Có được giảm trừ thuế khi mua chứng khoán bị lỗ không?

>> Luật sư tư vấn luật thuế qua điện thoại gọi: 1900.6162

Luật sư tư vấn:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã tin tưởng và gửi yêu cầu tư vấn tới Bộ phận luật sư tư vấn pháp luật của Công ty Luật Minh Khuê. Sau khi tiếp nhận câu hỏi của bạn và nghiên cứu các quy định pháp luật có liên quan, bộ phận luật sư tư vấn pháp luật xin đưa ra nội dung tư vấn cụ thể như sau:

1. Chơi chứng khoán có phải nộp thuế không?

Căn cứ theo quy định tại Thông tư 92/2015/TT-BTC tại Điều 16 sửa đổi, bổ sung điểm a và điểm b khoản 2 Điều 11 Thông tư số 111/2013/TT-BCT quy định cá nhân chuyển nhượng chứng khoán nộp thuế theo thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần.

Như vậy mọi hoạt động mua bán, chuyển nhượng chứng khoán đều phải nộp thuế thu nhập cá nhân.

- Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán là những khoản thu nhập nào?

Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán là những khoản thu nhập đến từ chuyển nhượng cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán khác theo quy định tại khoản 1 Điều 6 của Luật chứng khoán.

Ngoài ra, cổ phiếu là hình thức thể hiện cổ phần, do đó, các cá nhân chuyển nhượng vốn trong công ty cổ phần theo quy định tại khoản 2 Điều 6 của Luật chứng khoán và Điều 120 của  Luật doanh nghiệp cũng được xác định là thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán.

2. Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân

Căn cứ theo điểm b khoản 4 Điều 2 Thông tư 111/2013/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC), thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán (một trong các dạng chuyển nhượng vốn) là thu nhập chịu thuế thu nhập cá nhân, bao gồm:

- Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu, quyền mua cổ phiếu, trái phiếu, tín phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại chứng khoán theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Luật chứng khoán năm năm 2019

- Thu nhập từ chuyển nhượng cổ phiếu của các cá  nhân trong công ty cổ phần (còn được gọi là chuyển nhượng cổ phần) theo quy định của khoản 2 Điều 4 Luật chứng khoán năm 2019 và Điều 121 Luật Doanh nghiệp năm 2020.

2. Chơi chứng khoán có phải đóng thuế thu nhập cá nhân hay không

Cách tính thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng chứng khoán hiện nay

- Đối với cá nhân cư trú:

Cách tính thuế thu nhập cá nhân từ chuyển nhượng chứng khoán theo quy định tại khoản 2 Điều 11, Điều 20 Thông tư 111/2013/TT-BTC (sửa đổi bởi Thông tư 92/2015/TT-BTC như sau:

Thuế thu nhập cá nhân phải nộp = Giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần x Thuế suất 0,1 %

Trong đó:

- Giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần được xác định như sau:

+ Đối với chứng khoán của công ty đại chúng giao dịch trên Sở Giao dịch chứng khoán, giá chuyển nhượng chứng khoán là giá thực hiện tại Sở giao dịch chứng khoán.

Giá thực hiện là giá chứng khoán được xác định từ kết quả khớp lệnh hoặc giá hình thành từ các giao dịch thỏa thuận tại Sở giao dịch chứng khoán.

+ Đối với chứng khoán không thuộc trường hợp nêu trên

Giá chuyển nhượng là giá ghi trên hợp đồng chuyển nhượng hoặc giá thực tế chuyển nhượng hoặc giá theo sổ sách kế toán của đơn vị có chứng khoán chuyển nhượng tại thời điểm lập báo cáo tài chính gần nhất theo quy định của pháp luật về kế toán trước thời điểm chuyển nhượng 

- Thuế suất:

Cá nhân chuyển nhượng chứng khoán nộp thuế theo thuế suất 0,1% trên giá chuyển nhượng chứng khoán từng lần.

- Đối với cá nhân không cư trú:

Căn cứ theo quy định tại Điều 20 Thông tư 111/2013/TT-BTC, thuế thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán của cá nhân không cư trú được xác định bằng tổng số tiền mà cá nhân không cư trú nhận được từ chuyển nhượng chứng khoán tại các tổ chức, cá nhân việt Nam (x) thuế suất 0,1% không phân biệt việc chuyển nhượng được thực hiện tại Việt Nam hay nước ngoài.

Tổng số tiền mà cá nhân không cư trú nhận được từ việc chuyển nhượng phần vốn tại các tổ chức, cá nhân Việt Nam là giá chuyển nhượng chứng khoán không trừ bất kỳ khoản chi phí nào kể cả giá vốn.

Giá chuyển nhượng chứng khoán được xác định đối với cá nhân cư trú nêu trên.

