Mục lục bài viết

Luật Minh Khuê với 10 năm kinh nghiệm tư vấn Luật sở hữu trí tuệ nói chung và tư vấn thực hiện thủ tục đăng ký quyền tác giả nói riêng, đã gặp nhiều trường hợp dở khóc dở cười vì những trường hợp pháp luật chưa điều chỉnh. Bài viết dưới đây là chia sẻ của chúng tôi về khó khăn trong thực tiễn khi thực hiện thủ tục này cho khách hàng.

Nhận thức về tầm quan trọng của tài sản trí tuệ trong tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội ngày càng cao, kéo theo đó, các tổ chức cá nhân cũng ngày càng quan tâm hơn đến xác lập quyền sở hữu đối với các tài sản trí tuệ do mình tạo lập, sở hữu. Như một hệ quả tất yếu, các hồ sơ đăng ký quyền sở hữu trí tuệ tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền cũng ngày một nhiều lên qua từng năm, không chỉ đối với các đối tượng quyền sở hữu công nghiệp như nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, sáng chế mà ngay cả các đối tượng quyền tác giả, quyền liên quan như tác phẩm âm nhạc, giáo trình, sách, các bản ghi âm, ghi hình cũng được đăng ký ngày một nhiều.

Không xét đến các đối tượng được bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp như nhãn hiệu, sáng chế kiểu dáng công nghiệp vì đây là những đối tượng gắn liền với hoạt động kinh doanh và bắt buộc phải đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền mới được công nhận quyền sở hữu theo quy định của pháp luật. Nhưng đối với quyền tác giả, loại quyền mà theo quy định của pháp luật Việt Nam và cả những công ước quốc tế về bản quyền mà Việt Nam là thành viên, đều ghi nhận được phát sinh một cách tự động kể từ thời điểm tác phẩm được sáng tạo và thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định (Điều 6 Luật Sở hữu trí tuệ Việt Nam) thì liệu việc các hồ sơ đăng ký quyền tác giả quyền liên quan tăng nhiều như vậy có phải là một điều kỳ lạ?

Như đã đề cập ở trên, nhận thức của xã hội về quyền sở hữu trí tuệ nói chung và quyền tác giả quyền liên quan nói riêng ngày càng cao kéo theo đó là càng nhiều tranh chấp phát sinh. Nếu đối với các tranh chấp dân sự thông thường, bên có yêu cầu sẽ có nghĩa vụ đưa ra chứng cứ chứng minh cho yêu cầu của mình, thì theo quy định của pháp luật sở hữu trí tuệ, tổ chức/cá nhân đã được cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả sẽ không phải chứng minh quyền tác giả, quyền liên quan thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại, điều này sẽ đem lại một lợi thế rất lớn cho tác giả chủ sở hữu tác phẩm khi có tranh chấp phát sinh. Bên cạnh đó, có được giấy chứng nhận từ cục bản quyền, chủ sở hữu cũng có thể dễ dàng hơn trong việc định đoạt tài sản trí tuệ của mình, chẳng hạn nếu chủ sở hữu quyền tác giả đối với tác phẩm muốn sử dụng quyền sở hữu trí tuệ đối với giáo trình giảng dạy mà mình biên soạn để góp vốn thành lập công ty, khi thực hiện thủ tục đăng ký kinh doanh tại sợ hoạch đầu tư, Sở sẽ yêu cầu phải cung cấp giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả thì mới được góp vốn.

Việc đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan có nhiều lợi ích là vậy, thêm vào đó hướng dẫn về thủ tục và hồ sơ đăng ký quyền tác giả quyền liên quan cũng được cục bản quyền đăng tải rất chi tiết trên website của cục bản quyền đã tạo rất nhiều thuận lợi cho người dân trong quá trình xác lập quyền tác giả. Quy định về việc đăng ký quyền tác giả giấy trắng mực đen đơn giản là thế nhưng đến khi đăng ký quyền tác giả trên thực tế mới thấy những bất cập và khó khăn.

