1. Khái niệm chào hàng cạnh tranh:
Hiện nay, trong hệ thống pháp luật Việt Nam, chưa có bất kỳ văn bản nào quy định cụ thể hoặc giải thích chi tiết về khái niệm "chào hàng cạnh tranh" trong hoạt động đấu thầu, khiến cho khái niệm này vẫn còn khá mơ hồ và không được định nghĩa rõ ràng trong các tài liệu pháp lý chính thức. Tuy nhiên, dựa trên thực tiễn áp dụng và các tài liệu hướng dẫn, có thể hiểu rằng chào hàng cạnh tranh là một trong những phương thức đặc thù của quá trình đấu thầu, được sử dụng để lựa chọn nhà thầu phù hợp cho các dự án hoặc công trình nhất định. Chào hàng cạnh tranh được xem như một phương thức đấu thầu hiệu quả, tương tự như các hình thức đấu thầu khác đã được quy định rõ ràng hơn trong các văn bản pháp luật, chẳng hạn như đấu thầu rộng rãi, đấu thầu hạn chế, chỉ định thầu, mua sắm trực tiếp, hay phương thức tự thực hiện. Mỗi hình thức đấu thầu này đều có những quy trình và điều kiện áp dụng riêng, nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và hiệu quả trong việc lựa chọn nhà thầu, cũng như để đáp ứng các yêu cầu khác nhau của các dự án với quy mô và tính chất khác nhau.
2. Hạn mức chào hàng cạnh tranh:
Theo quy định của pháp luật tại Điều 24 của Luật Đấu thầu năm 2023, quy định cụ thể về việc áp dụng hình thức chào hàng cạnh tranh. Theo quy định này, chào hàng cạnh tranh được áp dụng trong trường hợp các gói thầu có giá trị không vượt quá 05 tỷ đồng. Các gói thầu này phải nằm trong một trong những trường hợp sau đây:
- Đối với các gói thầu cung cấp dịch vụ phi tư vấn, nếu đó là những dịch vụ thông dụng, đơn giản, không phức tạp, thì chào hàng cạnh tranh là phương thức được ưu tiên áp dụng.
- Đối với các gói thầu mua sắm hàng hóa, nếu đó là những hàng hóa thông dụng, sẵn có trên thị trường, đã được tiêu chuẩn hóa về đặc tính kỹ thuật và có chất lượng tương đương nhau, thì chào hàng cạnh tranh cũng là hình thức được áp dụng.
- Đối với các gói thầu xây lắp công trình, nếu công trình thuộc dạng đơn giản và đã có thiết kế bản vẽ thi công được phê duyệt từ trước, thì phương thức chào hàng cạnh tranh cũng có thể được sử dụng.
- Đối với các gói thầu hỗn hợp, trong đó có việc cung cấp hàng hóa và xây lắp công trình, nếu phần xây lắp của gói thầu đáp ứng các tiêu chí đơn giản như đã nêu ở khoản 3, thì chào hàng cạnh tranh vẫn có thể được áp dụng.
Như vậy, theo quy định của Luật Đấu thầu năm 2023, hạn mức tối đa mà một gói thầu có thể áp dụng phương thức chào hàng cạnh tranh là không quá 05 tỷ đồng. Quy định này nhằm đảm bảo tính cạnh tranh, minh bạch và hiệu quả trong quá trình đấu thầu, đồng thời đảm bảo sự phù hợp với giá trị của gói thầu, giúp các doanh nghiệp dễ dàng tiếp cận và tham gia.
3. Quy trình chào hàng cạnh tranh:
Theo quy định của pháp luật tại Điều 79 Nghị định 24/2024/NĐ-CP có quy định về quy trình chào hàng cạnh tranh như sau:
Bước 1: Chuẩn bị lựa chọn nhà thầu:
- Hồ sơ mời thầu được lập căn cứ theo quy định.
Nội dung hồ sơ mời thầu bao gồm:
+ Thông tin tóm tắt về dự án, dự toán mua sắm, gói thầu; chỉ dẫn nhà thầu; bảng dữ liệu đấu thầu;
+ Tiêu chuẩn đánh giá về tính hợp lệ của hồ sơ dự thầu;
+ Tiêu chuẩn đánh giá về năng lực, kinh nghiệm và đánh giá về kỹ thuật sử dụng tiêu chí đạt, không đạt;
+ Tiêu chuẩn đánh giá về tài chính theo phương pháp giá thấp nhất hoặc phương pháp giá đánh giá.
Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, xây lắp, căn cứ vào quy mô, tính chất của gói thầu, hồ sơ mời thầu có thể bao gồm tiêu chuẩn đánh giá về năng lực và kinh nghiệm hoặc không bao gồm tiêu chuẩn này nhưng nhà thầu tham dự thầu phải cam kết có đủ năng lực, kinh nghiệm để thực hiện gói thầu. Đối với gói thầu dịch vụ phi tư vấn, hồ sơ mời thầu không yêu cầu tiêu chuẩn đánh giá về năng lực và kinh nghiệm.
