Cơ quan chuyên trách phòng chống tham nhũng ở Singapore? Vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Cục điều tra chống tham nhũng Singapore?

1. Khái quát sự hình thành Cục điều tra chống tham nhũng Singapore

Cục điều tra chống tham nhũng Singapore (sau đây viết tắt là CPIB) là cơ quan chống tham nhũng có lịch sử lâu đời trên thế giới, do người Anh thành lập từ năm 1952 trong bối cảnh tham nhũng được nhìn nhận như là một hiện tượng thông thường trong xã hội Singapore. Song trong thời gian đầu, hoạt động của CPIB còn hạn chế bởi hệ thống pháp luật và ý thức của công chức còn rất yếu. Tuy nhiên, sau khi lên nắm chính quyền, Thủ tướng Singapore Lý Quang Diệu đã tổ chức lại cơ quan này, tách khỏi các cơ quan nhà nước khác, trực thuộc thẳng Thủ tướng, có toàn quyền điều tra tham nhũng.

2. Vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của CPIB

Cục điều tra chống tham nhũng là một cơ quan thuộc Văn phòng Thủ tướng, chỉ có một cấp ở Trung ương, hiện có khoảng 200 nhân viên, hoạt động độc lập và được chỉ đạo và chịu trách nhiệm báo cáo với Thủ tướng về hoạt động của mình, nhưng điều đó không ảnh hưởng đến tính độc lập của cơ quan này vì Giám đốc cơ quan được bổ nhiệm bởi Tổng thống chứ không phải Thủ tướng. Đồng thời, Hiến pháp Singapore quy định Giám đốc CPIB có thể tiếp tục điều tra bất kỳ bộ trưởng hay viên chức cấp cao nào ngay cả khi không có được sự đồng ý của Thủ tướng, miễn là Giám đốc cơ quan này có sự bảo đảm của Tổng thống để làm như vậy (Điều 22G, Hiến pháp Singapore).

Cục điều tra chống tham nhũng có ba chức năng cơ bản

- Là cơ quan duy nhất có thẩm quyền điều tra các hành vi vi phạm, tội phạm về tham nhũng và các vi phạm khác có liên quan cả trong khu vực công và khu vực tư được quy định trong Luật Chống tham nhũng.

- Xem xét phương thức hoạt động của các cơ quan trong bộ máy nhà nước, phát hiện và kiến nghị hướng khắc phục những điểm chưa hợp lý trong tổ chức và hoạt động của các cơ quan này nhằm hạn chế tối đa các điều kiện nảy sinh tham nhũng.

- Cơ quan này cũng có nhiệm vụ thúc đẩy những nỗ lực giáo dục và tiếp cận cộng đồng để tuyên truyền về phòng, chống tham nhũng. CPIB có một bộ các sáng kiến để tiếp cận với sinh viên, các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và công chúng nói chung để giáo dục họ chống tham nhũng.

Thẩm quyền của CPIB trong các trường hợp tham nhũng: CPIB là cơ quan duy nhất chịu trách nhiệm điều tra về các hiện tượng tham nhũng trong tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, pháp lý hay các cơ quan công quyền, khu vực tư nhân, hoặc xã hội dân sự. CPIB được quyền điều tra đối với người bị tình nghi tham nhũng cho dù người đó là ai, bất kể người đó ở vị trí xã hội nào, thuộc đảng phái chính trị nào, thuộc sắc tộc hay tín ngưỡng nào, kể cả Thủ tướng. Trong trường hợp Thủ tướng bị tình nghi tham nhũng, CPIB có thể xin đặc quyền của Tổng thống để tiến hành cuộc điều tra, vì vậy có thể xóa bỏ mọi cản trở và điều này được quy định trong Hiến pháp. Không ai và không có cấp nào có thể có ý kiến hay can thiệp vào quá trình điều tra tham nhũng của CPIB.

Cục điều tra chống tham nhũng được trao thẩm quyền lớn trong việc điều tra tham nhũng. CPIB có quyền bắt giữ những người bị tình nghi tham nhũng mà không cần Viện Công tố có lệnh, và có quyền hạn thực thi tất cả các biện pháp điều tra của cảnh sát đối với các tội phạm tham nhũng theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự mà không cần Viện Công tố cho phép (Mục 17, Luật chống tham nhũng). Điều tra viên của CIPB có thể thâm nhập vào bất kỳ địa điểm nào để khám xét và tịch thu bất kỳ tài liệu hay tài sản nào mà không cần đến lệnh khám xét nếu có lý do để tin rằng vật chứng đang tìm kiếm có thể bị tiêu hủy do sự chậm trễ trong quá trình chờ lệnh khám xét được ban hành (Mục 22 (2), Luật Chống tham nhũng); quyền điều tra tài khoản ngân hàng, cổ phần, tài khoản mua bán, tài khoản chi tiêu hoặc bất kỳ tài khoản nào khác... Bất kỳ người nào từ chối không tạo điều kiện cho điều tra viên CIPB thâm nhập sẽ bị phạt tối đa 10.000 đôla Singapore hoặc/ và bị kết án tối đa một năm tù (Mục 26, Luật Chống tham nhũng).

