Gây cản trở việc khắc phục sự cố hạt nhân bị xử lý như thế nào?

1. Gây cản trở việc khắc phục sự cố hạt nhân bị xử lý như thế nào?

Sự cố hạt nhân, theo định nghĩa của cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế, là một sự kiện mang lại hậu quả vô cùng nghiêm trọng đối với con người, môi trường hoặc cơ sở. Tai nạn hạt nhân không chỉ gây ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và sức khỏe của con người, mà còn gây thiệt hại nặng nề cho môi trường sống của loài người và các sinh vật khác, đặc biệt là có tác động nghiêm trọng đến hệ sinh thái trên trái đất. Theo quy định của Luật năng lượng nguyên tử, cụ thể là tại khoản 1 Điều 28 của Văn bản hợp nhất 38/VBHN-VPQH2018, sự cố hạt nhân được định nghĩa là tình trạng mất an toàn hạt nhân và gây mất an ninh đối với vật liệu và thiết bị hạt nhân.

Như đã biết, do khả năng hủy hoại lớn của hạt nhân, việc phát hiện và khắc phục sự cố hạt nhân cần được thực hiện nhanh chóng. Trong trường hợp cá nhân gây cản trở quá trình khắc phục sự cố hạt nhân, các quy định xử phạt sẽ được áp dụng theo hướng dẫn của Văn bản hợp nhất 04/VBHN-VPQH 2022 Nghị định xử phạt hành chính năng lượng nguyên tử. Theo đó, mức xử phạt cho những hành vi vi phạm trong giải quyết sự cố bức xạ và sự cố hạt nhân có thể dao động từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng, áp dụng cho các trường hợp sau:

- Không thông báo sự cố hạt nhân cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong vòng 24 giờ kể từ ngày phát hiện sự cố;

- Vi phạm về cung cấp thông tin, tài liệu hoặc không hợp tác với cơ quan, tổ chức trong quá trình khắc phục sự cố hạt nhân, hoặc không cung cấp thông tin hỗ trợ trong quá trình điều tra nguyên nhân sự cố;

- Không tuân thủ lệnh huy động khẩn cấp về nhân lực, vật tư, phương tiện của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để hỗ trợ khắc phục sự cố hạt nhân;

- Hành vi cố tình gây trở ngại hoặc không tuân thủ hướng dẫn khi cơ quan, tổ chức tiến hành khắc phục sự cố hạt nhân.

Theo quy định nêu trên có thể dẫn đến mức phạt tiền từ 20 triệu đồng đến 40 triệu đồng đối với cá nhân gây cản trở trong quá trình giải quyết sự cố hạt nhân.

2. Thẩm quyền xử phạt đối với hành vi cản trở việc khắc phục sự cố hạt nhân

Theo Điều 43 của Văn bản hợp nhất 04/VBHN-VPQH 2022 Nghị định xử phạt hành chính năng lượng nguyên tử, các cá nhân sau đây được ủy thác thẩm quyền xử phạt đối với hành vi vi phạm:

- Thanh tra viên chuyên ngành khoa học và công nghệ, đang thi hành nhiệm vụ thanh tra chuyên ngành an toàn bức xạ và hạt nhân, có thể áp dụng mức phạt cảnh cáo hoặc mức phạt tiền lên đến 8,500,000 đồng đối với cá nhân vi phạm. Ngoài ra, trong trường hợp xác định được giá trị của tang vật hoặc phương tiện vi phạm hành chính không vượt quá 1 triệu đồng, có thể thực hiện hình thức tịch thu.

- Chánh thanh tra Sở Khoa học và Công nghệ, cũng như Chánh thanh tra Cục An toàn Bức xạ và Hạt nhân, cùng các cá nhân đảm nhận vai trò Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành của Sở và Cục, đều được ủy quyền với các quyền lực sau:

  + Có thể áp dụng mức phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền, với mức tiền có thể lên đến 50 triệu đồng. Đồng thời, họ có thể thực hiện xử phạt bổ sung như tước quyền sử dụng giấy phép chứng chỉ nghề nghiệp, có thời hạn nhận định trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử, hoặc tiến hành đình chỉ hoạt động có thời hạn nếu cần thiết.

  + Trong một số trường hợp, có khả năng tịch thu tang vật phương tiện vi phạm hành chính, đảm bảo rằng giá trị của tang vật phương tiện khi quy đổi không vượt quá 100 triệu đồng.

  + Đồng thời, họ có thể áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả, như đã quy định tại Điều 3 của Nghị định này, đối với hành vi vi phạm.

