Trước khi Bộ luật lao động có hiệu lực, rất nhiều người chưa đến tuổi lao động hoặc đã quá độ tuổi lao động nhưng vẫn được nhận vào làm việc ở một số nơi vì chi phí rẻ, nhiều cơ sở tuyển dụng những người này để giảm chi phí. Vậy, độ tuổi lao động được quy định như thế nào? Độ tuổi lao động tối thiểu là bao nhiêu? Hãy cùng Luật Minh Khuê tìm hiểu ngay với bài viết dưới đây nhé:
1. Độ tuổi lao động tối thiểu là gì?
Người lao động là người làm việc cho người sử dụng lao động theo thoả thuận, được trả lương là chịu sự quản lý, điều hành, giám sát của người sử dụng lao động (khoản 1 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019)
Như vậy, có thể hiểu độ tuổi lao động tối thiểu là điều kiện về độ tuổi ít nhất phải đáp ứng được của người lao động nếu muốn được người sử dụng lao động sử dụng theo thoả thuận.
2. Quy định của pháp luật Việt Nam về độ tuổi lao động tối thiểu
Khoản 1 Điều 3 Bộ luật Lao động 2019 quy định độ tuổi lao động tối thiểu của người lao động tại Việt Nam là 15 tuồi, trừ một số trường hợp đặc biệt theo luật định. Pháp luật hiện nay chưa có quy định về độ tuổi lao động tối đa mà chỉ quy định về tuổi nghỉ hưu, trường hợp này người sử dụng lao động vẫn có thể sử dụng người lao động nếu người lao động có nhu cầu, khi đó người lao động được coi là người lao động cao tuổi.
Ngoài ra, pháp luật lao động còn quy định về lao động chưa thành niên tại điều 143 Bộ luật Lao động 2019:
"1. Lao động chưa thành niên là người lao động chưa đủ 18 tuổi
2. Người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không được làm công việc hoặc làm việc ở nơi làm việc quy định tại Điều 147 của Bộ luật này
3. Người từ đủ 13 tuổi đến chưa đủ 15 tuổi chỉ được làm công việc nhẹ theo danh mục do Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội ban hành
4. Người chưa đủ 13 tuổi chỉ được làm các công việc theo quy định tại khoản 3 Điều 145 Bộ luật này"
Bên cạnh đó, nguyên tắc khi sử dụng người lao động chưa thành niên (Điều 144 Bộ luật Lao động 2019):
- Để bảo đảm sức khoẻ phát triển về mọi mặt, người lao động chưa thành niên chỉ được làm công việc phù hợp theo quy định
- Khi sử dụng người lao động chưa thành niên, người sử dụng lao động phải quan tâm, chăm sóc về lao động, sức khoẻ, học tập, tạo điều kiện, cơ hội để người lao động học hỏi, bồi dưỡng, nâng cao trình độ nghề nghiệp.
- Phải có sự đồng ý của cha, mẹ hoặc người giám hộ của người lao động thì người sử dụng lao động mới được sử dụng người lao động đó và phải làm báo cáo xuất trình cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền
Tiếp đó, thời gian làm việc của người lao động chưa đủ 15 tuổi không được quá 04 giờ trong 01 ngày và 20 giờ trong 01 tuần, không làm thêm giờ, không làm ban đêm. Thời gian làm việc của người từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi không được quá 08 giờ trong 01 ngày, 40 giờ trong 01 tuần, có thể làm thêm giờ, làm ban đêm ở một số nghề theo quy định của luật
Cuối cùng, Một số công việc và nơi làm việc cấm sử dụng người lao động từ đủ 15 tuổi đến chưa đủ 18 tuổi (Điều 147 Bô luật Lao động năm 2019):
- Các công việc bị cấm: mang, vác, nâng cáo vật nặng vượt quá thể trạng; sản xuất, kinh doanh cồn, rượu, bia, thuốc lá, chất tác động đến tinh thần hoặc chất gây nghiện; sản xuất, sử dụng, vân chuyển hoá chất, khí gas, chất nổ; bảo trì, bảo dưỡng thiết bị máy móc; phá dỡ các công trình xây dựng; nấu, thổi, đúc, cán, đập, hàn kim loại; lăn biển, đánh bắt thuỷ sản, hải sản xa bờ; công việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân lực, nhân cách của người chưa thành niên được quy định bởi khoản 1 Điều 9 Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH ngày 15/3/2021.