Về tài sản tham nhũng, mức độ điều tra đối với người bị nghi vấn là rất kỹ, không chỉ bao gồm tài sản của người bị tình nghi, mà còn bao gồm tài sản của vợ, con và những người có liên quan; các suất học bổng, quà tặng mà vợ, con người đó được nhận; các công ty do vợ, con người đó tham gia góp vốn.

3. Về cơ cấu, tổ chức bộ máy, nhân sự của CPIB

Cục quan Điều tra tham nhũng Singapore gồm có Giám đốc, các phó giám đốc, các trợ lý Giám đốc và các nhân viên điều tra chuyên nghiệp. CPIB gồm 3 bộ phận sau:

Thứ nhất: Bộ phận điều tra thực thi nhiệm vụ tiến trình điều tra các hành vi vi phạm pháp luật có dấu hiệu của tội tham nhũng theo luật định. Đây là bộ phận quan trọng nhất, tập trung số lượng lớn nhân viên có trình độ cao. Bộ phận này được chia thành 7 đơn vị, trong đó có 4 đơn vị đảm trách điều tra các loại hành vi tham nhũng:

- Đơn vị điều tra đặc biệt trong khu vực công (có nhiệm vụ điều tra các hành vi tham nhũng trong khu vực nhà nước);

- Đơn vị điều tra đặc biệt trong khu vực tư (đảm nhiệm chức năng điều tra các hành vi tham nhũng xảy ra trong khu vực tư nhân);

- Đơn vị điều tra tài chính (tập trung điều tra hành vi rửa tiền và tham nhũng xuyên quốc gia);

- Đơn vị điều tra chung (được giao điều tra các quan chức cao cấp của Chính phủ hoặc những vụ việc có tính chất phức tạp).

- Đơn vị đào tạo điều tra (đơn vị chuyên đào tạo các sĩ quan điều tra của CPIB). Các đơn vị đào tạo điều tra có trách nhiệm lập kế hoạch chương trình giảng dạy và tiến hành các khóa học chuyên ngành trong điều tra tham nhũng, tập huấn cho các cán bộ cũng như đối với các đối tác nước ngoài của CPIB.

- Ban Chính sách điều tra (tiến hành phân tích về xu hướng tham nhũng và cũng được giao nhiệm vụ xây dựng chính sách điều tra để giải quyết sự thiếu hụt phát hiện tại các tổ chức trong một cuộc điều tra tham nhũng).

- Bộ phận phỏng vấn đặc biệt.

Thứ hai: Bộ phận điều hành bao gồm hai đơn vị chính: Phòng Quản lý hành chính và Phòng Hỗ trợ và các bộ phận tình báo. Bộ phận tình báo thu thập và đối chiếu thông minh để hỗ trợ các nhu cầu điều tra của Cục điều tra. Bộ phận điều hành có nhiệm vụ quản lý và hỗ trợ bộ phận có liên quan trong việc thực hiện các hoạt động lĩnh vực khác nhau như giúp đỡ để bắt giữ và áp giải bị cáo và hỗ trợ trong việc bắt giữ và kiểm tra văn bản. Họ cũng tham gia vào việc sử dụng các công cụ điều tra chuyên ngành như kiểm tra nói dối để hỗ trợ cho CPIB.

Thứ ba: Bộ phận quản trị và đối ngoại có 4 đơn vị trực thuộc:

- Phòng Tài chính và quản trị: có trách nhiệm mua sắm tài sản và các vấn đề tài chính của Văn phòng và cung cấp dịch vụ hành chính khác nhau.

- Phòng Quản lý nhân sự và phát triển: có trách nhiệm quản lý nguồn nhân lực, đánh giá và thực hiện các chiến lược nhân sự phù hợp với định hướng chiến lược của CPIB. Ngoài ra, họ được giao nhiệm vụ phát triển và xây dựng năng lực của đội ngũ nhân viên để đáp ứng yêu cầu hoạt động của CPIB.

- Phòng Kế hoạch, chính sách và đối ngoại: phụ trách lập kế hoạch chiến lược của CPIB. Ngoài ra, bộ phận này còn đảm nhiệm việc đánh giá chính sách, tham vấn điều chỉnh chính sách chống tham nhũng và thực hiện hoạt động hợp tác quốc tế của CPIB và xử lý các vấn đề quan hệ với các doanh nghiệp của cơ quan.

- Phòng Công nghệ thông tin có nhiệm vụ kết hợp và khai thác công nghệ thông tin vào hoạt động của Văn phòng để hỗ trợ chức năng của CPIB.

