tạm cấp ngân sách: Trong tình huống đầu năm ngân sách, khi dự toán ngân sách và phương án phân bổ ngân sách chưa được Quốc hội hoặc Hội đồng nhân dân quyết định, các cơ quan tài chính và Kho bạc Nhà nước có thể thực hiện tạm cấp ngân sách cho các nhiệm vụ chi không thể trì hoãn được cho đến khi dự toán ngân sách được quyết định. Các nhiệm vụ chi này bao gồm:
+ Chi lương và các khoản có tính chất tiền lương: Đảm bảo việc trả lương và các phụ cấp cho cán bộ, công chức, viên chức.
+ Chi nghiệp vụ phí và công vụ phí: Đảm bảo các hoạt động nghiệp vụ và công vụ không bị gián đoạn.
+ Chi bổ sung cân đối cho ngân sách cấp dưới: Hỗ trợ ngân sách cho các cấp dưới nhằm duy trì hoạt động thường xuyên.
+ Một số khoản chi cần thiết khác: Đảm bảo hoạt động của bộ máy nhà nước, nhưng không bao gồm các khoản mua sắm trang thiết bị hoặc sửa chữa.
+ Chi cho dự án chuyển tiếp: Đối với các chương trình mục tiêu quốc gia, dự án quan trọng, hoặc các dự án đầu tư chuyển tiếp quan trọng và cấp bách để khắc phục hậu quả thiên tai, thảm họa, dịch bệnh.
- Mức tạm cấp hàng tháng: Mức tạm cấp tối đa hàng tháng cho các nhiệm vụ chi không thể trì hoãn này không được vượt quá mức chi bình quân một tháng của năm trước. Điều này đảm bảo ngân sách tạm cấp không vượt quá khả năng tài chính của nhà nước.
- Chi đầu tư từ vốn ODA và vốn vay ưu đãi: Đối với các chương trình, dự án sử dụng vốn ODA và vốn vay ưu đãi từ nhà tài trợ chưa có trong dự toán hoặc vượt dự toán được giao, Chính phủ phải báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội để xin ý kiến trước khi thực hiện và báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất.
Như vậy, việc chi ngân sách nhà nước chỉ được thực hiện khi đã có trong dự toán ngân sách được giao.
Trong trường hợp các nhiệm vụ chi không thể trì hoãn được và chưa có trong dự toán ngân sách, có thể tạm cấp ngân sách theo quy định để đảm bảo các hoạt động cần thiết của nhà nước không bị gián đoạn.
Xem thêm: Điều kiện chi ngân sách nhà nước qua Kho bạc nhà nước
Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Có được chi ngân sách khi chưa có trong dự toán ngân sách được giao không? mà Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.
Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất.
