Giáo dục con bằng đòn roi cha mẹ có vi phạm pháp luật?

1. Đánh con con bằng đòn roi có vi phạm pháp luật không?

Theo quan niệm trước đây, đòn roi được coi là hình phạt phổ biến cho những hành vi không tốt của trẻ và khi trẻ tái phạm hoặc thực hiện hành vi nghiêm trọng hơn thì những trận đòn càng dữ dội hơn. Những trận đòn roi không chỉ gây ra nỗi đau về thể xác mà còn để lại những hậu quả nghiêm trọng đến tinh thần của trẻ. Nhiều nghiên cứu trên thế giới đã chỉ ra rằng những hình phạt bằng đòn roi có thể gây ra những tổn thương tới sức khỏe, thể chất và ảnh hưởng xấu tới kết quả học tập của trẻ.

Hệ thống pháp luật Việt Nam đưa ra nhiều quy định có liên quan đến việc cha, mẹ giáo dục con bằng đòn roi, có thể kể đến như sau:

- Quyền bất khả xâm phạm thân thể, được pháp luật bảo hộ về sức khỏe theo Luật Hiến pháp Việt Nam năm 2013. Theo đó, không một ai có quyền gây hại đến sức khỏe, cơ thể của người khác, kể cả người gây hại có là cha, mẹ hay người nuôi dưỡng trực tiếp.

- Theo Điều 6 Luật Trẻ em năm 2016 thì một trong những hành vi bị nghiêm cấm làm đối với trẻ em là sử dụng bạo lực. Bạo lực trẻ em được hiểu là hành vi hành hạ, ngược đãi, đánh đập, xâm hại thân thể, sức khỏe; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, xua đuổi và các hành vi cố ý khác gây tổn hại về thể chất, tinh thần của trẻ em.

- Theo Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 thì cha mẹ có nghĩa vụ và quyền trong việc thương yêu con, tôn trọng ý kiến của con; chăm lo việc học tập, giáo dục, trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con.

Bên cạnh đó, Điều 2 Luật phòng, chống bạo lực gia đình năm 2007 (có hiệu lực đến ngày 01/7/2023) nêu rõ các hành vi bị cấm, bao gồm: hành hạ, ngược đãi, đánh đập hoặc hành vi cố ý khác xâm hại đến sức khoẻ, tính mạng; cô lập, xua đuổi hoặc gây áp lực thường xuyên về tâm lý gây hậu quả nghiêm trọng; ... đến các thành viên trong gia đình.

Như vậy, từ những căn cứ pháp luật nêu trên, ta có thể thấy mọi hành vi đánh đập, ngược đãi, hành hạ, ... con cái của cha mẹ đều là hành vi vi phạm pháp luật. Kể cả việc cha mẹ sử dụng đòn roi, sử dụng vũ lực tác động đến thân thể, sức khỏe trẻ em được xác định là hành vi bạo lực trẻ em - là một trong những hành vi mà pháp luật cấm. Hay nói cách khác, việc cha mẹ giáo dục con bằng đòn roi cũng được coi là hành vi bạo lực trẻ em. Do đó, hành vi giáo dục con cái bằng đòn roi của các bậc cha, mẹ sẽ được coi là hành vi vi phạm pháp luật.

2. Hình thức xử lý đối với hành vi giáo dục con cái bằng đòn roi

Hành vi giáo dục con cái bằng đòn roi của các bậc cha mẹ là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm nên người thực hiện hành vi có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm của hành vi này.

2.1. Xử phạt hành chính 

Đối với hành vi xâm hại sức khỏe thành viên gia đình được áp dụng hình thức xử phạt theo Điều 52 Nghị định 144/2021/NĐ-CP ngày 31 tháng 12 năm 2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã hội; phòng, chống tệ nạn xã hội; phòng cháy, chữa cháy; cứu nạn, cứu hộ; phòng, chống bạo lực gia đình. Cụ thể: 

- Phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng đối với hành vi đánh đập gây thương tích cho thành viên gia đình.

- Phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng đối với một trong những hành vi sau đây:

+ Sử dụng các công cụ, phương tiện hoặc các vật dụng khác gây thương tích cho thành viên gia đình;

+ Không kịp thời đưa nạn nhân đi cấp cứu điều trị trong trường hợp nạn nhân cần được cấp cứu kịp thời hoặc không chăm sóc nạn nhân trong thời gian nạn nhân điều trị chấn thương do hành vi bạo lực gia đình, trừ trường hợp nạn nhân từ chối.

Ngoài việc bị xử phạt hành chính với một trong các hành vi vi phạm nêu trên thì người thực hiện hành vi xâm hại sức khỏe của thành viên gia đình còn bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả như:

- Buộc xin lỗi công khai khi nạn nhân có yêu cầu;

- Buộc chi trả toàn bộ chi phí khám bệnh, chữa bệnh đối với hành vi đánh đập gây thương tích cho thành viên gia đình và hành vi sử dụng các công cụ, phương tiện hoặc các vật dụng khác gây thương tích cho thành viên gia đình.

Như vậy, với hành vi đánh đập con cái thì tùy vào mức độ của hành vi mà cha mẹ có thể bị phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 20 triệu đồng và thực hiện thêm các biện pháp khắc phục hậu quả. Cụ thể, với hành vi sử dụng đòn roi mà gây thương tích cho con thì cha, mẹ thực hiện hành vi này sẽ bị xử phạt với mức phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng và phải xin lỗi công khai khi con yêu cầu, cũng như phải chi trả toàn bộ chi phí khám bệnh, chữa bệnh của con (nếu có).

2.2. Bị truy cứu trách nhiệm hình sự

Đối với hành vi giáo dục con cái bằng đòn roi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự khi có đầy đủ các dấu hiệu cấu thành Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình được quy định tại Điều 185 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.

Theo đó, người nào đối xử tồi tệ hoặc có hành vi bạo lực xâm phạm thân thể ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình thuộc một trong những trường hợp dưới đây thì sẽ bị áp dụng hình phạt là phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm:

- Thường xuyên làm cho nạn nhận bị đau đớn về thể xác, tinh thần;

- Đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm.

Bên cạnh đó, pháp luật hình sự cũng quy định trong trường hợp thực hiện hành vi ngược đãi hoặc hành hạ thành viên trong gia đình là người dưới 16 tuổi, phụ nữ mà biết là có thai, người già yếu, người khuyết tật nặng, người khuyết tật đặc biệt nặng hoặc người mắc bệnh hiểm nghèo thì người thực hiện hành vi vi phạm sẽ bị phạt tù từ 02 năm đến 05 năm.

Như vậy, với việc sử dụng đòn roi để giáo dục con cái thì người thực hiện hành vi có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu hoặc người có công nuôi dưỡng mình. Và người đó có thể bị áp dụng một số hình phạt như sau: phạt cảnh cáo, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù có thời hạn từ 06 tháng đến 05 năm tùy thuộc vào tính chất và mức độ phạm tội.  

Ngoài "tội ngược đãi hoặc hành hạ ông bà, cha mẹ, vợ chồng, con, cháu, người có công nuôi dưỡng mình" được quy định tại Điều 185  Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. thì hành vi cha mẹ sử dụng đòn roi để giáo dục con có thể cấu thành một trong hai tội danh dưới đây khi có đủ dấu hiệu cấu thành tội đó, gồm:

- Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại sức khỏe cho người khác: được quy định tại Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Người phạm tội này có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 20 năm hoặc tù chung thân.

- Tội hành hạ người khác: quy định tại Điều 140 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Người phạm tội bị cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 03 tháng đến 03 năm.

Để bảo vệ trẻ em khi thấy trẻ em bị hành hạ, ngược đãi, xâm phạm thân thể thì người phát hiện hành vi có thể thông báo ngay tới Ủy ban nhân dân xã/ phường/ thị trấn hoặc Cơ quan Công an xã/ phường/ thị trấn hoặc đường dây tư vấn hỗ trợ trẻ em hoặc cơ quan Lao động - thương binh và xã hội các để có các biện pháp ngăn chặn kịp thời.

Mọi vướng mắc chưa rõ hoặc có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách vui lòng liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại 24/7, gọi ngay tới số: 1900.6162 hoặc gửi email trực tiếp tại: Tư vấn pháp luật qua email để được giải đáp. Cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.