1. Thứ nhất, thời gian giải quyết hồ sơ đang ký chậm hơn so với quy định

Theo quy định của pháp luật, thời gian để cục bản quyền xử lý hồ sơ đăng ký là trong vòng 15 ngày làm việc, kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ. Tuy nhiên một thực trạng chung các hồ sơ đăng ký quyền tác giả đối với các tác phẩm, đơn giản như tác phẩm mỹ thuật ứng dụng, tác phẩm viết, tác phẩm nhiếp ảnh … thì thời gian thực hiện trên thực tế thường cũng phải kéo dài đến hơn một tháng, hoặc thậm chí là hơn hai tháng đối với các hồ sơ được nộp ở văn phòng đại diện tại thành phố Hồ Chí Minh.

Điều này có lẽ một phần cũng xuất phát từ việc lượng hồ sơ đăng ký bản quyền tác giả ngày càng nhiều qua các năm gây quá tải. Trong khoảng thời gian từ 1/1/2019 đến 12/12/2019, cục bản quyền đã thụ lý cấp 2932 giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan tăng 21,25% so với cùng kỳ năm 2018 (Theo báo cáo của thứ trưởng lê Quang tồn tại hội nghị tổng kết công tác năm 2019 và triển khai chương trình công tác năm 2020).

2. Thứ hai là về tên và nội dung của tác phẩm đăng ký bảo hộ

Các tổ chức, cá nhân đăng ký quyền tác giả đối với các tác phẩm mỹ thuật tương ứng cần lưu ý loại bỏ từ “biểu ngữ” hay “slogan” ra khỏi tên tác phẩm, vì trong khoảng 2 đến 3 năm trở lại đây Cục bản quyền thường không được chấp thuận các tác phẩm đăng ký chứa các cụm từ trên với lý do, việc bảo hộ quyền tác giả không bảo hộ “slogan”

3. Thứ ba là phát sinh yêu cầu hồ sơ chứng minh quyền sở hữu trí tuệ khi đăng ký các tác phẩm

Quyền tác giả bảo hộ tính nguyên gốc tức là do tác giả tự sáng tạo và định hình, không sao chép các tác phẩm đã tồn tại trước đó. Do đó trong quá trình thẩm định hồ sơ đăng ký, nếu chuyên viên cục bản quyền phát hiện tác phẩm giống như tác phẩm đang đăng ký đã được công bố, sử dụng tại bất kỳ kênh nào mà chuyên viên tìm thấy được dưới tên bất kỳ một người nào khác, hồ sơ đăng ký sẽ bị từ chối nếu người nộp đơn không giải trình và cung cấp được chứng cứ chứng minh hợp lý.

4. Thứ tư xuất hiện các loại hình tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học không thuộc 12 nhóm được diễn giải

Hiện tại các loại hình tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học được bảo hộ quyền tác giả được diễn giải theo quy định của luật sở hữu trí tuệ gồm 12 loại hình. Vậy đối với những tác phẩm không phân loại được vào 12 nhóm này hoặc không thể xác định rõ ràng thuộc nhóm nào thì xử lý ra sao?người viết đã từng là một bộ hồ sơ đăng ký bản quyền cho quân pháp lô của một hãng đóng du thuyền, trong đó vừa bao gồm ảnh chụp khuyên thật, thiết kế, hình ảnh đồ họa và trên mỗi ảnh lại có cả thông số kĩ thuật của các sản phẩm ấy. Hồ sơ được nộp từ tháng tư năm hai không 19 nhưng phải đến giữa tháng một hai không 20 mới có kết quả, vì các chuyên viên thẩm định không đồng ý cấp văn bằng do tác phẩm không thuộc loại hình nào trong số các tác phẩm được liệt kê tại điều 14 Luật sở hữu trí tuệ hiện hành. Nhưng sau 9 tháng trời ròng rã thì cuối cùng tác phẩm ấy cũng được cấp giấy chứng nhận quyền tác giả cho tác phẩm mỹ thuật tương ứng dù vẫn hơi khập khiễng so với quy định.

