1. Điều kiện có hiệu lực của di chúc miệng?

Thưa luật sư, xin hỏi: Pháp luật quy định như thế nào về hiệu lực của di chúc? Một di chúc được để lại chỉ bằng lời nói của người để lại di chúc liệu có được công nhận là di chúc hợp pháp? Điều kiện để di chúc đó có hiệu lực ?
Cảm ơn!

Trả lời:

Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết. Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng. Như vậy, di chúc miệng là một hình thức di chúc hợp pháp.

Tại Điều 629 Bộ Luật Dân sự 2015 quy định:

1. Trường hợp tính mạng một người bị cái chết đe dọa và không thể lập di chúc bằng văn bản thì có thể lập di chúc miệng.

2. Sau 03 tháng, kể từ thời điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.

Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Như vậy, đối với di chúc miệng yêu cầu phải có người làm chứng. Điều 632 Bộ Luật dân sự quy định về những người được làm chứng cho việc lập di chúc như sau:

Mọi người đều có thể làm chứng cho việc lập di chúc, trừ những người sau đây:

1. Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc.

2. Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc.

3. Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.

Di chúc miệng cũng là một hình thức di chúc hợp pháp ( khi đáp ứng đủ các điều kiện để di chúc hợp pháp), do đó di chúc miệng có hiệu lực theo quy định chung về hiệu lực di chúc tại Điều 643 Bộ Luật dân sự như sau:

- Di chúc có hiệu lực từ thời điểm mở thừa kế.

- Di chúc không có hiệu lực toàn bộ hoặc một phần trong trường hợp sau đây:

+ Người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc;

+ Cơ quan, tổ chức được chỉ định là người thừa kế không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.

Trường hợp có nhiều người thừa kế theo di chúc mà có người chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc, một trong nhiều cơ quan, tổ chức được chỉ định hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế thì chỉ phần di chúc có liên quan đến cá nhân, cơ quan, tổ chức này không có hiệu lực.

- Di chúc không có hiệu lực, nếu di sản để lại cho người thừa kế không còn vào thời điểm mở thừa kế; nếu di sản để lại cho người thừa kế chỉ còn một phần thì phần di chúc về phần di sản còn lại vẫn có hiệu lực.

- Khi di chúc có phần không hợp pháp mà không ảnh hưởng đến hiệu lực của các phần còn lại thì chỉ phần đó không có hiệu lực.

- Khi một người để lại nhiều bản di chúc đối với một tài sản thì chỉ bản di chúc sau cùng có hiệu lực.

Trên đây là một số quy định của pháp luật về điều kiện để di chúc miệng được coi là hợp pháp và thời điểm có hiệu lực của di chúc miệng.

Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại: 1900.6162 để được giải đáp. Rất mong nhận được sự hợp tác! Trân trọng./.

>> Xem thêm:  Thắc mắc về việc chia tài sản thừa kế theo pháp luật ? Cách từ chối nhận tài sản thừa kế ?

2. Phân chia di sản khi người chết chỉ để lại di chúc miệng ?

Chào luật sư, tôi có sự việc mong luật sư tư vấn: Ông tôi tên Nguyễn Văn Hợi mất có để lại tổng tài sản 180 triệu. Ông có 2 người con là bố tôi Nguyễn Văn Hưu và chú tôi là Nguyễn Văn Hai. Bà nội tôi là Trần Thị Lan vẫn còn sống . Xin hỏi sau khi ông mất Di sản của ông sẽ được chia như nào?

Ông tôi tên Nguyễn Văn Hợi mất có để lại tổng tài sản 180 triệu. Ông có 2 người con là bố tôi Nguyễn Văn Hưu và chú tôi là Nguyễn Văn Hai. Bà nội tôi là Trần Thị Lan vẫn còn sống . Xin hỏi sau khi ông mất Di sản của ông sẽ được chia như nào?

Lúc sống ông có di chúc miệng yêu cầu chi 80 triệu vào việc xây nhà thờ . Hiện tại chú tôi không đồng ý muốn chia hết toàn bộ tài sản của ông, liệu có được không?

Mong Luật sư tư vấn. Xin cảm ơn!

PHÂN CHIA DI SẢN KHI NGƯỜI CHẾT DI CHÚC MIỆNG

Luật sư tư vấn pháp luật thừa kế, gọi: 1900.6162

Luật sư tư vấn:

Theo như thông tin bạn cung cấp, ông của bạn đã mất, do đó đã phát sinh thời điểm mở thừa kế theo điều 611 Bộ luật dân sự 2015.

Trong trường hợp này cần phải xác định một số vấn đề như sau:

- Về tài sản để chia thừa kế đó có phải hoàn toàn là của ông bạn hay không để xác định phân chia thừa kế cho những người thừa kế hợp pháp.

- Xác định di chúc miệng ông bạn để lại có giá trị pháp lý hay không? để tiến hành chia thừa kế theo pháp luật hay theo di chúc?

- Xác định những người sẽ được hưởng thừa kế.

