1. Quyền tác giả đối với tác phẩm tranh vẽ là gì?
Song song với sự phát triển của pháp luật các quốc gia trên thế giới về sở hữu trí tuệ, định nghĩa về quyền tác giả ngày càng được nhìn nhận dưới góc độ rộng mở hơn. Mặc dù có sự khác nhau giữa quy định của các quốc gia trên thế giới về cách đưa ra định nghĩa về quyền tác giả, song có thể hiểu quyền tác giả là một loại quyền chính đáng vì bằng sự lao động trí tuệ họ mới có thành quả như vậy, qua đó việc ghi nhận về tác phẩm tranh vẽ của cá nhân, tổ chức nhằm khuyến khích mọi người tham gia vào các hoạt động trong các lĩnh vực văn hoá, nghệ thuật và khoa học.
Pháp luật Việt Nam quy định quyền tác giả tại khoản 2 Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019 thì quyền tác giả là quyền của tổ chức, cá nhân đối với tác phẩm do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu.
Như vậy, quyền tác giả đối với tác phẩm tranh vẽ là quyền của cá nhân, tổ chức đối với tác phẩm tranh vẽ mà họ tự mình sáng tạo ra hoặc sở hữu. Quyền tác giả đối với tác phẩm tranh vẽ phát sinh ngay khi tác phẩm được hoàn thành.
Với đặc tính riêng biệt, tranh vẽ được xếp vào loại tác phẩm mỹ thuật và trở thành loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả theo quy định tại Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan.
Đăng ký quyền tác giả cho tranh vẽ được thực hiện với mục đích ngăn chặn các hành vi xâm phạm tác phẩm tranh vẽ như: ăn trộm, sao chép, lạm dụng, trưng bày, phân phối trái phép tranh vẽ. Việc ghi nhận tên các tác giả trên giấy đăng ký quyền tác giả cũng là cơ sở pháp lý quan trọng chứng minh quyền của tác giả đối với tác phẩm tranh vẽ, bảo vệ lợi ích của người sáng tạo khi có các tranh chấp về quyền tác giả hay có các hành vi vi phạm xảy ra. Nếu tác giả phát hiện có người sử dụng tác phẩm tranh vẽ của mình, tác giả có quyền yêu cầu người đó ngừng sử dụng và đòi bồi thường thiệt hại. Điều này chỉ có thể thực hiện được khi tác giả đã đăng ký quyền tác giả cho tranh vẽ tại các cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Để được bảo hộ, tác phẩm mỹ thuật cần thỏa mãn các điều kiện như sau:
Một là, các tác phẩm mỹ thuật là những tác phẩm mang tính nghệ thuật, thể hiện được chất riêng của người sáng tạo ra tác phẩm. Tuy nhiên thiết nghĩ không phải tác phẩm nào cũng đều được bảo hộ mà phải là những tác phẩm phải có yếu tố khác biệt để xem xét bảo hộ.
Hai là, căn cứ tại khoản 7 Điều 6 Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan bao gồm các loại hình sau:
- Các tác phẩm hội họa: Tranh sơn mài, sơn dầu, lụa, bột màu, màu nước, giấy dó và các chất liệu khác;
- Các tác phẩm đồ họa: Tranh khắc gỗ, khắc kim loại, khắc cao su, khắc thạch cao, in độc bản, in đá, in lưới, tranh cổ động, thiết kế đồ họa và các chất liệu khác;
- Các tác phẩm điêu khắc: Tượng, tượng đài, phù điêu, đài, khối biểu tượng;
- Các tác phẩm nghệ thuật sắp đặt và các hình thức thể hiện nghệ thuật đương đại khác.
Các tác phẩm hội họa, điêu khắc, nghệ thuật sắp đặt và các hình thức nghệ thuật đương đại khác tồn tại dưới dạng độc bản. Tác phẩm đồ họa có thể được thể hiện tới phiên bản thứ 50, được đánh số thứ tự có chữ ký của tác giả.
Ba là, xét về cách thức thể hiện tác phẩm, các tác phẩm sẽ được thể hiện dưới không gian hai chiều (như bức tranh, bản vẽ, bản khắc axit, tờ in li tô…) hoặc không gian hai chiều (như điêu khắc, tác phẩm kiến trúc) bất kể nội dung (hiện thực hay trừu tượng…) và mục đích (thuần tuý, nghệ thuật, quảng cáo…).
2. Quyền tác giả đối với tác phẩm tranh vẽ bao gồm các quyền như sau:
Thứ nhất, quyền nhân thân Quyền nhân thân bao gồm các quyền sau đây:
- Được đặt tên cho tác phẩm;
- Được đứng tên thật hoặc bút danh trên tác phẩm; được nêu tên thật hoặc bút danh khi tác phẩm được công bố, sử dụng;
- Được công bố tác phẩm hoặc cho phép người khác công bố tác phẩm;
- Được bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.