Chơi chứng khoán lỗ vẫn phải đóng thuế thu nhập cá nhân

Pháp luật hiện hành không có quy định mua chứng khoán bị lỗ (tức giá bán ra thấp hơn giá mua vào) thì không phải nộp thuế, mà tiền thuế sẽ tính trên giá trị chuyển nhượng chứng khoán.

Do đó, nếu các bạn có chuyển nhượng chứng khoán thì phải đóng thuế thu nhập cá nhân dựa trên giá trị chuyển nhượng, dù cho chơi chứng khoán lỗ. 

Theo quy định tại Điều 3 Luật Thuế thu nhập cá nhân năm 2007 có quy định về thu nhập chịu thuế như sau:

"3. Thu nhập từ đầu tư vốn, bao gồm:

a) Tiền lãi cho vay;

b) Lợi tức cổ phần

c) Thu nhập từ đầu tư vốn dưới các hình thức khác, trừ thu nhập từ lãi trái phiếu Chính phủ.

4. Thu nhập từ chuyển nhượng vốn, bao gồm:

a) Thu nhập từ chuyển nhượng phần vốn trong các tổ chức kinh tế

b) Thu nhập từ chuyển nhượng chứng khoán 

c) Thu nhập từ chuyển nhượng vốn dưới các hình thức khác."

Như vậy, theo quy định hiện hành, trong trường hợp ông A chuyển nhượng chứng khoán thì bạn phải đóng thuế thu nhập cá nhân. Không phân biệt ông A bán chứng khoán lỗ hay lãi.

3. Thua lỗ tại sao vẫn phải đóng thuế thu nhập?

Theo quy định hiện hành, trường hợp nhà đầu tư nhận cổ tức bằng tiền mặt thì công ty chứng khoán sẽ trừ ngay thuế 5% khi cổ tức tiền mặt đó về tài khoản, còn cổ tức cổ phiếu sẽ thu thuế khi nhà đầu tư bán cổ phiếu đó.

Vấn đề thuế, phí là do Sở giao dịch chứng khoán quy định dựa trên các văn bản pháp luật về thuế, công ty chứng khoán chỉ thu hộ bằng các bút toán trước và sau thời điểm giao dịch. Gọi là thuế thu nhập chứng khoán nhưng khoản thuế này thực tế có lúc đánh nhầm trên doanh thu, chứ không phải đánh thuế trên thu nhập. Khi nhà đầu tư bán chứng khoán mà có lãi thì thuế 0,1% là thuế đánh trên thu nhập. Nếu đó là giao dịch cắt lỗ, không phát sinh thu nhập mà thuế vẫn cào bằng đánh 0,1% thì khi đó thuế đánh trên doanh thu.

Chính sách về thuế thu nhập cá nhân đối với hoạt động chuyển nhượng chứng khoán là bất hợp lý trong suốt nhiều năm nay. Nhà đầu tư chứng khoán lỗ hay có lợi nhuận thì vẫn phải nộp thuế 0,1% trên doanh thu.

Quy định này tương đối dễ dàng cho cơ quan thuế trong việc quản lý thuế nhưng lại gây bất lợi cho người dân. Hơn nữa, lỗ mà vẫn phải nộp thuế cho thấy đây là chính sách lạm thu, tận thu, trái với bản chất của thuế thu nhập là tính thuế trên phần lãi.

Thực tế, thông tin về giao dịch, nhất là đối với chuyển nhượng chứng khoán, rất minh bạch và được lưu trữ trên hệ thống của cơ quan quản lý. Như giá mua, giá bán, người chuyển nhượng và người nhận chuyển nhượng đều rất rõ ràng. Ngành thuế hoàn toàn giám sát được nhà đầu tư chứng khoán nào có lãi và ai phải cắt lỗ.

Do đó, ngay từ cơ quan chịu trách nhiệm xây dựng và đề xuất chính sách thuế thu nhập cá nhân. Bộ Tài chính cần sớm trình Chính phủ báo cáo Quốc hội cho sửa đổi quy định về thuế đối với hoạt động chuyển nhượng bất động sản, chứng khoán. Do vậy, quan điểm xây dựng chính sách thuế thu nhập cá nhân cần phải được đổi mới ngay từ Bộ Tài chính. Nguyên tắc tính thuế đối với các khoản thu từ đầu tư, kinh doanh là phải đảm bảo có thu nhập mới phải nộp thuế. Trường hợp có lãi, mức thuế sẽ nộp ở mức độ nào đó để vẫn đủ khuyến khích nhà đầu tư tham gia thị trường. Có như vậy, kinh tế mới tăng trưởng và phát triển bền vững.

Nếu có bất kỳ vướng mắc nào xin vui lòng liên hệ tới Tổng đài tư vấn pháp luật trực tuyến của Công ty luật Minh Khuê qua số điện thoại 1900.6162 để được hỗ trợ giải đáp. Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!