1. Độ tuổi lao động của người lao động theo quy định pháp luật hiện nay
Theo quy định tại Điều 3, Khoản 1 của Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động và độ tuổi lao động tối thiểu được xác định như sau: Trong phạm vi của Bộ Luật này, các thuật ngữ sau được hiểu như sau: Người lao động là cá nhân làm việc cho một tổ chức, cá nhân hoặc tổ chức cá nhân khác theo thỏa thuận lao động, và nhận mức lương tương ứng, chịu sự điều hành, quản lý và giám sát từ phía người sử dụng lao động. Độ tuổi lao động tối thiểu là từ 15 tuổi trở lên, trừ những trường hợp được quy định cụ thể tại Mục 1, Chương XI của Bộ Luật này. Tóm lại, hiện tại, độ tuổi tối thiểu để làm lao động là từ 15 tuổi.
Tuy nhiên, theo quy định của Điều 143 trong Bộ luật Lao động 2019 và Điều 8 của Thông tư số 09/2020/TT-BLĐTBXH, một số ngành nghề nhẹ được xác định trong danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao Động - Thương Binh và Xã Hội ban hành, cho phép trẻ em từ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi tham gia làm việc, bao gồm: Biểu diễn nghệ thuật; Hoạt động thể thao; Lập trình phần mềm; Các nghề truyền thống; Các nghề thủ công mỹ nghệ như thêu ren, mộc mỹ nghệ, làm lược sừng, làm tranh dân gian (tranh Đông Hồ, tranh Hàng Trống...), nặn tò he, làm tranh khắc gỗ, biểu tranh lụa, nhặt vỏ sò, điệp để gắn trên tranh mỹ nghệ, mài đánh bóng tranh mỹ nghệ, xâu chuỗi tràng hạt kết cườm, đánh bóng trang sức mỹ nghệ, làm rối búp bê, làm thiếp mừng các sản phẩm từ giấy nghệ thuật trang trí trên thiếp mừng, làm khung tranh mô hình giấy, hộp giấy, túi giấy; Đan lát, làm các đồ gia dụng, đồ thủ công mỹ nghệ từ nguyên liệu tự nhiên như mây, tre, nứa, dừa, chuối, bèo lục bình, đay, cói, quế, guột, đót, lá nón; Gói nem, gói kẹo, gói bánh (trừ việc vận hành hoặc sử dụng các máy, thiết bị, dụng cụ đóng gói); Nuôi tằm; Làm cỏ vườn rau sạch; thu hoạch rau, củ, quả sạch theo mùa; Chăn thả gia súc tại nông trại; Phụ gỡ lưới cá, đan lưới cá, phơi khô thủy sản; Cắt chỉ, đơm nút, thùa khuyết, đóng gói vào hộp các sản phẩm dệt thủ công.
Ngoài ra, theo luật hiện hành, trẻ em chưa đủ 13 tuổi cũng có thể tham gia các hoạt động nghệ thuật, thể dục, thể thao nhưng không được làm tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực và nhân cách, và phải được sự đồng ý của cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban Nhân dân cấp tỉnh. Điều này nhằm đảm bảo rằng trẻ em tham gia vào các hoạt động này dưới sự giám sát và bảo vệ của cơ quan có thẩm quyền, nhằm bảo đảm quyền lợi và sự an toàn của trẻ em.
2. Có được ký hợp đồng lao động với người chưa đủ 18 tuổi hay không?
Theo khoản 4 Điều 18 của Bộ luật Lao động năm 2019, người giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động được quy định như sau: Người được phép giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động phải thuộc vào một trong các trường hợp sau đây: Người lao động từ đủ 18 tuổi trở lên; Người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi, khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật của người đó; Người chưa đủ 15 tuổi, khi có sự đồng ý của người đại diện theo pháp luật của người đó; Người lao động được ủy quyền hợp pháp giao kết hợp đồng lao động bởi những người lao động trong nhóm ủy quyền. Điều quan trọng là người được ủy quyền giao kết hợp đồng lao động không được quyền ủy quyền lại cho người khác để giao kết hợp đồng lao động. Điều này nhằm đảm bảo tính chính xác và tính nhất quán trong quá trình giao kết hợp đồng lao động.
