Đang thử việc có được đóng BHXH bắt buộc không?

1. Bảo hiểm xã hội (BHXH) là gì?

Theo Điều 3 của Luật Bảo hiểm xã hội 2014, bảo hiểm xã hội được định nghĩa và giải thích như sau:

- Bảo hiểm xã hội là một hệ thống bảo đảm tài chính được thiết lập để hỗ trợ và thay thế một phần thu nhập của người lao động trong các trường hợp họ bị giảm sút hoặc mất thu nhập do các nguyên nhân như ốm đau, thai sản, tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, khi về hưu hoặc khi qua đời. Điều này được thực hiện thông qua việc đóng góp vào quỹ bảo hiểm xã hội, một quỹ được quản lý và điều hành theo quy định của pháp luật.

- Bảo hiểm xã hội bắt buộc là một hình thức bảo hiểm do Nhà nước tổ chức, trong đó cả người lao động và người sử dụng lao động đều có nghĩa vụ tham gia. Đây là một chế độ bảo hiểm xã hội mang tính cưỡng chế, nhằm đảm bảo rằng mọi người lao động đều có sự bảo vệ tài chính trong những trường hợp không may xảy ra, đồng thời giúp duy trì sự công bằng và ổn định xã hội. Chế độ này yêu cầu các bên liên quan phải đóng góp vào quỹ bảo hiểm xã hội theo quy định của pháp luật.

- Bảo hiểm xã hội tự nguyện là một hình thức bảo hiểm mà Nhà nước tổ chức, cho phép người tham gia tự do lựa chọn mức đóng và phương thức đóng bảo hiểm phù hợp với khả năng tài chính và thu nhập của họ. Người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện có thể hưởng những quyền lợi như chế độ hưu trí và tử tuất. Để khuyến khích người dân tham gia, Nhà nước có chính sách hỗ trợ một phần tiền đóng bảo hiểm xã hội, giúp giảm gánh nặng tài chính và nâng cao quyền lợi của người tham gia.

Bảo hiểm xã hội là công cụ quan trọng nhằm bảo vệ thu nhập và đảm bảo an sinh xã hội cho người lao động trong những tình huống không lường trước được, như khi họ gặp phải sự cố về sức khỏe, tuổi tác hoặc các vấn đề khác liên quan đến việc duy trì cuộc sống. Việc phân chia thành bảo hiểm xã hội bắt buộc và bảo hiểm xã hội tự nguyện cho phép linh hoạt trong việc tham gia và đóng góp, đồng thời cung cấp một hệ thống hỗ trợ tài chính toàn diện cho mọi tầng lớp lao động trong xã hội.

2. Quy định về tham gia BHXH trong thời gian thử việc

* Dựa trên các quy định hiện hành được quy định tại khoản 2 Điều 24 Bộ luật Lao động năm 2019, điểm a và điểm b khoản 1 Điều 2, khoản 1 Điều 124 Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2014, cùng với điểm a khoản 1 Điều 12 Văn bản hợp nhất Luật Bảo hiểm y tế (BHYT) số 01/VBHN-VPQH ngày 10/7/2014 và khoản 1 Điều 43 Luật Việc làm năm 2013, có thể tóm tắt các quy định liên quan đến nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội và bảo hiểm y tế của người lao động như sau:

- Đối tượng tham gia BHXH, BHYT, và BHTN

+ Người lao động theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) không xác định thời hạn: Đây là những lao động có hợp đồng làm việc không có thời hạn cụ thể, và bắt buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, và bảo hiểm thất nghiệp.

+ Người lao động theo hợp đồng lao động (HĐLĐ) xác định thời hạn từ 03 tháng trở lên: Những người này cũng thuộc diện phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, và bảo hiểm thất nghiệp theo quy định pháp luật.

+ Người lao động theo hợp đồng lao động có thời hạn từ đủ 01 tháng đến dưới 03 tháng: Kể từ ngày 01/01/2018, nhóm lao động này cũng nằm trong đối tượng bắt buộc phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm y tế, và bảo hiểm thất nghiệp.

