Trước mỗi một kỳ thi, chúng ta nên xây dựng những đề cương chi tiết về các bài đã học để thuận tiện cho việc ôn tập đặc biệt đối với các em học sinh lớp 6.
1. Khái quát những phần cần ôn tập
1.1. Văn bản ôn tập
- Bài học đường đời đầu tiên - Tô Hoài
- Sông nước Cà Mau - Đoàn Giỏi
- Bức tranh của em gái tôi - Tạ Duy Anh
- Vượt thác- Võ Quảng
- Buổi học cuối cùng - An- Phông- Xơ- Đô- Đê
- Đêm nay Bác không ngủ - Minh Huệ
1.2. Phần tiếng Việt
Nhận diện và thực hành
- Phó từ
- So sánh
- Nhân hóa
- Ẩn dụ
- Hoán dụ
- Phân biệt ẩn dụ và hoán dụ
- Các thành phần chính của câu, Phân biệt thành phần chính câu với thành phần phụ của câu
- Câu trần thuật đơn, câu trần thuật đơn có từ "là", câu trần thuật đơn không có từ "là"
- Chữa lỗi về chủ ngữ và vị ngữ
1.3. Phần tập làm văn
- Văn tả cảnh
- Văn tả người
2. Đề cương chi tiết
2.1. Phần 1 văn bản
- Bài học đường đời đầu tiên - Tô Hoài
+ Giá trị nội dung: bức chân dung tự họa của Dế Mèn, là biểu tượng cho tuổi trẻ cho sự sốc nổi của bản thân khi chưa thực sự trưởng thành. Từ sai lầm của dế mèn chúng ta rút ra bài học cho chính bản thân mình phải luôn quan tâm giúp đỡ người xung quanh, không được có thói kiêu căng tự phụ sốc nổi. Không chỉ gây ảnh hưởng đến chính mình mà còn làm hại những người khác.
+ Giá trị nghệ thuật: sử dụng linh hoạt các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa, cách kể chuyện hấp dẫn theo ngôi thứ nhất. Vốn ngôn từ phong phú, sinh động. Lối nói dân dã, miêu tả tài tình. Mượn câu chuyện về loài vật gửi gắm bài học loài người.
- Sông nước Cà Mau- Đoàn Giỏi
+ Giá trị nội dung: Đoàn Giỏi đã xây dựng lên một bức tranh thiên nhiên nơi sông nước Cà Mau với vẻ đẹp phóng khoáng, hùng vĩ, hoang sơ, rộng lớn của vùng đất lắm sông nhiều kênh rạch. Tên gọi những địa danh gắn liền với đặc trưng độc đáo của vùng đó vô cùng giản dị, tự nhiên, độc đáo. Chợ Năm Căn là hình ảnh tiêu biểu cho cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo ở vùng đất cực Nam Tổ quốc.
+ Giá trị nghệ thuật: ngôi kể chuyện thứ nhất "tôi" giúp cho lời kể tự nhiên chân thực. Vận dụng linh hoạt mọi giác quan để cảm nhận vẻ đẹp của vùng sông nước Cà Mau. Vận dụng đa dạng, linh hoạt các biện pháp nghệ thuật như liệt kê, so sánh nhằm tăng giá trị biểu đạt biểu cảm.
- Bức tranh của em gái tôi - Tạ Duy Anh
+ Giá trị nội dung vẻ đẹp của cô gái Kiều Phương và sự thức tỉnh của người anh. Nhắn nhủ chúng ta hãy tự nhìn lại bản thân với những bài học ý nghĩa, lòng nhỏ nhen, ích kỷ, ghen tị, đố kỵ là một thói xấu cần loại bỏ trong cuộc sống của mỗi chúng ta. Đặc biệt trước mỗi hành động, tài năng của người khác ta cần có cách ứng xử đúng đắn để nhận được sự trân trọng và niềm hạnh phúc chân thật. Lòng nhân hậu và sự nỗ lực của người khác cũng là điều thuốc tinh thần quý giá giúp ta tự nhận thức được những thiếu sót của bản thân và tự biết vươn lên hoàn thiện nhân cách.
+ Giá trị nghệ thuật: Ngôi kể thứ nhất giọng điệu hồn nhiên, chân thực. Lối kể hồn nhiên này đã góp phần tạo độ tin cậy và tính chân thực cho người đọc. Đặc biệt trong truyện ngắn tác giả đã miêu tả rất tinh tế diễn biến tâm lý nhân vật. Người đọc như được hóa thân thành nhân vật qua từng câu chữ của tác giả.
- Vượt thác- Võ Quảng
+ Giá trị nội dung: từ hành trình vượt thác gian nan, tác giả đã khắc họa ra bức tranh thiên nhiên nơi vùng sông nước rộng lớn, hùng vĩ, bao la, bát ngát nhưng rồi dưới ngòi bút của tác giả hình ảnh con người nổi bật trong khung cảnh sông nước khắc nghiệt. Từ đó ca ngợi sức mạnh về vẻ đẹp phóng khoáng, khỏe mạnh, dũng cảm, thông minh lại vô cùng khiêm nhường của con người. Nổi bật ở đây là hình ảnh nhân vật dượng Hương Thư. Tác phẩm trân trọng, ngợi ca tính cách, phẩm chất của con người lao động Việt Nam nói chung.
