1. Công an nghĩa vụ chuyển sang chuyên nghiệp có được không?
Pháp luật hiện hành chưa đưa ra quy định chi tiết về khái niệm "công an nghĩa vụ". Tuy nhiên, theo quy định tại khoản 1 Điều 8 Luật Công an nhân dân năm 2018, công an nghĩa vụ được hiểu là công dân thực hiện nghĩa vụ công an, tham gia vào lực lượng vũ trang nhân dân theo quy định pháp luật, với nhiệm vụ chính là bảo vệ Tổ quốc.
Theo quy định hiện tại, Công an nghĩa vụ sẽ thực hiện nghĩa vụ theo lệnh gọi và trong khoảng thời gian 24 tháng. Tuy nhiên, trong các trường hợp cần thiết như đảm bảo nhiệm vụ chiến đấu hoặc tham gia vào công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, Bộ trưởng Bộ Công an có thể quyết định kéo dài thời gian phục vụ của Công an nghĩa vụ trong lực lượng Công an nhân dân. Thời gian kéo dài này không được vượt quá 06 tháng.
Sau khi hoàn thành nghĩa vụ công an theo thời hạn nêu trên, công dân vẫn giữ quyền chuyển sang chế độ phục vụ chuyên nghiệp theo ý muốn hoặc có thể xuất ngũ theo quy định.
Hiện nay, theo quy định tại Điều 9 của Nghị định số 70/2019/NĐ-CP, Chính phủ quy định rõ về việc công an nghĩa vụ có thể chuyển sang chế độ chuyên nghiệp trong hai trường hợp sau đây:
Trường hợp 1: Công an nghĩa vụ đăng ký dự tuyển vào các trường đào tạo lực lượng Công an nhân dân theo quy chế tuyển sinh. Để đáp ứng điều kiện chuyển sang chế độ chuyên nghiệp, công an nghĩa vụ cần thỏa mãn các yêu cầu sau:
- Thời gian phục vụ trong lực lượng Công an nhân dân từ 15 tháng đến dưới 24 tháng tính đến thời điểm dự thi vào trường đào tạo Công an nhân dân.
- Kết quả phân loại hàng năm phải được đánh giá là hoàn thành nhiệm vụ trở lên.
- Đáp ứng các điều kiện để phục vụ trong lực lượng Công an nhân dân theo chế độ chuyên nghiệp.
Trường hợp 2: Công an nghĩa vụ khi hết thời gian thực hiện nghĩa vụ và ra quân có thể xét thẳng lên chế độ phục vụ chuyên nghiệp, miễn là đáp ứng các điều kiện sau:
- Không thuộc trường hợp được xét tuyển vào các trường đào tạo Công an nhân dân như đã nêu ở trường hợp 1.
- Đã hết thời gian phục vụ nhưng tự nguyện ở lại tiếp tục phục vụ trong lực lượng Công an nhân dân.
- Đảm bảo các điều kiện để phục vụ trong lực lượng Công an nhân dân theo chế độ chuyên nghiệp.
- Việc tiếp tục phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp phải được thực hiện theo nhu cầu bố trí và sử dụng nhân lực của đơn vị Công an nhân dân.
Nếu sau khi hoàn thành thời hạn tham gia nghĩa vụ và có nhu cầu tự nguyện ở lại phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, nhưng Bộ Công an không có nhu cầu bố trí và sử dụng nhân lực, công an nghĩa vụ sẽ bắt buộc xuất ngũ theo quy định tại Điều 10 của Nghị định số 70/2019/NĐ-CP. Điều này nhấn mạnh rằng để chuyển sang chế độ chuyên nghiệp, công an nghĩa vụ cần đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo một trong hai trường hợp trên.
2. Tiêu chuẩn tuyển chọn nghĩa vụ công an
Dựa theo quy định của Điều 5 Nghị định 70/2019/NĐ-CP, việc chọn lựa công dân thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân phải tuân theo một số tiêu chuẩn cụ thể sau:
- Phải có lý lịch rõ ràng, không có tiền án, tiền sự, và không bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay quản chế. Đồng thời, không ở trong thời kỳ áp dụng biện pháp giáo dục tại các cấp xã, phường, thị trấn hoặc đang được chữa bệnh bắt buộc, hoặc tham gia giáo dục bắt buộc.
- Nghiêm túc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, và tuân thủ chính sách, pháp luật của Nhà nước. Đặc biệt, phải có phẩm chất, đạo đức và tư cách tốt, được cộng đồng tín nhiệm nơi cư trú, nơi học tập, hoặc công tác.
- Đảm bảo đạt tiêu chuẩn chính trị của hạ sĩ quan, chiến sĩ phục vụ theo chế độ nghĩa vụ trong Công an nhân dân.
- Phải có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên. Đối với các vùng miền núi, hải đảo, và vùng đồng bào dân tộc thiểu số, cũng như các khu vực đặc biệt khó khăn về mặt kinh tế - xã hội, quy định cho phép tuyển chọn công dân có bằng tốt nghiệp trung học cơ sở.
- Cần có thể hình cân đối, không có dị hình, dị dạng và đáp ứng đúng các tiêu chuẩn sức khỏe để có thể thực hiện nghĩa vụ tham gia Công an nhân dân.