Thứ nhất, về tài sản để chia thừa kế: Bạn không nói rõ tổng tài sản 180 triệu ông bạn để lại có phải là tài sản của riêng ông bạn hay không? hay là tài sản chung của cả ông và bà bạn? nên coi như đây là tài sản riêng của ông bạn.

Thứ hai, về di chúc miệng ông bạn di chúc có hợp pháp hay không?

Căn cứ khoản 5 Điều 630 Bộ luật dân sự 2015:

Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng.

Như vậy, trong trường hợp ông bạn di chúc miệng không đáp ứng được những yêu cầu của pháp luật như: "thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất 2 người làm chứng" và di chúc phải được người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên, hoặc điểm chỉ thì di chúc miệng này không có hiệu lực pháp luật. Do đó, tài sản thừa kế của ông bạn sẽ được chia theo pháp luật.

Thứ ba, xác định người được hưởng thừa kế:

- TH: di chúc miệng của ông bạn có hiệu lực pháp luật, thì tài sản thừa kế sẽ được chia theo di chúc. Tức là, tài sản thừa kế sẽ được trích 80 triệu để xây dựng nhà thờ. Số tiền còn lại nếu không được ông phân chia thì sẽ chia theo pháp luật theo quy định tại Điều 650 Bộ luật dân sự.

- TH: di chúc miệng của ông bạn không có hiệu lực pháp luật, thì di sản sẽ được chia theo pháp luật. Lúc đó, di sản sẽ được chia cho những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất.

Khoảng 1 Điều 651: a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

Ở đây hàng thừa kế thứ nhất bao gồm: bà Trần Thị Lan, ông Nguyễn Văn Hưu, ông Nguyễn Văn Hai. Những người thừa kế sẽ được hưởng phần di sản bằng nhau.

Trường hợp hàng thứ kế thứ nhất đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hoặc từ chối nhận di sản thì Di sản sẽ được chia cho người thuộc hàng thừa kế thứ hai:

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

Trên đây là tư vấn của chúng tôi, nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại: 1900.6162 để được giải đáp. Rất mong nhận được sự hợp tác!

>> Xem thêm:  Thủ tục thừa kế đất đai, nhà ở khi người thân không để lại di chúc ? Quyền thừa kế đất đai ?

3. Khi nào di chúc miệng có hiệu lực ?

Thưa luật sư, ba mẹ tôi có một ngôi nhà có vườn cây, tổng diện tích là 2200m2 đã được nhà nước cấp sổ đỏ từ lâu. Mảnh đất đó là do ông nội tôi để lại cho để làm nhà thờ ông bà tổ tiên.

Ông nội tôi có 5 người con, bác cả mất trong chiến tranh ,ba em là con thứ 2. Các chú, cô khi lập gia đình đều được ông nội tôi mua cất nhà cho ở riêng, chỉ có ba mẹ tôi sống cùng ông nội.

Năm 1978 ông nội tôi mất mà không để di chúc bằng văn bản, chỉ nói miệng là để mảnh đất này cho ba mẹ tôi. Đầu tháng 04/2015 vừa rồi chú em ruột của ba tôi có gửi đơn tranh chấp tài sản đất đai lên tòa án nhân dân huyện để yêu cầu giải quyết tranh chấp tài sản thừa kế (mảnh đất trên)

Tòa án đã gửi giấy mời 1 lần nhưng ba mẹ tôi không ra dự. Vậy xin hỏi luật sư trong trường hợp của gia đình tôi thì :

1) Tòa án nhân dân huyện gửi giấy mời có đúng qui định pháp luật không?

2) Không tham dự tòa lần 1 có vấn đề gì không?

3) Quyền sử dụng đất của gia đình tôi có bị ảnh hưởng gì không?

Kính mong luật sư tư vấn, tôi xin chân thành cảm ơn!

Người gửi: NP Cường

Trả lời:

Chào bạn, cảm ơn bạn đã gửi câu hỏi tới thư mục tư vấn của chúng tôi. Về vấn đề của bạn chúng tôi xin trả lời như sau:

+ Về vấn đề Tòa án gửi giấy triệu tập: Theo quy định tại Điều 145 và Điều 146 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 thì Tòa án có nghĩa vụ cấp, tống đạt hoặc thông báo văn bản tố tụng (cụ thể trong trường hợp này là giấy triệu tập tham gia phiên tòa xét xử) cho đương sự. Vì vậy, việc Tòa án tống đạt giấy triệu tập tham gia phiên tòa xét xử cho gia đình bạn như vậy là đúng theo quy định của pháp luật.

+ Về việc vắng mặt tại phiên tòa: Theo quy định tại Điều 199 Bộ luật tố tụng dân sự sửa đổi bổ sung năm 2011 nếu bị đơn là bố mẹ bạn vắng mặt thì Hội đồng xét xử hoãn phiên tòa và thông báo cho đương sự, người đại diện, người bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của đương sự biết việc hoãn phiên toà.

+Về tranh chấp quyền sử dụng đất:

Trước hết, theo quy định tại khoản 5 Điều 652 BLDS năm 2005 thì di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực.