- Thêm vào đó, thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong quá trình cản trở khắc phục sự cố hạt nhân có thể được ủy thác cho Trưởng đoàn thanh tra chuyên ngành thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ. Theo đó, cá nhân này có thể bị phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền lên đến 250 triệu đồng, đồng thời có thẩm quyền tước giấy phép chứng chỉ nghề nghiệp trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử có thời hạn, và cũng có khả năng áp dụng biện pháp đình chỉ hoạt động có thời hạn đối với hành vi vi phạm.

- Hiện tại, cá nhân này có thể thực hiện tịch thu tang vật phương tiện vi phạm hành chính, với giá trị không vượt quá 500 triệu đồng, và đồng thời có thể áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả đã được quy định tại Điều 3 của Nghị định này.

Liên quan đến thẩm quyền xử phạt của Thanh tra chuyên ngành khoa học công nghệ, Chánh thanh tra Bộ Khoa học và Công nghệ cùng Cục trưởng Cục An toàn Bức xạ và Hạt nhân đều có thẩm quyền áp dụng các biện pháp xử phạt như cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép chứng chỉ ngành nghề trong lĩnh vực này, hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn. Đồng thời, họ được ủy quyền thực hiện tình trạng tịch thu tang vật và phương tiện vi phạm hành chính, áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định cụ thể đã được ghi nhận trong Điều 43 của Nghị định này.

Lưu ý rằng, khi xem xét quy định về mức phạt tiền và thẩm quyền xử phạt đối với cá nhân và tổ chức trong hành vi cản trở khắc phục sự cố hạt nhân, thì thẩm quyền xử phạt hành chính đối với cá nhân là tối đa 200 triệu đồng. Trong trường hợp cùng hành vi vi phạm, khi tổ chức vi phạm, mức phạt tiền được tăng gấp đôi, lên đến 500 triệu đồng.

3. Xảy ra sự cố hạt nhân thì tổ chức cá nhân tiến hành công việc bức xạ có trách nhiệm ra sao?

Tổ chức và cá nhân thực hiện công việc liên quan đến bức xạ, theo quy định tại khoản 1 của Điều 84 trong Văn bản hợp nhất số 38/VBHN-VPQH 2018 về Luật Năng lượng Nguyên tử, sẽ chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc phát hiện và khắc phục các sự cố hạt nhân. Theo quy định này, tổ chức và cá nhân thực hiện công việc bức xạ có các nhiệm vụ cụ thể như sau:

- Xác định vị trí xảy ra sự cố hoặc thu thập thông tin sơ bộ về nguyên nhân, tính chất và khả năng diễn biến tương lai của sự cố. Đồng thời, đánh giá tình huống theo quy định tại Điều 82 của Luật Năng lượng Nguyên tử để áp dụng biện pháp ứng phó phù hợp và kịp thời.

- Huy động lực nhân lực và phương tiện cơ sở để khắc phục sự cố hạt nhân. Đồng thời, tổ chức cấp cứu người bị nạn hoặc cô lập vùng gây nguy hiểm, kiểm soát an ninh sao cho nằm trong tầm kiểm soát quản lý để hạn chế sự cố lan rộng và giảm thiểu hậu quả.

- Thông báo ngay lập tức cho cơ quan tổ chức cấp trên, Ủy ban Nhân dân hoặc cơ quan công an nơi xảy ra sự cố, cũng như cơ quan an toàn bức xạ và hạt nhân là cơ quan có thẩm quyền để tiến hành thông báo về địa điểm xảy ra sự cố sau khi đã khắc phục tạm thời hoặc nhận biết tình hình cơ bản về vấn đề này.

Hiện nay, việc tiến hành đánh giá ban đầu về nguyên nhân của sự cố và tác động đối với con người và môi trường sẽ được thực hiện và thông tin sớm đến các cơ quan liên quan.

- Tổ chức và cá nhân tham gia vào các hoạt động liên quan đến bức xạ phải đảm bảo việc cung cấp thông tin và tài liệu liên quan, cũng như tạo mọi điều kiện để hỗ trợ quá trình điều tra và khắc phục nguyên nhân gây ra sự cố.

Với những quy định này, tổ chức và cá nhân trong lĩnh vực bức xạ phải chịu trách nhiệm trong việc phát hiện và nắm bắt nguyên nhân ban đầu của sự cố, đồng thời thực hiện các biện pháp tạm thời và nhanh chóng báo cáo đến cơ quan tổ chức cấp cao để xử lý sự cố.

Bài viết liên quan: Nhiệm vụ của BCH ứng phó sự cố bức xạ và hạt nhân cấp tỉnh

Luật Minh Khuê xin tiếp nhận yêu cầu tư vấn của quý khách hàng qua số hotline: 1900.6162 hoặc email: lienhe@luatminhkhue.vn. Xin trân trọng cảm ơn!