3. Nhiều chế độ, chính sách cho chiến sĩ nghĩa vụ
Chiến sĩ nghĩa vụ tham gia phục vụ có thời hạn trong Cảnh sát CAND được hưởng nhiều chế độ và chính sách đáng kể. Chẳng hạn, họ được đảm bảo cung cấp đầy đủ và kịp thời về lương thực, thực phẩm, quân trang, thuốc phòng bệnh, chữa bệnh; cũng như bảo đảm chỗ ở, phụ cấp hằng tháng, và nhu yếu phẩm, đồ dùng văn hoá tinh thần phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của công an. Chế độ trong các dịp lễ, Tết cũng được đảm bảo, cùng với chăm sóc sức khỏe khi có thương tật, bệnh lý, hoặc tai nạn, theo quy định của pháp luật.
Chiến sĩ nghĩa vụ cũng được hưởng các chế độ phụ cấp, cấp bậc, và khen thưởng, đặc biệt trong trường hợp thương tật hoặc hy sinh trong khi thực hiện nhiệm vụ, theo quy định của pháp luật. Họ còn được đảm bảo các quyền lợi từ chế độ bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế, bao gồm cả thân nhân, như chế độ bảo hiểm y tế, trợ cấp khó khăn đột xuất, trợ cấp cho con đẻ và con nuôi hợp pháp tại các cơ sở giáo dục.
Khi xuất ngũ, nếu chiến sĩ đã phục vụ từ 12 tháng trở lên, họ sẽ được hưởng chính sách hỗ trợ đào tạo nghề theo quy định của Nhà nước. Thêm vào đó, chiến sĩ còn được hưởng trợ cấp xuất ngũ, trợ cấp tạo việc làm, cấp tiền tàu xe và phụ cấp đi đường từ đơn vị quân sự về nơi cư trú, hoặc được đơn vị tiễn và đưa về nơi cư trú.
Đặc biệt, trong trường hợp đáp ứng điều kiện và tiêu chuẩn, chiến sĩ có thể được dự tuyển vào các trường CAND trình độ đại học, trung cấp theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Họ cũng có cơ hội được cộng điểm ưu tiên trong tuyển sinh và xét chuyển sang chế độ chuyên nghiệp khi hết hạn phục vụ tại ngũ.
4. Công an nghĩa vụ khác gì so với công an chuyên nghiệp?
Cả công an nghĩa vụ và công an chuyên nghiệp đều là những chiến sĩ đặc biệt của lực lượng Công an nhân dân, đóng góp quan trọng vào sự an ninh và trật tự trong xã hội. Tuy chung mục tiêu của họ là bảo vệ Tổ quốc và nhân dân, nhưng có những khác biệt quan trọng về thời gian phục vụ và các chế độ liên quan đến lương, thưởng và trợ cấp.
Công an nghĩa vụ thường là những người trẻ, được triệu tập và đào tạo để thực hiện nghĩa vụ quân sự bảo vệ Tổ quốc. Thời gian phục vụ của họ được xác định cụ thể, thường là 12 tháng, theo quy định tại khoản 1 Điều 9 của Luật Công an nhân dân năm 2018. Đây là một giai đoạn ngắn nhưng quan trọng, đánh dấu sự bắt đầu của sự hình thành và rèn luyện cho những cá nhân này, trước khi họ chuyển sang những vai trò khác trong xã hội.
Ngược lại, công an chuyên nghiệp, bao gồm sĩ quan, hạ sĩ quan và chiến sĩ công an nhân dân, là những người đã chọn nghề và tham gia lực lượng Công an theo chế độ chuyên nghiệp. Với họ, thời gian phục vụ không bị ràng buộc bởi một khoảng thời gian cụ thể và có thể kéo dài lâu dài, chấp nhận các nhiệm vụ và trách nhiệm ngày càng phức tạp theo yêu cầu của công việc. Các chiến sĩ chuyên nghiệp có thể hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm điều tra, duy trì trật tự công cộng, và tham gia vào các đội chống tội phạm đặc biệt.
Trong khía cạnh lợi ích và chế độ, công an nghĩa vụ thường nhận các khoản trợ cấp khi xuất ngũ và các khoản phụ cấp khác, như quy định tại Nghị định số 27/2016/NĐ-CP. Đây có thể bao gồm các khoản hỗ trợ để họ chuyển giao trở lại cuộc sống dân sự sau thời gian phục vụ. Ngược lại, công an chuyên nghiệp được hưởng lương theo chức vụ và cấp hàm, kèm theo phụ cấp thâm niên và các khoản phụ cấp, trợ cấp khác theo quy định tại khoản 1 Điều 38 của Luật Công an nhân dân năm 2018, được quản lý và điều chỉnh bởi Chính phủ và Bộ Công an. Những điều kiện này thể hiện cam kết của nhà nước đối với phát triển và duy trì một đội ngũ Công an chuyên nghiệp, chất lượng cao để đảm bảo an ninh và an toàn cho cộng đồng.
Bài viết liên quan: Điều kiện học lên sĩ quan chuyên nghiệp sau khi nhập ngũ?
Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!