1. Tổng quan về quy định tại Điều 86 Luật đất đai 2024

Điều 86 Luật Đất đai 2024 quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị và tổ chức trong việc thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và quản lý, khai thác quỹ đất đã thu hồi. Theo đó, Ủy ban nhân dân cấp huyện là cơ quan chủ trì, có trách nhiệm chỉ đạo và tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư đối với các dự án thu hồi đất trên địa bàn. Các đơn vị và tổ chức tham gia thực hiện nhiệm vụ này bao gồm tổ chức phát triển quỹ đất, các đơn vị có chức năng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thành lập cho từng dự án cụ thể. Hội đồng này bao gồm Chủ tịch hoặc Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện, đại diện cơ quan tài chính, cơ quan quản lý đất đai, Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất bị thu hồi, cùng các đại diện khác như người sử dụng đất bị thu hồi và các thành viên do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện bổ sung. Ngoài ra, Hội đồng nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp huyện và các tổ chức chính trị - xã hội khác sẽ tham gia giám sát quá trình thực hiện công tác này.

Các đơn vị, tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cần phối hợp chặt chẽ với Ủy ban nhân dân cấp huyện để thực hiện các nhiệm vụ được giao, đảm bảo công tác diễn ra đúng quy định và đạt hiệu quả cao. Đồng thời, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ có trách nhiệm chỉ đạo, theo dõi và giám sát công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của cấp huyện, xử lý kịp thời các khó khăn, vướng mắc không thuộc thẩm quyền giải quyết của cấp huyện.

Về quỹ đất đã thu hồi, điều này cũng được quy định rõ ràng: đất thu hồi chưa được giao hoặc cho thuê tại khu vực đô thị sẽ được giao cho tổ chức phát triển quỹ đất quản lý, khai thác và sử dụng. Còn đối với khu vực nông thôn, đất thu hồi sẽ do Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý, đảm bảo việc sử dụng đất phù hợp với nhu cầu và đặc thù của từng khu vực.

Điểm mới so với quy định trước đây:

So với Điều 68 của Luật Đất đai 2013, Điều 86 của Luật Đất đai 2024 có một số điểm mới và sự thay đổi trong cách tổ chức và quản lý công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cũng như quản lý đất đai đã thu hồi. Cụ thể:

- Tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư:

Điều 68 (Luật 2013) chỉ nêu rõ tổ chức thực hiện nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng là tổ chức dịch vụ công về đất đai và Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
Điều 86 (Luật 2024) bổ sung chi tiết hơn về các tổ chức tham gia nhiệm vụ này, bao gồm tổ chức phát triển quỹ đất, các đơn vị, tổ chức khác có chức năng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, và đặc biệt, việc thành lập Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định rõ ràng hơn, với các thành viên cụ thể như đại diện các cơ quan tài chính, quản lý đất đai, Ủy ban nhân dân cấp xã và người sử dụng đất. Điều này làm rõ trách nhiệm và thành phần tham gia, giúp đảm bảo tính minh bạch và phối hợp trong quá trình thực hiện.

- Quản lý đất đã thu hồi:

Điều 68 (Luật 2013) quy định đất thu hồi được giao cho chủ đầu tư để thực hiện dự án hoặc giao cho tổ chức dịch vụ công về đất đai để quản lý. Đặc biệt, đất thu hồi từ đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân ở nông thôn sẽ giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý, và có thể được giao hoặc cho thuê đối với các hộ gia đình, cá nhân thiếu đất sản xuất.
Điều 86 (Luật 2024) có sự phân định rõ ràng hơn trong việc quản lý quỹ đất đã thu hồi. Cụ thể, đối với đất thu hồi tại khu vực đô thị, sẽ giao cho tổ chức phát triển quỹ đất quản lý và khai thác, trong khi đó, đất thu hồi tại khu vực nông thôn sẽ giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý. Quy định này không chỉ rõ ràng hơn về cơ quan quản lý mà còn cho phép linh hoạt hơn trong việc giao đất tùy theo đặc thù khu vực.