Đối với gói thầu mua sắm hàng hóa, nhà thầu là cá nhân, nhóm cá nhân chào thầu sản phẩm đổi mới sáng tạo của mình đáp ứng quy định tại khoản 4 Điều 5 Nghị định 24/2024/NĐ-CP không phải đáp ứng một số tiêu chí quy định tại khoản 3 Điều 9 Nghị định 24/2024/NĐ-CP.
Trường hợp nhà thầu là hộ kinh doanh, nhà thầu không phải nộp báo cáo tài chính, không phải đáp ứng yêu cầu về giá trị tài sản ròng;
- Thẩm định và phê duyệt hồ sơ mời thầu:
Hồ sơ mời thầu được thẩm định theo quy định tại Điều 129 của Nghị định này trước khi phê duyệt. Việc phê duyệt hồ sơ mời thầu căn cứ vào tờ trình phê duyệt, báo cáo thẩm định hồ sơ mời thầu.
Bước 2: Tổ chức lựa chọn nhà thầu:
- Bên mời thầu đăng tải thông báo mời thầu và hồ sơ mời thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia;
- Sửa đổi, làm rõ hồ sơ mời thầu
- Nhà thầu nộp hồ sơ dự thầu theo yêu cầu của hồ sơ mời thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia;
- Bên mời thầu tiến hành mở thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn 02 giờ kể từ thời điểm đóng thầu.
Biên bản mở thầu bao gồm các nội dung:
+ Tên nhà thầu; giá dự thầu;
+ Giá trị giảm giá (nếu có);
+ Thời gian có hiệu lực của hồ sơ dự thầu;
+ Giá trị, thời gian có hiệu lực của bảo đảm dự thầu;
+ Thời gian thực hiện gói thầu.
Biên bản mở thầu được đăng tải trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm mở thầu.
Bước 3: Đánh giá hồ sơ dự thầu:
- Đánh giá hồ sơ dự thầu, làm rõ hồ sơ dự thầu, sửa lỗi và hiệu chỉnh sai lệch;
- Việc xếp hạng nhà thầu thực hiện theo quy định trong hồ sơ mời thầu. Nhà thầu có giá dự thầu sau sửa lỗi, hiệu chỉnh sai lệch (nếu có), trừ đi giá trị giảm giá (nếu có) thấp nhất đối với phương pháp giá thấp nhất hoặc có giá đánh giá thấp nhất đối với phương pháp giá đánh giá được xếp hạng thứ nhất.
Bước 4: Trình, thẩm định, phê duyệt và công khai kết quả lựa chọn nhà thầu:
Bước 5: Hoàn thiện, ký kết và quản lý thực hiện hợp đồng
4. Ưu điểm và hạn chế của hình thức chào hàng cạnh tranh:
Ưu điểm của chào hàng cạnh tranh
- Tăng tính cạnh tranh: Hình thức này khuyến khích các nhà thầu cạnh tranh về giá và chất lượng, giúp giảm chi phí và nâng cao hiệu quả sử dụng vốn.
- Đảm bảo tính công khai, minh bạch: Quá trình chào hàng cạnh tranh thường được thực hiện công khai, minh bạch, giúp hạn chế tiêu cực và đảm bảo quyền lợi của các bên tham gia.
- Đơn giản, dễ thực hiện: So với các hình thức đấu thầu khác, chào hàng cạnh tranh có quy trình đơn giản, dễ thực hiện, tiết kiệm thời gian và chi phí.
- Phù hợp với nhiều loại hình gói thầu: Hình thức này có thể áp dụng cho nhiều loại gói thầu khác nhau, từ mua sắm hàng hóa thông dụng đến cung cấp dịch vụ đơn giản.
Hạn chế của chào hàng cạnh tranh
- Chất lượng có thể bị ảnh hưởng: Trong một số trường hợp, để giành được hợp đồng, các nhà thầu có thể giảm chất lượng sản phẩm, dịch vụ để đưa ra mức giá thấp nhất.
- Có thể xảy ra tình trạng "đấu thầu ảo": Một số nhà thầu có thể chỉ tham gia để làm hình thức, không thực sự muốn trúng thầu.
- Không phù hợp với các gói thầu phức tạp: Đối với các gói thầu có yêu cầu kỹ thuật cao, đòi hỏi các giải pháp phức tạp, chào hàng cạnh tranh có thể không phải là lựa chọn phù hợp.
- Khó so sánh các đề xuất: Khi các đề xuất của nhà thầu có sự khác biệt lớn về kỹ thuật, chất lượng, việc so sánh và lựa chọn nhà thầu trúng thầu trở nên khó khăn hơn.
Bạn đọc có thể tham khảo bài viết sau: Quy trình chào hàng cạnh tranh rút gọn
Bạn đọc có thắc mắc về vấn đề pháp lý có thể liên hệ qua số tổng đài 19006162 hoặc thông qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để được tư vấn cụ thể.