Công văn 04/TANDTC-PC: Hướng dẫn áp dụng Bộ luật hình sự 2015

1. Công văn được hiểu như thế nào?

Công văn là một loại tài liệu văn bản chính thức được sử dụng trong quá trình truyền đạt thông tin, hướng dẫn, yêu cầu hoặc quyết định từ một cơ quan, tổ chức, hoặc cá nhân đến một đơn vị hoặc người nhận cụ thể. Công văn thường có tính chất chính thức và được sử dụng để thể hiện quyền hạn, nhiệm vụ, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong quá trình làm việc và quản lý.

Công văn thường bao gồm các thông tin như số công văn, ngày tháng ban hành, đơn vị ban hành, đơn vị nhận, nội dung thông báo hoặc yêu cầu cụ thể, ký hiệu và chữ ký của người đại diện cơ quan, tổ chức. Công văn có vai trò quan trọng trong việc truyền đạt thông tin, hướng dẫn thực hiện các quy định, định hướng công việc và làm căn cứ pháp lý trong quan hệ làm việc và quản lý.

2. Một số vấn đề cần lưu ý từ ngày 01/01/2018 trong Công văn 04/TAND-TC

Ngày 09 tháng 01 năm 2018, Tòa án nhân dân tối cao ban hành Công văn số 04/TANDTC-PC về việc áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015 và Nghị quyết số 41 của Quốc hội. Theo đó, kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2018 (ngày Bộ luật Hình sự năm 2015 có hiệu lực thi hành), khi xét xử sơ thẩm, xét xử phúc thẩm, xét xử giám đốc thẩm và thi hành án hình sự, cần áp dụng Bộ luật Hình sự năm 2015 theo các quy định sau đây:

- Tất cả các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 được áp dụng để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đối với người thực hiện hành vi phạm tội từ 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018.

- Các điều khoản của Bộ luật Hình sự năm 2015 áp dụng để xóa bỏ một tội phạm, một hình phạt, một tình tiết tăng nặng; quy định hình phạt nhẹ hơn, tình tiết giảm nhẹ mới; miễn trách nhiệm hình sự, miễn hình phạt, giảm hình phạt, xóa án tích và các quy định khác có lợi cho người phạm tội. Điều này áp dụng đối với cả những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 mà sau thời điểm đó mới bị phát hiện, đang bị điều tra, truy tố, xét xử. Ngoài ra, nó cũng áp dụng đối với người đang được xét giảm thời hạn chấp hành hình phạt và xóa án tích.

- Các điều luật mới quy định tội được tách ra từ các tội ghép trong Bộ luật Hình sự số 15/1999/QH10 đã được sửa đổi, bổ sung một số điều theo Luật số 37/2009/QH12 (sau đây gọi là Bộ luật Hình sự năm 1999). Nếu những điều luật mới này có lợi cho người phạm tội, thì được áp dụng đối với cả những hành vi phạm tội xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 để giải quyết. Tuy nhiên, nếu những điều luật mới không có lợi cho người phạm tội, thì vẫn áp dụng quy định tương ứng của các văn bản quy phạm pháp luật về hình sự có hiệu lực trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 để giải quyết vụ án.

- Các tình tiết "gây hậu quả nghiêm trọng", "gây hậu quả rất nghiêm trọng", "gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng", "số lượng lớn", "số lượng rất lớn", "số lượng đặc biệt lớn", "thu lợi bất chính lớn", "thu lợi bất chính rất lớn", "thu lợi bất chính đặc biệt lớn", "đất có diện tích lớn", "đất có diện tích rất lớn", "đất có diện tích đặc biệt lớn", "giá trị lớn", "giá trị rất lớn", "giá trị đặc biệt lớn", "quy mô lớn" của Bộ luật Hình sự năm 1999 đã được áp dụng để khởi tố bị can trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018. Trường hợp này vẫn áp dụng quy định của Bộ luật Hình sự năm 1999 để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, trừ trường hợp quy định tại điểm d khoản 1 Điều 2 của Nghị quyết số 41.