4. Hoạt động của CPIB

Hoạt động chuyên môn:

Hàng năm, CPIB nhận được khoảng 800 đơn khiếu nại liên quan đến tham nhũng (năm 2017 là 778 đơn) nhưng chỉ có số lượng nhất định được tiến hành điều tra tham nhũng (năm 2017 là 103 trường hợp). Một đặc điểm trong các vụ án tham nhũng tại Singapore là các vụ án tham nhũng trong khu vực tư chiếm tỷ lệ rất cao so với khu vực công (năm 2017 là 92% so với 8%); tương ứng là người phạm tội tham nhũng trong khu vực tư chiếm 94% (132 người) so với 6% (9 người) trong khu vực công. Tỷ lệ buộc tội thành công cao đối với các trường hợp điều tra tham nhũng của CPIB (năm 2015 là 97%; năm 2016 là 100%; năm 2017 là 99%). Các lĩnh vực xảy ra tham nhũng cao trong 4 năm gần đây là xây dựng, kinh doanh bán lẻ và bán buôn, dịch vụ lưu kho, vận chuyển và logistics.

Xây dựng tổ chức bộ máy, thực hiện chế độ chính sách:

- Tuyển dụng và đào tạo: CPIB không có trường đào tạo chuyên ngành về điều tra tham nhũng mà lấy nguồn nhân viên tốt nghiệp từ nhiều trường đại học và chuyên ngành khác nhau. Quá trình tuyển dụng, ứng viên phải trải qua các bước là kiểm tra tâm lý; kiểm tra chuyên môn; phỏng vấn với ba chuyên gia cao cấp của CPIB và bài kiểm tra tâm lý cuối cùng. Sau khi được tuyển dụng, nhân viên mới phải trải qua 04 tháng tập huấn cường độ cao liên quan đến pháp luật hình sự, nghiệp vụ điều tra, kỹ năng làm việc và các bài tập thể lực. Trong quá trình làm việc, các nhân viên của CPIB phải thường xuyên tham gia các chương trình đào tạo, tập huấn, cập nhật thông tin.

- Chế độ cho nhân viên của CPIB: Nhân viên của CPIB có quyền chọn cơ chế hưởng lương theo công chức hoặc hưởng phần thưởng thu được từ Quỹ Phòng, chống tham nhũng (Invest fund). Nếu phạm tội tham nhũng hay che giấu tội phạm tham nhũng, các thành viên của CPIB sẽ bị mất toàn bộ lương hưu và tiền thưởng từ Quỹ. Quỹ này được trích nộp từ tiền tịch thu tài sản tham nhũng.

5. Nhân viên chuyên trách của CPIB

CPIB hiện có 75 nhân viên, trong đó có 49 nhân viên điều tra (CPI officers) và 26 nhân viên phục vụ. Trong số các nhân viên điều tra, có cả Chủ tịch và 2 Phó chủ tịch CPIB, 5 trợ lý Chủ tịch và 41 nhân viên điều tra chuyên nghiệp được sắp xếp theo các cấp bậc khác nhau. Những người không làm nhiệm vụ điều tra gồm có 4 nhân viên tiếp nhận và xử lý thông tin, 22 nhân viên văn phòng.

Thành viên của CPIB thường là những nhân viên cảnh sát chuyên về lĩnh vực điều tra tham nhũng nên họ có nhiều kinh nghiệm trong hoạt động điều tra, nghiên cứu, khác với thành viên của Ban chỉ đạo trung ương về phòng, chống tham nhũng của Việt Nam - gồm những cán bộ cao cấp trong hệ thống chính trị. Nhiệm vụ chính của các thành viên Ban chỉ đạo không phải là chuyên về việc điều tra tham nhũng mà là công việc ở những cơ quan, ban ngành mà họ đang trực tiếp phụ trách. Từ đó dẫn đến một hệ quả là những thành viên này rất am hiểu lĩnh vực mà họ đang hoạt động, nhưng đối với công việc chống tham nhũng thì đó là một nhiệm vụ khá mới mẻ mà chưa chắc họ có thể hoàn thành tốt công việc.

Bên cạnh đó, các thành viên CPIB hoạt động chuyên trách nên dành toàn bộ thời gian và công sức cho công việc. CPIB còn có Ban tiếp nhận thông tin hoạt động liên tục. Những người có thông tin về tham nhũng có thể gởi đơn hoặc gọi điện cho cơ quan CPIB hoặc nhân viên cơ quan này đang thi hành công vụ, hoặc cũng có thể gọi điện cho bộ phận trực ban 24/24 giờ theo một số máy cố định để cung cấp thông tin hoặc phản ánh các vấn đề liên quan đến tham nhũng. Cơ quan điều tra tham nhũng cũng sẵn sàng tiếp nhận các tố cáo về tham nhũng bằng văn bản hoặc các hình thức thông tin khác. Vì thế, CPIB luôn tiếp nhận những thông tin phản ánh một cách nhanh nhạy và đầy đủ, không bỏ sót bất kỳ một tố cáo nào. Điều này sẽ là tiền đề cho những hoạt động điều tra về sau.