1. Lễ cúng tất niên thường diễn ra vào ngày nào?

Lễ cúng tất niên là phong tục có từ lâu đời, mang đậm nét đẹp văn hóa và bản sắc truyền thống của người Việt Nam, với ý nghĩa là kết thúc năm cũ, chào đón năm mới. Thông thường, lễ cúng tất niên ở nước ta diễn ra vào ngày cuối cùng của năm theo âm lịch (tức ngày 30 tháng 12 âm lịch hay còn gọi là ngày 30 Tết. Ngày 29 Tết ). Với những năm không có ngày 30 tháng chạp (30 tháng 12 âm lịch), hay còn gọi là năm thiếu, ngày cúng muộn nhất sẽ vào ngày 29 tháng chạp, tức là ngày cuối cùng của năm cũ.

Tuy nhiên, một số gia đình làm lễ tất niên sớm hơn, có thể vào ngày 25, 26, 27 hoặc 28 tháng Chạp. Nhìn chung, thời điểm tốt nhất để đón năm mới luôn là 2 ngày cuối cùng của năm cũ, nên đây cũng là thời điểm thích hợp để báo cáo với tổ tiên, các vị thánh thần theo phong tục tập quán cổ truyền của dân tộc về những việc làm được và chưa được của năm cũ, mong muốn thực hiện được những gì trong năm tới. Đây cũng là dịp để mọi người cùng nhau ăn uống, nghỉ ngơi và thưởng thức thành quả của một năm đã qua. Lễ tất niên cuối năm cũng là dịp để gia đình, những người thân yêu quay quần bên nhau sau những tháng ngày làm việc vất vả, tạm gác lại những áp lực và cùng nhau tận hưởng không khí đoàn viên ấm áp.

Để cúng giao thừa, các gia đình nên chuẩn bị một mâm cơm tươm tất để cúng gia tiên và những người đã khuất. Sau khi thắp hương xong, gọi là hạ lễ, cả gia đình quây quần bên mâm cơm. Bên cạnh ý nghĩa sum họp gia đình, bữa cơm tất niên còn là nghi thức tiễn biệt năm cũ, chuẩn bị chào đón năm mới. Sau bữa cơm tất niên, mọi người lại bắt đầu chuẩn bị mâm cơm cúng giao thừa, tiễn biệt năm cũ và đón chào năm mới.

 

2. Cúng tất niên 2023 ngày nào, giờ nào tốt?

Tết Nguyên Đán 2023 (hay còn tết Quý Mão 2023) năm nay sẽ rơi vào ngày chủ nhật tức ngày 22 tháng 1 năm 2023. Tết Dương lịch 1/1/2023 đã là ngày 10/12 năm Nhâm Dần. Vì vậy, chỉ sau đó 20 ngày, chúng ta được đón Tết Nguyên đán Quý Mão 2023. Do khoảng cách gần giữa Tết cổ truyền và Tết Dương lịch nên nhiều người cảm thấy Tết Nguyên đán năm nay đến sớm hơn mọi năm. 

Theo truyền thống, lễ cúng tất niên thường sẽ diễn ra vào cuối năm, tuy nhiên gia đình bạn hoặc cơ quan có thể chọn những ngày gần cuối năm để cúng. Theo chuyên gia, việc cúng tất niên 2023 có thể diễn ra vào:

  • Ngày 26 tháng Chạp Âm lịch tức ngày Ất Hợi tháng Quý Sửu năm Nhâm Dần,  (tức ngày 17/1/2023 Dương lịch) tốt cho các việc: Cúng tế, cầu phúc, cầu tự, họp mặt, giải trừ, động thổ, đổ mái, sửa bếp, khai trương, nạp tài, mở kho, xuất hàng 
  • Ngày 28 tháng Chạp (tức 19/1/2023 dương lịch): Ngày Đinh Sửu, tháng Quý Sửu: Ngày Nhâm Ngọ, tháng Tân Sửu năm Tân Sửu. Giờ hoàng đạo là: Tý (23 - 1h), Sửu (1 - 3h), Mão (5 - 7h), Ngọ (11h - 13h), Thân (15 - 17h), Dậu (17 - 19h).
  • Ngày 29 tháng Chạp (tức 20/1/2023 dương lịch): Ngày Mậu Dần tháng Quý Sửu: Ngày Quý Mùi, tháng Tân Sửu, năm Tân Sửu. Giờ đẹp gồm Dần (3 - 5h), Mão (5 - 7h), Tỵ (9 - 11h), Thân (15 - 17h). Ngày tốt cho các việc: Cầu phúc, cầu tự, đính hôn, ăn hỏi, cưới gả, san đường.
  • Ngày 30 tháng Chạp (tức 21/1/2023 dương lịch): Ngày Kỷ Mão tháng Quý Sửu: Ngày Giáp Thân, tháng Tân Sửu, năm Tân Sửu. Giờ đẹp gồm Tý (23 - 1h), Sửu (1 - 3h) Thìn (7 -9h) Tỵ (9 - 11h), Mùi (13 - 15h), Tuất (19 - 21h). Ngày tốt cho các việc: Cúng tế, giải trừ, san đường, sửa tường.