- Chế độ giám sát và phối hợp trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư:

Điều 68 (Luật 2013) không đề cập đến vai trò giám sát của các tổ chức chính trị - xã hội trong quá trình thực hiện công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Điều 86 (Luật 2024) quy định rõ rằng đại diện của Hội đồng nhân dân, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp huyện và các tổ chức chính trị - xã hội khác có thể tham gia giám sát quá trình họp của Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Điều này thể hiện sự tăng cường giám sát và minh bạch trong công tác bồi thường và tái định cư.

- Chỉ đạo và giám sát của cấp tỉnh:

Điều 68 (Luật 2013) không nhấn mạnh vai trò của cấp tỉnh trong việc theo dõi và giám sát công tác bồi thường, hỗ trợ.
Điều 86 (Luật 2024) quy định rõ Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm chỉ đạo và theo dõi việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của cấp huyện, đồng thời giúp giải quyết các khó khăn ngoài thẩm quyền của cấp huyện. Điều này nâng cao tính chủ động và quản lý chặt chẽ từ cấp tỉnh.

Nhìn chung, Điều 86 của Luật Đất đai 2024 có sự mở rộng và hoàn thiện hơn so với Điều 68 của Luật Đất đai 2013, đặc biệt trong việc tổ chức thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phân định rõ trách nhiệm của các cấp và cơ quan liên quan, đồng thời tăng cường giám sát và quản lý đất thu hồi.

2. Trách nhiệm của Ủy ban nhân dân cấp huyện

Theo quy định tại khoản 1 Điều 86 Luật Đất đai 2024 thì Ủy ban nhân dân cấp huyện có vai trò chủ chốt trong việc chỉ đạo và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư theo quy định của Luật Đất đai. Cụ thể, Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm:

- Chỉ đạo việc thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Ủy ban nhân dân cấp huyện phải đảm bảo rằng các công tác bồi thường, hỗ trợ cho người có đất bị thu hồi, và công tác tái định cư được thực hiện đầy đủ, kịp thời, theo đúng quy định của pháp luật. Điều này bao gồm việc hướng dẫn và hỗ trợ các tổ chức, đơn vị liên quan thực hiện công tác này một cách hiệu quả, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên liên quan.

- Tổ chức triển khai công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm tổ chức các hoạt động thực tế như lập các hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, phối hợp với các cơ quan, tổ chức có liên quan để đảm bảo quá trình này diễn ra suôn sẻ. Ủy ban nhân dân cấp huyện cũng sẽ trực tiếp giám sát và kiểm tra các công việc của các đơn vị thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

- Giải quyết các vướng mắc trong quá trình thực hiện: Trong trường hợp có khó khăn, vướng mắc trong việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, Ủy ban nhân dân cấp huyện phải có trách nhiệm giải quyết kịp thời, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân và tránh gây ra các tranh chấp, khiếu nại không đáng có.

Tóm lại, Ủy ban nhân dân cấp huyện đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được triển khai đúng quy định, công bằng và hiệu quả, góp phần vào sự phát triển ổn định của cộng đồng và sự thành công của các dự án phát triển.

3. Trách nhiệm của các đơn vị, tổ chức khác

Theo quy định tại khoản 2, khoản 3, khoản 4 Điều 86 Luật Đất đai 2024 thì các đơn vị, tổ chức khác có trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được quy định rõ trong Luật Đất đai. Các tổ chức này bao gồm:

- Tổ chức phát triển quỹ đất: Đây là đơn vị chủ yếu đảm nhận công tác quản lý, khai thác và sử dụng quỹ đất đã thu hồi, đặc biệt là đối với các khu vực đô thị. Tổ chức này phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng để triển khai các hoạt động bồi thường, hỗ trợ cho người dân bị ảnh hưởng.