Đây đều là những công việc có nguy cơ cao ảnh hưởng đến sức khoẻ thể chất của người chưa thành niên, có thể gãy xương, ảnh hưởng đến da và lục phủ ngũ tạng nếu như không may dính phải một hoá chất độc hại nào đó. Dễ dàng bị ảnh hưởng bởi các chất kích thích, các chất gây nghiện, có thể bị bỏng bởi kim loại, chết đuối nếu rơi xuống nước khi đánh bắt xa bờ hay bị vật liệu xây dựng rơi vào người nếu tháo dỡ công trình đang xây dựng
- Những nơi làm việc bị cấm: dưới nước, dưới lòng đất, trong hang động, trong đường hầm, công trường xây dựng, cơ sở giết mổ gia súc; sòng bạc, quán bar, vũ trường, phòng hát karaoke, khách sạn, nhà nghỉ, cơ sở tắm hơi, cơ sở xoa bóp, điểm kinh doanh xổ số, dịch vụ trò chơi điện tử; nơi làm việc khác gây tổn hại đến sự phát triển thể lực, trí lực, nhân lực, nhân cách của người chưa thành niên được quy định tại khoản 2 Điều 9 Thông tư 09/2020/TT-BLĐTBXH ngày 15/3/2021.
Đây đều là những nơi làm việc gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ tinh thần, tâm thần của người lao động chưa thành niên bởi họ chưa có đầy đủ nhận thức, chưa làm chủ được hành vi của mình, rất dễ bị ảnh hưởng đến tâm lý không tốt khi làm việc trong những môi trường khó khăn, thiếu ôxi, ánh sáng, nhạy cảm hay quá ồn ào, nói tục chửi bậy quả nhiều.
3. Chế tài xử lý người sử dụng lao động sử dụng lao động chưa đủ tuổi
Hiện nay nhiều cơ sở tuyển dụng lao động cố tình tuyển dụng lao động chưa đủ tuổi vào những công việc nặng nhọc để tiết kiệm chi phí gây ảnh hưởng rất lớn đến thế hệ tương lai của đất nước. Pháp luật cũng đã quy định về chế tài xử phạt vi phạm hành chính người sử dụng lao động sử dụng lao động chưa đủ tuổi tại Điều 28 Nghị định 28/2020/NĐ-CP:
- Phạt tiền từ 1.000.000 đồng đến 2.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có hành vi không lập sổ theo dõi riêng hoặc có lập sổ theo dõi riêng những không ghi đầy đủ nội dung theo quy định khi sử dụng lao đông chưa thành niên hoặc không xuất trình sổ khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu
- Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 15.000.000 đồng đối vơi người sử dụng lao động có hành vi:
- Sử dụng người từ đủ 13 tuổi đến dưới 15 tuổi mà không ký kết hợp đồng lao động bằng văn bản với người đại diện theo pháp luật của người đó hoặc không được sự đồng ý của người lao động chưa thành niên.
- Sử dụng lao động chưa thành niên làm việc quá thời giờ làm việc theo quy định của pháp luật lao động.Sử dụng người dưới 15 tuổi làm thêm giờ, làm việc vào ban đêm.
- Sử dụng người từ đủ 15 tuổi đến dưới 18 tuổi làm thêm giờ hoặc làm việc vào ban đêm, trừ một số nghề, công việc được pháp luật lao động cho phép.
- Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 70.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có hành vi:
- Sử dụng lao động chưa thành niên làm những công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm hoặc chỗ làm việc, công việc ảnh hưởng xấu đến nhân cách của ho hoặc làm những công việc, nơi làm việc bị cấm mà chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự
- Sử dụng người dưới 15 tuổi làm công việc ngoài danh mục được pháp luật cho phép theo quy định của pháp luật lao động như đã nêu ở trên.
Ngoài ra, nếu người sử dụng lao động đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự năm 2015 quy định đối với người lao động về tội vi phạm quy định về sử dụng người lao động dưới 16 tuổi và có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với khung hình phạt cao nhất đến 12 năm tù giam (Điều 296 Bộ luật Hình sự năm 2015)
Tóm lại, độ tuổi lao động tối thiểu của người lao động tại Việt Nam là 15 tuổi, tuy nhiên trong một số trường hợp ngành nghề đặc biệt, người sử dụng lao động vẫn có thể sử dụng người lao động dưới độ tuổi tối thiểu nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định như đã phân tích ở trên.
Trên đây là toàn bô phần tư vấn của Luật Minh Khuê về độ tuổi lao động tối thiểu. Còn điều gì vướng mắc, quy khách hàng vui lòng liên hệ trực tiếp với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật lao động trực tuyến qua tổng đài 24/7. Gọi số 1900.6162 hoặc gửi email qua địa chỉ: Tư vấn pháp luật qua Email để nhận được sự hỗ trợ, tư vấn từ Luật Minh Khuê. Chúng tôi rất hân hạnh nhận được sự hợp tác của quý khách hàng. Trân trọng./.