 

3. Lễ cúng tất niên cần những gì?

Mâm quả cúng gia tiên: Chọn những quả thông dụng, ăn được, đẹp và vừa chín tới. Không nên dùng quả xanh, quả nhựa (giả) để cúng tổ tiên. Mâm cỗ mặn bao gồm những món ăn thông thường sau đây (các gia đình có thể tùy ý sửa đổi, thêm bớt):

Miền Bắc: Canh móng giò nấu măng, miến gà, xôi, bánh chưng, chả giò, chả giò, nem rán...

Miền Trung: Bánh chưng, bánh tét, chả giò, gà kho rau răm, thịt luộc, giá chua...

Miền Nam: bánh tét, canh măng, thịt kho, gỏi tôm thịt, chả giò, chả giò...

Nếu gia đình bạn lựa chọn ăn chay, tiệc tất niên có thể bao gồm các món sau: món xào chay; Canh Rau Củ Chay (bắp non, nấm rơm, nấm đông cô, bạch quả, đậu Hà Lan, đậu phụ, cà rốt, củ cải trắng, ngoài ra, hành, ngò trang trí, gia vị các loại); Đậu hũ chiên nấm tươi; Bún xào chay; Chả giò, chả chay xôi gấc.

 

3. Văn khấn tất niên như thế nào?

Ai là người đọc văn khấn tất niên? Người đọc văn khấn tất niên trong nhà nên là gia chủ trong nhà, có thể là người chồng và người vợ. Còn ở cơ quan, nên là người đứng đầu để mang ý nghĩa tổng kết báo cáo. Quan trọng hơn cả là người thực hiện việc cúng, thắp hương và đọc bài khấn phải ăn mặc chỉnh tề, lịch sự, thành tâm khi thực hiện nghi thức cúng. 

 

3.1. Văn khấn tất niên ngoài trời

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Kính lạy: Hoàng Thiên hậu Thổ chư vị tôn Thần.

Ngài Kim niên đương cai Thái tuế chí đức tôn Thần .

Ngài bản cảnh Thành Hoàng chư vị đại Vương .

Ngài bản xứ Thần linh Thổ địa. Ngài định Phúc Táo quân. Các Ngài Địa Chúa Long mạch Tôn Thần và tất cả các Thần linh cai quản trong khu vực này.

Hôm nay là ngày …… tháng Chạp năm ……….

Tín chủ chúng con là: …………………………………………………………………

Ngụ tại: ………………………………………………………………………………….

Trước Án tọa kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.

Nay là ngày…. Tết, chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh cụ soạn, sửa lễ Tất niên, dâng cúng Thiên Địa, Tôn Thần, phụng hiến Tổ tiên, truy niệm chư Linh.

Theo như thường lệ Tuế trừ cáo tế, cúi xin chư vị Tôn Thần, Liệt vị Gia tiên, bản xứ tiền hậu Chủ hương linh, giáng lâm án tọa, phù thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật, phù hộ cho toàn gia, lớn bé trẻ già, bình an thịnh vượng. Độ cho chúng con mọi duyên thuận lợi, công việc hanh thông. Người người được chữ bình an, tháng ngày được hưởng phần lợi lộc. Âm phù – Dương trợ, sở nguyện tòng tâm. Bốn mùa không hạn ách nào xâm, tám tiết có điềm lành tiếp ứng.

Dãi tấm lòng thành, cúi xin chứng giám …

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

 

3.2. Văn khấn tất niên trong nhà

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Nam mô a di Đà Phật!

Con kính lạy chín phương trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy Hoàng thiên, Hậu Thổ, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Kim niên Đương cai Thái Tuế chí đức tôn thần.

Con kính lạy các ngài Bản cảnh Thành hoàng chư vị Đại Vương.

Con kính lạy ngài Bản xứ Thần linh Thổ địa tôn thần.

Con kính lạy các ngài Ngũ phương, Ngũ Thổ, Long mạch, Tài thần, Bản gia Táo quân, cùng tất cả các vị thần linh cai quản trong xứ này.

Con kính lạy chư gia Cao Tằng Tổ Khảo, Cao Tằng Tổ Tỷ, Tiên linh nội ngoại họ: .................

Hôm nay là ngày 30 tháng Chạp năm: ..............

Tín chủ (chúng) con là:..................................................................................

Ngụ tại:........................................................................................................

Trước án kính cẩn thưa trình: Đông tàn sắp hết, năm kiệt tháng cùng, xuân tiết gần kề, minh niên sắp tới.