- Thời gian thử việc và nghĩa vụ đóng bảo hiểm: Trong thời gian thử việc, theo quy định hiện hành, đơn vị sử dụng lao động và người lao động không có nghĩa vụ phải đóng các loại bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, và bảo hiểm thất nghiệp. Thời gian thử việc không được tính là thời gian tham gia bảo hiểm.

- Quy định về việc tự nguyện đóng bảo hiểm: Pháp luật hiện tại không có quy định cho phép người lao động được tự nguyện đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, hoặc bảo hiểm thất nghiệp thông qua công ty để được hưởng các chế độ liên quan. Điều này có nghĩa là việc tham gia các loại bảo hiểm này phải dựa trên quy định bắt buộc và không thể thực hiện theo hình thức tự nguyện thông qua các công ty.

Người lao động làm việc theo hợp đồng lao động từ đủ 01 tháng trở lên đều có nghĩa vụ tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, và bảo hiểm thất nghiệp, trừ thời gian thử việc. Việc tham gia bảo hiểm không bao gồm hình thức tự nguyện thông qua công ty mà phải tuân theo các quy định bắt buộc của pháp luật.

* Theo quy định tại khoản 1 Điều 2 của Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014, người lao động là công dân Việt Nam thuộc đối tượng phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Để trở thành đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, yếu tố cốt lõi là sự tồn tại hợp đồng lao động hợp pháp giữa người lao động và người sử dụng lao động.

- Trong thực tế, thời gian thử việc thường không được coi là thời gian tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Cụ thể, khi người lao động đang trong thời gian thử việc kéo dài 02 tháng hoặc theo khoảng thời gian quy định khác, thời gian này không thuộc diện bắt buộc tham gia bảo hiểm xã hội. Điều này có nghĩa là trong thời gian thử việc, cả người lao động và người sử dụng lao động không cần phải đóng các khoản bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, và bảo hiểm thất nghiệp.

- Hiện nay, người lao động có thể trải qua thời gian thử việc theo hai hình thức chính:

+ Giao kết hợp đồng thử việc: Đây là một loại hợp đồng riêng biệt được ký kết trước khi hợp đồng lao động chính thức có hiệu lực. Trong thời gian thử việc theo hình thức này, người lao động thường không phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

+ Thỏa thuận nội dung thử việc trong hợp đồng lao động chính thức: Trong một số trường hợp, nội dung thử việc có thể được ghi rõ trong hợp đồng lao động chính thức. Đây là hình thức phổ biến hơn, và khi thử việc được quy định trong hợp đồng lao động, thì cả người lao động và người sử dụng lao động đều phải thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc cho cả thời gian thử việc, nếu hợp đồng thuộc diện yêu cầu phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc.

- Khi thời gian thử việc được ghi rõ trong hợp đồng lao động chính thức, và hợp đồng lao động này thuộc diện phải tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc, thì trách nhiệm đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc không bị miễn trừ. Cả người lao động và người sử dụng lao động đều phải thực hiện nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội cho toàn bộ thời gian thử việc.

Theo quy định của pháp luật, thời gian thử việc thường không yêu cầu tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc. Tuy nhiên, nếu thời gian thử việc được ghi trong hợp đồng lao động chính thức, và hợp đồng này yêu cầu tham gia bảo hiểm xã hội, thì nghĩa vụ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc sẽ áp dụng cho cả thời gian thử việc. Việc này đảm bảo sự công bằng và bảo vệ quyền lợi của người lao động ngay từ những ngày đầu tiên làm việc.