+ Giá trị nghệ thuật: nghệ thuật miêu tả kết hợp với các biện pháp so sánh, nhân hóa. Cách thay đổi điểm nhìn trên con thuyền theo hành trình vượt thác rất tự nhiên, sinh động, trí tưởng tượng phong phú kết hợp nhuần nhuyễn việc miêu tả cảnh vật và hành động của con người,
- Buổi học cuối cùng- An Phông Xơ đô đê
+ Giá trị nội dung: buổi học cuối cùng không chỉ đơn thuần là buổi học tiếng Pháp cuối cùng Ở mảnh đất An - đrát mà đúng hơn đó là buổi học đầy ý nghĩa và cảm động về lòng yêu nước và bảo vệ ngôn ngữ dân tộc. Đồng thời là tấm lòng tự tôn, yêu hòa bình mà thầy Hamen muốn truyền thụ cho học trò của mình. Sự thức tỉnh của nhân vật Phrăng chính là minh chứng cho sự thấu hiểu sâu sắc với ý nghĩa ngôn ngữ mẹ đẻ của người dân Pháp. Cũng như niềm tin vào một tương lai nước Pháp vĩ đại thống nhất mà tác giả muốn truyền tải đến độc giả.
+ Giá trị nghệ thuật: sử dụng ngôi kể thứ nhất, xưng "tôi", người kể chuyện là cậu bé Phrăng, giúp cho câu chuyện tự nhiên và đóng góp phần diễn tả một cách chân thực, sinh động. Tâm trạng, cảm xúc của nhân vật, tình huống truyện hấp dẫn, thu hút người đọc. Nghệ thuật xây dựng nhân vật độc đáo, nhân vật đã hiện lên sinh động qua ngoại hình, trang phục, cử chỉ, lời nói, hành động, tâm trạng.
- Đêm nay bác không ngủ - Minh Huệ
+ Giá trị nội dung: qua bài thơ ta không chỉ thấy tấm lòng yêu thương kính trọng của anh đội viên đối với Bác mà còn thấy được chân dung sáng ngời của vị lãnh tụ vĩ đại. Với tấm lòng quan tâm, yêu thương sâu sắc nhân dân. bộ đội
+ Giá trị nghệ thuật: thể thơ năm chữ, cách gieo vần phù hợp với lối tự sự kết hợp hài hòa giữa miêu tả và biểu cảm. Sử dụng linh hoạt biện pháp tu từ so sánh, kết hợp với nhiều từ láy từ tượng hình, sử dụng nhiều chi tiết giản dị, chân thực và cảm động.
2.2. Phần Tiếng Việt
- Phó từ: phó từ là những từ chuyên đi kèm động từ, tính từ để bổ sung ý nghĩa cho động từ, tính từ. Phó từ gồm hai loại đó là phó từ đứng trước động từ, tính từ thường bổ sung một ý nghĩa liên quan đến hành động trạng thái. Và phó từ đứng sau động từ, tính từ.
- So sánh: so sánh là sự đối chiếu sự việc sự vật với sự vật sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt. Có hai kiểu so sánh đó là so sánh ngang bằng và so sánh không ngang bằng. So sánh vừa có tác dụng gợi hình, giúp việc miêu tả sự vật sự việc được cụ thể, sinh động vừa có tác dụng biểu hiện tư tưởng tình cảm sâu sắc.
- Nhân hóa: Nhân hóa là gọi hoặc tả con vật, cây cối bằng những từ ngữ vốn dùng để gọi hoặc tả con người. Làm cho thế giới loài vật, cây cối trở nên gần gũi với con người hơn.
- Ẩn dụ: ẩn dụ là cách gọi tên sự vật, sự việc, hiện tượng này bằng tên sự vật, sự hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
- Hoán dụ: hoán dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
2.3. Phần tập làm văn
a. Văn tả cảnh
- Mở bài: giới thiệu cảnh đẹp
- Thân bài
+ Tả bao quát
+ Nêu đặc điểm nổi bật của cảnh
+ Tả chi tiết cảnh bao gồm: địa hình gì, trông ra như nào, ra sao
- Kết luận: nêu cảm xúc của em trước cảnh đẹp
b. Văn tả người
- Mở bài: giới thiệu về người mà em muốn tả và nêu khái quát tình cảm
- Thân bài:
+ Giới thiệu bao quát: miêu tả về ngoại hình
+ Biểu cảm về tính tình, thái độ, sở thích và kỉ niệm giữa mình và người được miêu tả
- Kết bài: nêu cảm nghĩ
Trên đây là đề cương ôn tập môn Ngữ văn lớp 6 học kì 2 luật Minh Khuê xin gửi tới bạn đọc. Hy vọng đó là những tài liệu tham khảo hữu ích dành cho bạn. Xem thêm: Cụm từ là gì? Có mấy loại cụm từ Ngữ văn 6. Cảm ơn bạn đã quan tâm theo dõi.