Hôm nay là ngày 30 (ngày 29) tết chúng con cùng toàn thể gia quyến sắm sanh phẩm vật hương hoa, cơm canh thịnh soạn, sửa lễ tất niên, dâng cúng Thiên địa Tôn thần, phụng hiến tổ tiên, truy niệm chư linh. Theo như thường lệ tuệ trừ cáo tế cúi xin chư vị tôn thần, liệt vị gia tiên, bản xứ tiền hậu chư vị hương linh giáng lâm án toạ, phủ thùy chứng giám, thụ hưởng lễ vật phù hộ cho toàn gia lớn bé trẻ già bình an thịnh vượng luôn luôn mạnh khoẻ, mọi sự bình an, vạn sự tốt lành, gia đình hoà thuận.

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

 

3.3. Văn khấn tất niên công ty, cơ quan

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam Mô A Di Đà Phật

Nam mô Đại từ đại bi Quán thế âm Bồ tát

Nam mô Đại từ đại bi Quán thế âm Bồ tát

Nam mô Đại từ đại bi Quán thế âm Bồ tát

Hôm nay ngày…..tháng…..năm.....

Địa chỉ công ty

Đệ tử họ .................... tên ..........................

Lâu nay chúng con làm ăn thương mại ở thổ trạch này, nay chúng con thành tâm sắm lễ cúng xin, cuối năm cúng tạ Thổ Thần, tất niên công ty từ trong ra ngoài.

Nay kính cáo Thần hoàng bổn thổ, cúng xin Ngũ tự chi thần, Thần hoàng bổn xứ, thổ địa linh quang, kim niên hành kiến cai quản trong ngoài. Khuôn viên công ty và đất đai thương mại của công ty, nếu có những điều không phải, con người phàm chẳng biết cúng cầu, giờ sám hối cầu chung tất cả, cuối năm thời cúng tạ trong ngoài. Một năm thần giữ thần coi, quản cai thổ trạch độ trì cho chúng con, cùng năm mãn tháng đến hạn đáo lai, sắm lễ cúng thần tạ trong thổ trạch công ty. Kính cáo Chư thần Tiền hiền hậu thổ ở trị thổ trạch công ty tại Ấp…xã…huyện…tỉnh… Mời chung tất cả lớn nhỏ ăn no, tiễn cho chư vị quý ngài về nơi thượng giới tâu cho công ty tại Ấp…xã…huyện…tỉnh… Tổng giám đốc .................................... bước qua năm mới thuận lợi mọi điều, làm ăn phát đạt, công ty yên vui, cầu cho phước đức hưởng được hồng ân, phật pháp nhiệm màu chứng minh công đức.

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

Nam mô a di Đà Phật! (một lễ)

 

4. Làm gì vào ngày tất niên cuối năm

Đối với nhiều người, ngày tất niên cũng quan trọng như ngày mồng một Tết. Vào ngày này, có 5 điều quan trọng bạn phải làm. Những điều này không chỉ mang lại may mắn, phúc lộc mà còn là nét đẹp văn hóa lâu đời cần được gìn giữ.

- Cũng tất niên: Trước đêm giao thừa, một việc quan trọng và không thể thiếu đó là lễ cúng tất niên, những điều cần lưu ý trong lễ cúng này cũng như cách tổ chức, chuẩn bị mâm cúng đã được Lịch ngày tốt chỉ rõ trong nội dung trên.

- Đón ông Táo về nhà: Theo truyền thống, các gia đình Việt Nam đều làm lễ cúng ông Công ông Táo về trời vào ngày 23 tháng Chạp. Đây là ngày Táo Quân cưỡi cá chép bay về trời để báo cáo mọi việc xảy ra ở hạ giới trong năm qua với Ngọc Hoàng. Sau 7 ngày, tức ngày 30 tháng Chạp, bạn phải làm lễ cúng để đón ông Táo về nhà và phù hộ cho cả gia đình trong năm tới. Tuy nhiên, nhiều gia đình đưa ông Táo về chầu trời mà quên cúng ông Táo. Do đó, cúng ông công ông táo cũng là một phong tục đêm giao thừa bạn cần ghi nhớ. Thời gian cũng sẽ rơi vào khoảng từ 11 giờ sáng đến 11 giờ 45 phút, trước lễ cũng giao thừa.

- Tắm lá mùi: Từ xa xưa, tắm nước lá mùi vào ngày cuối năm đã là một phong tục của dân tộc ta. Lý do là ông bà ta tin rằng tắm nước lá mùi vào ngày cuối năm sẽ giúp xua đi những điều xui xẻo của năm trước và chào đón một năm mới an lành, tốt đẹp hơn.

- Ăn bữa cơm đoàn viên gia đình: quây quần sum họp bên mâm cỗ tất niên chính là ý nghĩa không chỉ của lễ cúng tất niên mà còn của ngày tết nguyên đán.

Lễ Cúng tất niên là một nghi lễ mang giá trị văn hóa, thể hiện sự tri ân báo đức với tiên tổ, tiễn những vị thần năm cũ và đón những vị thần mới. Mong rằng bài viết trên đây sẽ mang lại những thông tin hữu ích cho bạn đọc cho dịp tết Quý Mão 2023 tới đây. Trân trọng cảm ơn quý bạn đọc đã quan tâm theo dõi!