- Đối với hành vi hoạt động phỉ quy định tại Điều 83, hành vi đăng ký kết hôn trái pháp luật quy định tại Điều 149, hành vi kinh doanh trái phép quy định tại Điều 159, hành vi cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng quy định tại Điều 165 của Bộ luật Hình sự năm 1999 xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018, nhưng sau thời điểm đó vụ án đang trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử, thì tiếp tục áp dụng quy định của Bộ luật Hình sự năm 1999 để xử lý. Tuy nhiên, trong trường hợp vụ án đã được xét xử và đã có bản án, quyết định của Tòa án, không được căn cứ vào việc Bộ luật Hình sự năm 2015 không quy định tội danh hoạt động phỉ, tội danh đăng ký kết hôn trái pháp luật, tội danh kinh doanh trái phép, tội danh cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng để kháng cáo, kháng nghị theo hướng không phạm tội. Đối với người bị kết án đang chấp hành án về tội hoạt động phỉ, tội đăng ký kết hôn trái pháp luật, tội kinh doanh trái phép, tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng hoặc đã chấp hành xong bản án, vẫn áp dụng quy định tương ứng của các văn bản quy phạm pháp luật về hình sự có hiệu lực trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018 để giải quyết. Trong trường hợp vụ án bị phát hiện sau thời điểm 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018, không khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử về tội hoạt động phỉ quy định tại Điều 83, tội đăng ký kết hôn trái pháp luật quy định tại Điều 149, tội kinh doanh trái phép quy định tại Điều 159, tội cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng quy định tại Điều 165 của Bộ luật Hình sự năm 1999, mà áp dụng quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 về các tội danh tương ứng để khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử.

- Đối với những hành vi phạm tội đã có bản án, quyết định của Tòa án đã có hiệu lực pháp luật trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018, không được căn cứ vào những quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 có nội dung khác so với các điều luật đã được áp dụng khi tuyên án để kháng nghị giám đốc thẩm. Trong trường hợp kháng nghị dựa vào căn cứ khác hoặc đã kháng nghị trước ngày 01 tháng 01 năm 2018, việc xét xử giám đốc thẩm phải tuân theo quy định tại điểm b và điểm c khoản 1 Điều 2 của Nghị quyết số 41.

- Các quy định về trách nhiệm hình sự đối với pháp nhân thương mại tại Bộ luật Hình sự năm 2015 không áp dụng đối với những hành vi phạm tội của pháp nhân thương mại xảy ra trước 0 giờ 00 phút ngày 01 tháng 01 năm 2018.

3. Hướng dẫn tội lợi dụng chức vụ, quyền hạn giam, giữ người trái pháp luật

Theo quy định tại điểm d, điểm đ khoản 1 Điều 377 Bộ luật Hình sự năm 2015, trong mọi trường hợp, người có chức vụ, quyền hạn lợi Theo quy định tại điểm d, điểm đ khoản 1 Điều 377 Bộ luật Hình sự năm 2015 thì trong mọi trường hợp người có chức vụ, quyền hạn lợi dụng chức vụ, quyền hạn thực hiện việc không ra lệnh, quyết định gia hạn tạm giữ, tạm giam hoặc không thay đổi, hủy bỏ biện pháp tạm giữ, tạm giam khi hết thời hạn tạm giữ, tạm giam dẫn đến người bị tạm giữ, tạm giam bị giam, giữ quá hạn đều phải chịu trách nhiệm hình sự. Do đó, trong quá trình giải quyết vụ án hình sự các đồng chí Chánh án, Phó Chánh án, Thẩm phán và Hội đồng xét xử các cấp phải hết sức lưu ý, không để xảy ra tình trạng do sơ suất dẫn đến việc giam, giữ không có Quyết định tạm giữ, tạm giam.

Chúng tôi hiểu rằng có thể có những vấn đề pháp lý phức tạp và không rõ ràng. Để được hỗ trợ và giải đáp các thắc mắc liên quan đến vấn đề pháp luật, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến của chúng tôi. Chúng tôi có sẵn dịch vụ tư vấn 24/7 thông qua tổng đài điện thoại. Để gọi ngay và nhận được sự hỗ trợ, quý khách vui lòng gọi đến số: 1900.6162. Nếu quý khách có các thắc mắc khác và muốn gửi email trực tiếp, vui lòng gửi tới địa chỉ: lienhe@luatminhkhue.vn. Chúng tôi sẽ cố gắng giải quyết thắc mắc của quý khách nhanh chóng và hiệu quả. Chúng tôi xin chân thành cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm và theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê. Chúng tôi sẽ luôn nỗ lực để mang đến sự tư vấn pháp luật chất lượng và đáng tin cậy cho quý khách.