- Đơn vị, tổ chức khác có chức năng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Các tổ chức này có thể là các đơn vị chuyên môn, công ty dịch vụ công về đất đai, các tổ chức xã hội hoặc các cơ quan nhà nước có nhiệm vụ liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, đảm bảo thực hiện đúng quy trình và pháp luật.

- Hội đồng bồi thường, hỗ trợ, tái định cư: Hội đồng này là tổ chức đặc biệt được thành lập theo quyết định của Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện đối với từng dự án thu hồi đất. Hội đồng gồm các thành viên chủ yếu như đại diện của Ủy ban nhân dân cấp huyện, cơ quan tài chính, cơ quan quản lý đất đai, và các đại diện khác từ địa phương và cộng đồng người sử dụng đất. Vai trò của Hội đồng là xem xét, quyết định các phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đồng thời giám sát quá trình thực hiện để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân bị thu hồi đất.

Các đơn vị và tổ chức này phải phối hợp với Ủy ban nhân dân cấp huyện để thực hiện các nhiệm vụ được giao trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đảm bảo các quy trình diễn ra thuận lợi, công bằng và đúng pháp luật. Tính minh bạch và sự tham gia giám sát của các tổ chức xã hội cũng được chú trọng nhằm tăng cường hiệu quả và giảm thiểu tranh chấp trong quá trình thực hiện.

4. Quản lý, khai thác, sử dụng quỹ đất đã thu hồi như thế nào?

Theo quy định tại khoản 5 Điều 86 Luật Đất đai 2024 thì quỹ đất đã thu hồi nhưng chưa được giao hoặc cho thuê tại khu vực đô thị và nông thôn sẽ được quản lý, khai thác và sử dụng theo những cách khác nhau, nhằm đảm bảo hiệu quả và tính hợp lý trong việc sử dụng nguồn tài nguyên đất đai.

- Đối với khu vực đô thị: Đất đã thu hồi sẽ được giao cho tổ chức phát triển quỹ đất để quản lý, khai thác và sử dụng. Tổ chức này có trách nhiệm triển khai các hoạt động phát triển hạ tầng, tạo ra các dự án phù hợp với quy hoạch đô thị và nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội. Họ sẽ nghiên cứu, lập kế hoạch sử dụng đất hiệu quả, đảm bảo phát triển bền vững và phù hợp với lợi ích của cộng đồng. Việc giao đất cho tổ chức phát triển quỹ đất giúp tối ưu hóa việc sử dụng quỹ đất, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư, từ đó thúc đẩy sự phát triển đô thị.

- Đối với khu vực nông thôn: Quỹ đất đã thu hồi sẽ được giao cho Ủy ban nhân dân cấp xã quản lý. Cấp xã có trách nhiệm thực hiện quản lý và sử dụng đất một cách hợp lý, bảo đảm quyền lợi cho người dân, đặc biệt là các hộ gia đình và cá nhân có nhu cầu sử dụng đất nông nghiệp. Ủy ban nhân dân cấp xã sẽ xem xét, lập kế hoạch để giao đất, cho thuê đất đối với các hộ gia đình, cá nhân thiếu đất sản xuất, nhằm hỗ trợ và phát triển nông thôn, đồng thời đảm bảo tính công bằng trong việc phân bổ nguồn lực đất đai.

Việc quản lý, khai thác và sử dụng quỹ đất đã thu hồi theo hai hình thức khác nhau này không chỉ giúp tăng cường hiệu quả sử dụng đất mà còn đảm bảo phát triển đồng bộ giữa các khu vực đô thị và nông thôn, phù hợp với quy hoạch tổng thể và nhu cầu phát triển bền vững của địa phương.

Tham khảo: Diện tích đất tái định cư được nhận là bao nhiêu? Thắc mắc về việc mua nền đất tái định cư?

Liên hệ: 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ, tư vấn pháp luật nhanh chóng