Thứ hai, quyền tài sản Quyền tài sản bao gồm các quyền sau đây:
- Làm tác phẩm phái sinh;
- Biểu diễn tác phẩm trước công chúng;
- Sao chép tác phẩm;
- Phân phối, nhập khẩu bản gốc hoặc bản sao tác phẩm;
- Truyền đạt tác phẩm đến công chúng bằng phương tiện hữu tuyến, vô tuyến, mạng thông tin điện tử hoặc bất kỳ phương tiện kỹ thuật nào khác;
- Cho thuê bản gốc hoặc bản sao tác phẩm điện ảnh, chương trình máy tính
3. Trình tự, thủ tục đăng ký quyền tác giả cho tác phẩm tranh vẽ mới nhất như sau:
Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ đăng ký bảo hộ quyền tác giả:
Hồ sơ đăng ký quyền tác giả cho tranh vẽ bao gồm:
- Tờ khai đăng ký quyền tác giả: tờ khai phải đảm bảo được viết bằng Tiếng Việt, phải có đủ các thông tin về người nộp hồ sơ, tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả hoặc chủ sở hữu liên quan. Nội dung tờ khai phải ghi rõ tên tác phẩm, loại hình tác phẩm, ngày hoàn thiện tác phẩm, tóm tắt nội dung chính của tác phẩm, các tác phẩm đăng ký là tác phẩm phái sinh, thời gian, địa điểm hình thức công bố ...
- Bản sao tác phẩm đăng ký quyền tác giả cho tranh vẽ theo quy định và 01 bản điện tử được lưu trữ dưới dạng đĩa CD hoặc USB.
- Giấy tờ pháp lý của tác giả: CCCD/CMND và trường hợp chủ sở hữu là tổ chức thì cần có giấy tờ chứng minh như doanh nghiệp là Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp và giấy tờ pháp lý của người đại diện.
- Giấy uỷ quyền cho cá nhân hoặc tổ chức có chức năng đại diện để thực hiện thủ tục.
- Các tài liệu chứng minh quyền nộp đơn.
- Văn bản đồng ý của các đồng tác giả trong trường hợp tác phẩm đó có đồng tác giả.
- Văn bản đồng ý của các đồng chủ sở hữu trong trường hợp quyền tác giả của tranh vẽ thuộc sở hữu chung.
Bước 2: Nộp hồ sơ tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Nộp trực tiếp tại Cục Bản quyền tác giả tại các địa chỉ sau:
- Cục Bản quyền tác giả: Số 33 Ngõ 294/2 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội, TP. Hà Nội.
- Văn phòng đại diện tại TP. Hồ Chí Minh: Số 170 Nguyễn Đình Chiểu, P. 6, Q. 3, TP. Hồ Chí Minh.
- Văn phòng đại diện tại TP. Đà Nẵng: Số 58 Phan Chu Trinh, Quận Hải Châu, thành phố Đà Nẵng.
Nộp qua đường bưu điện đến các địa chỉ: Cục Bản quyền tác giả: Số 33 Ngõ 294/2 Kim Mã, Ba Đình, Hà Nội, TP. Hà Nội.
Nộp trực tuyến: Cổng dịch vụ công trực tuyến: http://dichvucong.gov.vn/
Bước 3: Cục Bản quyền tác giả sẽ thẩm định cấp Giấy chứng nhận
- Trong thời gian 01 tháng, kể từ ngày nhận hồ sơ được nộp, trường hợp hồ sơ hợp lệ Cục Bản quyền tác giả cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả cho người nộp hồ sơ trong thời hạn 15 ngày làm việc.
- Trường hợp hồ sơ thiếu, sai sót cần điều chỉnh Cục Bản quyền tác giả sẽ có thông báo Trong trường hợp từ chối thì Cục Bản quyền tác giả phải thông báo bằng văn bản cho người nộp hồ sơ.
Tổ chức, cá nhân có thời hạn tối đa 01 tháng kể từ ngày nhận được thông báo để sửa đổi, bổ sung hồ sơ, trừ trường hợp xảy ra sự kiện bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo quy định của pháp luật. Trường hợp tổ chức, cá nhân không sửa đổi, bổ sung hồ sơ hoặc đã sửa đổi, bổ sung mà hồ sơ vẫn chưa hợp lệ thì cơ quan nhà nước có thẩm quyền trả lại hồ sơ cho tổ chức, cá nhân;
4. Thời hạn bảo hộ đối với tác phẩm tranh vẽ là bao lâu?
Đối với quyền nhân thân thì được bảo hộ vô thời hạn.
Đối với quyền tài sản thì thời hạn bảo hộ theo quy định của Luật Sở hữu trí tuệ như sau:
- Đối với tác phẩm tác phẩm mỹ thuật có thời hạn bảo hộ là 75 năm, kể từ khi tác phẩm được công bố lần đầu tiên;
- Đối với tác phẩm mỹ thuật chưa được công bố trong thời hạn 25 năm, kể từ khi tác phẩm được định hình thì thời hạn bảo hộ là 100 năm, kể từ khi tác phẩm được định hình;
Trên đây là hướng dẫn đăng ký bản quyền tác giả đối với tác phẩm tranh vẽ. Nếu cần tư vấn, hỗ trợ cũng như giải đáp các vướng mắc hãy liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email đến lienhe@luatminhkhue.vn