3. Lý do quy định về bảo hiểm xã hội trong thời gian thử việc

Quy định về việc tham gia bảo hiểm xã hội trong thời gian thử việc được xây dựng dựa trên nhiều lý do quan trọng, nhằm bảo vệ quyền lợi của người lao động cũng như đảm bảo sự công bằng và hợp lý trong môi trường lao động. Dưới đây là các lý do chính cho các quy định này:

- Đảm bảo quyền lợi cơ bản của người lao động:

+ Tham gia bảo hiểm xã hội là cách để bảo vệ quyền lợi tài chính của người lao động trước các rủi ro như ốm đau, tai nạn lao động, thai sản, và khi về hưu. Quy định này đảm bảo rằng người lao động có được sự bảo vệ cơ bản trong trường hợp gặp phải sự cố trong thời gian làm việc, bao gồm cả thời gian thử việc nếu hợp đồng lao động yêu cầu.

+ Bảo hiểm xã hội cung cấp các chế độ hỗ trợ về y tế, chăm sóc sức khỏe, và các quyền lợi khác, giúp người lao động duy trì sự ổn định tài chính và sức khỏe. Điều này đặc biệt quan trọng đối với những người lao động có hợp đồng lao động dài hạn, và cũng cần được áp dụng cho thời gian thử việc nếu hợp đồng lao động yêu cầu.

- Cải thiện quy trình tuyển dụng và đào tạo:

+ Khi người sử dụng lao động phải đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian thử việc, họ có xu hướng thực hiện quy trình tuyển dụng nghiêm túc hơn. Điều này đảm bảo rằng chỉ những ứng viên thực sự phù hợp mới được tuyển dụng, vì việc đóng bảo hiểm xã hội trong thời gian thử việc có thể là một yếu tố thúc đẩy sự nghiêm túc trong đánh giá ứng viên.

+ Thời gian thử việc không chỉ là cơ hội để người lao động chứng minh khả năng của mình, mà còn để người sử dụng lao động đánh giá mức độ phù hợp của người lao động với công việc. Quy định về bảo hiểm xã hội trong thời gian thử việc giúp người lao động cảm thấy được bảo vệ và động viên hơn, từ đó tăng cường hiệu quả của quá trình đào tạo và đánh giá.

- Đảm bảo công bằng và trách nhiệm pháp lý:

+ Việc áp dụng quy định về bảo hiểm xã hội cho cả thời gian thử việc nếu hợp đồng yêu cầu giúp đảm bảo sự công bằng giữa các người lao động. Điều này ngăn chặn việc phân biệt đối xử giữa những người lao động có thời gian thử việc và những người lao động chính thức.

+ Các quy định về bảo hiểm xã hội giúp các doanh nghiệp và tổ chức tuân thủ các yêu cầu pháp lý liên quan đến bảo hiểm xã hội, từ đó giảm thiểu rủi ro về mặt pháp lý và bảo vệ quyền lợi của người lao động theo đúng quy định của pháp luật.

- Khuyến khích tuân thủ và đảm bảo chất lượng:

+ Việc yêu cầu tham gia bảo hiểm xã hội trong thời gian thử việc, nếu hợp đồng yêu cầu, tạo động lực cho cả người sử dụng lao động và người lao động tuân thủ các quy định pháp lý và làm việc một cách nghiêm túc hơn.

+ Khi các khoản bảo hiểm xã hội được áp dụng từ thời gian thử việc, cả người lao động và người sử dụng lao động đều có trách nhiệm cao hơn trong việc duy trì chất lượng làm việc và bảo vệ quyền lợi của nhau. Điều này thúc đẩy môi trường làm việc tích cực và hiệu quả hơn.

Các quy định về bảo hiểm xã hội trong thời gian thử việc nhằm bảo vệ quyền lợi tài chính và an sinh xã hội của người lao động, đảm bảo công bằng trong môi trường làm việc, khuyến khích quy trình tuyển dụng nghiêm túc, và tuân thủ đúng quy định pháp luật. Điều này không chỉ bảo vệ người lao động mà còn tạo ra một môi trường làm việc công bằng và chất lượng cao hơn cho tất cả các bên liên quan.

Ngoài ra, có thể tham khảo: Ký hợp đồng thử việc có phải đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Còn khúc mắc, liên hệ 1900.6162 hoặc gửi email tới: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ. Xin cảm ơn.