5. Thứ năm hệ thống tra cứu các hồ sơ đã đăng ký bản quyền còn sơ khai

Hiện tại, các tác phẩm đã được cấp giấy chứng nhận quyền tác giả chỉ có thể tra cứu được trên một kênh duy nhất là tại mục tra cứu niên giám trên website của cục bản quyền. So với các kênh tra cứu về sở hữu công nghiệp thì tra cứu này còn quá thô sơ và lượng thông tin được cập nhật vẫn chưa đủ để đáp ứng nhu cầu tra cứu của khách hàng.

Trong những năm gần đây với sự nổi cộm của những tranh chấp đối với các tác phẩm nổi tiếng như: bộ truyện “thần đồng Đất Việt” vở kịch “Ngày xưa” hay tranh chấp về bản quyền truyền hình AF cup…, vấn đề bản quyền cũng đã được dư luận quan tâm hơn. Việc đăng ký các tác phẩm cũng dần trở thành một vấn đề cấp thiết hơn với những người sáng tạo và các nhà đầu tư. Từ thực tiễn các tranh chấp đó cũng chính là hồi chuông báo cho người sáng tạo và các nhà đầu tư trong việc bảo vệ sản phẩm tinh thần của mình để tránh những thiệt hại không may xảy ra, dẫn đến lãng phí nhiều tiền bạc và thời gian hơn là tiến hành đăng ký quyền tác giả.

6. Dịch vụ tư vấn đăng ký quyền tác giả tại Luật Minh Khuê

a. Tư vấn pháp lý cho khách hàng trong và ngoài nước về các vấn đề liên quan đến bảo hộ quyền tác giả và các quyền liên quan, bao gồm:

- Tra cứu thông tin liên quan đến đăng ký quyền tác giả;

- Tư vấn và đại diện cho khách hàng tiến hành các thủ tục đăng ký bản quyền tác giả và quyền liên quan;

- Tư vấn pháp lý, đại diện cho khách hàng tham gia đàm phán và soạn thảo hợp đồng sử dụng tác phẩm, hợp đồng chuyển nhượng tác phẩm và các loại hợp đồng khác liên quan đến bản quyền tác giả;

- Khiếu nại các quyết định liên quan đến cấp, hủy bỏ hiệu lực của giấy chứng nhận bản quyền tác giả;

b. Tư vấn và đại diện pháp lý cho khách hàng trong và ngoài nước liên quan đến thực thi quyền tác giả và các quyền liên quan bao gồm: Tư vấn và phối hợp với các cơ quan thẩm quyền Nhà nước giải quyết tranh chấp, xử lý vi phạm quyền tác giả và các quyền liên quan. Tham gia tố tụng tại Tòa án với tư cách là luật sư bảo vệ lợi ích cho khách hàng.

7. Tại sao bạn nên chọn Công ty Luật Minh Khuê ?

+ Công ty luật Minh Khuê là đơn vị đại diện sở hữu trí tuệ (Tổ chức đại diện sở hữu trí tuệ số 226 của Cục Sở hữu trí tuệ), chúng tôi có đầy đủ chức năng pháp lý hợp pháp để hỗ trợ quý khách hàng trong và ngoài nước trong lĩnh vực bản quyền và sở hữu trí tuệ tại Việt Nam theo quy định hiện hành.

+ Đội ngũ luật sư, uy tín đã được khẳng định trong hơn 10 năm hoạt động. Điều này được phản ánh phần nào khi các luật sư của Công ty luật Minh Khuê luôn được Đài truyền hình Việt Nam (VTV1, VTV3, VTV6...), Đài Tiếng Nói Việt Nam (VOV2..), Truyền Hình Quốc Hội, Truyền hình nhân dân... mời tham dự những chuyên mục pháp lý với tư cách là chuyên gia hàng đầu các lĩnh vực trong đó có Sở hữu trí tuệ.

Nếu gặp phải bất cứ khó khăn nào trong quá trình bảo vệ quyền tác giả của mình Hãy gọi ngay: 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật sở hữu trực tuyến qua tổng đài điện thoại. Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của Luật Minh Khuê luôn sẵn sàng lắng nghe và giải đáp mọi vướng mắc của Bạn.

Trân trọng./.

Bộ phận tư vấn pháp luật lao động - Công ty luật MInh Khuê