Như vậy, nếu tại thời điểm ông nội bạn để lại di chúc miệng có mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ rồi đem đi công chứng hoặc chứng thực thì di chúc miệng đó mới được coi là hợp pháp và có giá trị pháp lý.

Trong trường hợp di chúc miệng không có đủ các điều kiện nêu trên thì không được coi là hợp pháp và không có giá trị pháp lý. Khi đó, mảnh đất mà ông bạn để lại sẽ được chia thừa kế theo pháp luật theo hàng thừa kế.

Trên đây là những tư vấn của chúng tôi về vấn đề của bạn. Rất cảm ơn bạn đã tin tưởng và lựa chọn công ty chúng tôi. Mọi thắc mắc xin vui lòng liên hệ với chúng tôi theo đường dây nóng (24h/7) 1900.6162 để được tư vấn trực tiếp.

>> Xem thêm:  Tư vấn thừa kế đất đai khi bản di chúc bị hủy ? Cách quyết tranh chất thừa kế đất đai ?

4. Tư vấn lập di chúc và chia thừa kế đối với di chúc miệng ?

Thưa luật sư, ông A kết hôn với bà D năm 2000 hiện sống tại số nhà 39 âu cơ - tp đà nẵng do không có con nên nhận M làm nuôi năm 2010 ( vừa tròn 1 tuổi) và được pháp luật thừa nhận. Năm 2012 ông A có một cô con gái riêng là MD với bà P.

Năm 2013 ông an tai nạn, trước khi chết đã di chúc miệng trước nhiều người làm chứng để lại toàn bộ tài sản cho MD. Biết tổng tài sản của ông và bà D được định giá là 90 tỷ ?

Xin luật sư hướng dẫn.

- CX

Luật sư trả lời:

Trường hợp này sẽ chia thừa kế theo di chúc như sau:

Khối tài sản hai vợ chồng ông A có là 90 tỷ, khi ông A mất thì tài sản này được chia đôi, vì thế di sản mà ông A để lại là 45 tỷ.

Trường hợp này, vì bà D là vợ hợp pháp của ông A nên dù bà D không được ông A để lại di sản thừa kế thì bà cũng vẫn được hưởng di sản thừa kế, theo quy định tại điều 644 Bộ luật dân sự năm 2015:

1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.

Giả sử tài sản chia theo pháp luật sẽ có 3 suất thừa kế theo pháp luật: bà D, M và MD (45/3=15 tỷ); 2/3 của 15 tỷ đồng là 10 tỷ đồng.

Như vậy số di sản thừa kế của bà D sẽ là 10 tỷ đồng; còn lại 35 tỷ đồng là của MD; 45 tỷ còn lại là tài sản thuộc quyền sở hữu của bà D nên sẽ không chi thừa kế.

Nếu còn vướng mắc, chưa rõ hoặc cần hỗ trợ pháp lý khác bạn vui lòng liên hệ Luật sư tư vấn pháp luật dân sự trực tuyến qua tổng đài điện thoại gọi ngay số: 1900.6162 để được giải đáp. Trân trọng./.

>> Tham khảo bài viết liên quan: Di chúc miệng có thể bị sửa đổi hay không?

>> Xem thêm:  Tư vấn về quyền thừa kế đất đai của con trưởng ? Người định cư ở nước ngoài có được thừa kế ?

5. Di chúc miệng có hợp pháp không ?

Xin chào Luật Minh Khuê! Ba Mẹ tôi mất có để lại 1 số tài sản cho chị em gái nhà tôi theo lời di chúc (không có tờ di chúc) nhà tôi có 10 thành viên nhưng có 3 thành viên không chấp nhận lời di chúc này.
Vậy lời di chúc củ Ba Mẹ tôi có hợp pháp không?
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tư vấn lập di chúc và chia thừa kế đối với di chúc miệng ?

Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua điện thoại gọi: 1900.6162

Luật sư tư vấn:

Luật dân sự 2005 có quy định các hình thức di chúc sau: Điều 649 luật dân sự quy định:

Điều 649.Hình thức của di chúc

Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng.

Người thuộc dân tộc thiểu số có quyền lập di chúc bằng chữ viết hoặc tiếng nói của dân tộc mình.

Di chúc của mẹ bạn để lại là di chúc miệng, di chúc này chỉ có hiệu lực khi đáp ứng điều kiện quy định tại khoản 5, điều 652 Luật dân sự 2005

Điều 652. Di chúc hợp pháp

5. Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ. Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực.

Mọi vướng mắc bạn vui lòng trao đổi trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài 24/7 gọi số: 1900.6162 hoặc gửi qua email: Tư vấn pháp luật dân sự miễn phí qua Email để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ từ Luật Minh Khuê.

Rất mong nhận được sự hợp tác!

Trân trọng./.

Bộ phận Luật sư Tư vấn Pháp luật Thừa kế - Luật Minh Khuê

>> Xem thêm:  Người nhà bỏ đi hơn 20 năm không rõ tin tức thì có được chia thừa kế không ?