Tóm lại, việc ký kết hợp đồng với người lao động dưới 18 tuổi được thực hiện theo hai trường hợp sau đây: Trường hợp người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi được giao kết hợp đồng lao động khi có sự đồng ý bằng văn bản của người đại diện theo pháp luật của họ; Trường hợp người chưa đủ 15 tuổi thì được giao kết hợp đồng lao động khi có người đại diện theo pháp luật của họ cùng ký. Điều này nhấn mạnh vai trò quan trọng của việc có sự đồng ý và sự bảo vệ của người đại diện pháp luật đối với việc ký kết hợp đồng lao động của người dưới 18 tuổi, nhằm bảo vệ quyền lợi và đảm bảo an toàn cho người lao động trẻ.
3. Nguyên tắc khi người sử dụng lao động sử dụng người chưa đủ 18 tuổi làm việc
Theo quy định tại Khoản 1 của Điều 143 trong Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động chưa đủ 18 tuổi được xem là lao động chưa thành niên. Do đó, khi sử dụng lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải tuân theo các nguyên tắc được quy định trong Điều 144 của Bộ luật Lao động năm 2019 như sau:
- Lao động chưa thành niên chỉ được phân công công việc phù hợp với sức khỏe để đảm bảo sự phát triển về thể lực, trí lực và nhân cách của họ. Điều này nhấn mạnh vai trò của việc bảo vệ và chăm sóc cho sức khỏe và phát triển toàn diện của lao động trẻ, tránh các công việc có thể gây hại cho sức khỏe và sự phát triển của họ. Đồng thời, điều này cũng phản ánh sự chú trọng đến việc bảo vệ quyền lợi và phát triển của người lao động chưa thành niên trong môi trường lao động.
- Người sử dụng lao động khi sử dụng lao động chưa thành niên phải chịu trách nhiệm quan tâm và chăm sóc đặc biệt về các khía cạnh về lao động, sức khỏe và học tập trong quá trình làm việc của họ. Điều này bao gồm việc đảm bảo môi trường làm việc an toàn, bảo vệ sức khỏe và phát triển của lao động trẻ, cũng như tạo điều kiện cho họ tiếp tục học tập và phát triển kiến thức, kỹ năng trong quá trình làm việc. Việc này nhằm bảo vệ quyền lợi và đảm bảo sự phát triển toàn diện cho người lao động chưa thành niên, đồng thời đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật liên quan đến lao động trẻ.
- Trong khi sử dụng lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải có sự đồng ý của cha mẹ hoặc người giám hộ; họ cần phải thiết lập và duy trì sổ theo dõi riêng, ghi đầy đủ thông tin như họ tên, ngày tháng năm sinh, công việc đang thực hiện, kết quả các kiểm tra sức khỏe định kỳ và phải sẵn sàng xuất trình khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu. Điều này nhằm đảm bảo sự theo dõi và kiểm soát về việc sử dụng lao động chưa thành niên, cũng như bảo vệ quyền lợi và đảm bảo sự an toàn cho người lao động trẻ.
- Người sử dụng lao động cũng cần tạo điều kiện để cho lao động chưa thành niên được tiếp tục học văn hóa, giáo dục nghề nghiệp, đào tạo và nâng cao trình độ kỹ năng nghề. Điều này nhấn mạnh vai trò của việc đảm bảo quyền lợi giáo dục và phát triển toàn diện cho người lao động trẻ, giúp họ có cơ hội phát triển kỹ năng và kiến thức để cải thiện tương lai và đạt được thành công trong sự nghiệp của mình. Đồng thời, việc này cũng phản ánh cam kết của xã hội trong việc bảo vệ và phát triển cho thế hệ trẻ, đóng góp vào sự phát triển bền vững của đất nước.
Ngoài ra, khi sử dụng lao động chưa thành niên dưới 15 tuổi, người sử dụng lao động còn phải tuân thủ các quy định được hướng dẫn cụ thể trong Chương II của Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH.
Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết Một số vấn đề khi quy định về độ tuổi người lao động dưới 18 tuổi trong các luật, bộ luật. Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tới địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!