1. Chính sách tăng lương hưu khi tăng hệ số trượt giá bảo hiểm xã hội
Một trong những tin vui về lương hưu trong năm 2024 là về chính sách liên quan đến hệ số trượt giá của Bảo hiểm xã hội (BHXH), hay còn được gọi là mức điều chỉnh tiền lương và thu nhập đã đóng bảo hiểm xã hội. Gần đây, Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đã ra Thông tư số 20/2023/TT-BLĐTBXH quy định về hệ số trượt giá mới nhất của bảo hiểm xã hội từ ngày 01/01/2024. Theo đó, hệ số bảo hiểm xã hội năm 2024 được xác định như sau:
- Với người đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc:
| Năm | Trước 1995 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 |
| Mức điều chỉnh | 5,43 | 4,61 | 4,36 | 4,22 | 3,92 | 3,75 | 3,82 | 3,83 | 3,68 | 3,57 | 3,31 |
| Năm | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 |
| Mức điều chỉnh | 3,06 | 2,85 | 2,63 | 2,14 | 2,0 | 1,83 | 1,54 | 1,41 | 1,33 | 1,27 | 1,27 |
| Năm | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | ||
| Mức điều chỉnh | 1,23 | 1,19 | 1,15 | 1,12 | 1,08 | 1,07 | 1,03 | 1,0 | 1,0 |
- Với người đóng bảo hiểm xã hội tự nguyện:
| Năm | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 |
| Mức điều chỉnh | 2,14 | 2,0 | 1,83 | 1,54 | 1,41 | 1,33 | 1,27 | 1,27 | |
| Năm | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | |
| Mức điều chỉnh | 1,19 | 1,15 | 1,12 | 1,08 | 1,07 | 1,03 | 1,0 | 1,0 |
Dựa trên Điều 7 Nghị định 115/2015/NĐ-CP, phương pháp tính lương hưu được quy định như sau: Lương hưu = Tỷ lệ hưởng x mức bình quân tiền lương hoặc thu nhập bình quân tháng đã đóng Bảo hiểm xã hội. Trong quy trình này, mức điều chỉnh tiền lương hoặc thu nhập đã đóng bảo hiểm xã hội từng năm, còn gọi là hệ số trượt giá bảo hiểm xã hội, sẽ ảnh hưởng đến lương hoặc thu nhập hàng tháng sau khi điều chỉnh.
Đồng thời, dựa trên hai bảng hệ số trượt giá bảo hiểm xã hội áp dụng cho người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện, được quy định trong Thông tư 20/2023/TT-BLĐTBXH và Thông tư 01/2023/TT-BLĐTBXH cho năm 2023, hệ số trượt giá bảo hiểm xã hội năm 2024 đã được điều chỉnh tăng.
Do đó, việc tăng hệ số trượt giá bảo hiểm xã hội sẽ dẫn đến việc tăng lương hưu hàng tháng của người lao động tương ứng. Điều này là do khi hệ số trượt giá bảo hiểm xã hội tăng, mức tiền lương hoặc thu nhập bình quân tháng đã đóng Bảo hiểm xã hội cũng tăng lên, từ đó làm tăng lương hưu được tính toán theo công thức đã nêu.
2. Lương hưu sẽ được điều chỉnh khi cải cách tiền lương
Dựa trên Nghị quyết 104/2023/QH15 về dự toán ngân sách Nhà nước 2024 và việc thực hiện cải cách tiền lương, có thể dự đoán rằng cách tính mức bình quân tiền lương hàng tháng đóng Bảo Hiểm Xã Hội (BHXH) của các cán bộ, công chức, viên chức sẽ thay đổi khi loại bỏ mức lương cơ sở và thực hiện cải cách tiền lương. Trước đây, số tiền đóng BHXH của các cán bộ, công chức, viên chức thường được tính dựa trên các chỉ tiêu như ngạch, bậc, cấp bậc và các khoản phụ cấp chức vụ, thâm niên vượt khung và thâm niên nghề (nếu có), cùng với mức lương cơ sở. Tuy nhiên, việc loại bỏ mức lương cơ sở và thực hiện cải cách tiền lương sẽ làm thay đổi cách tính mức bình quân tiền lương hàng tháng đóng BHXH. Thông thường, khi thực hiện cải cách tiền lương, các đối tượng như cán bộ, công chức, viên chức thường sẽ được chuyển sang hệ thống lương theo hiệu suất hoặc theo nguyên tắc tương xứng với công việc, hiệu quả lao động, đóng góp và thành tích công việc. Do đó, cách tính mức bình quân tiền lương hàng tháng đóng BHXH của họ có thể dựa trên thu nhập thực tế mà họ nhận được sau khi thực hiện cải cách tiền lương. Việc thay đổi cách tính này có thể ảnh hưởng đến số tiền đóng BHXH hàng tháng của các cán bộ, công chức, viên chức, và từ đó có thể ảnh hưởng đến việc tính toán lương hưu sau này theo quy định của Điều 7 của Nghị định 115/2015/NĐ-CP và các quy định liên quan.
Hiện nay, chưa có hướng dẫn cụ thể về cách tính lương hưu khi thực hiện cải cách tiền lương. Tuy nhiên, có thể kỳ vọng rằng khi thực hiện cải cách tiền lương, lương hưu của người lao động ít nhất cũng sẽ không thấp hơn mức hiện tại, bởi theo tinh thần của Nghị quyết số 27-NQ/TW năm 2018, cải cách tiền lương phải đảm bảo mức lương mới không thấp hơn mức lương hiện tại. Điều này ngụ ý rằng khi thực hiện cải cách tiền lương và điều chỉnh cách tính mức lương hưu, mức lương hưu thấp nhất có thể sẽ được giữ nguyên hoặc tăng so với mức lương cơ sở hiện tại là 1,8 triệu đồng mỗi tháng. Tuy nhiên, để có được kết luận cụ thể hơn về cách tính lương hưu trong trường hợp này, cần chờ đợi hướng dẫn cụ thể từ các cơ quan có thẩm quyền và các văn bản hướng dẫn chính thức từ Chính phủ hoặc Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội.
Đáng chú ý, khi thực hiện cải cách tiền lương, mức lương của cán bộ, công chức, viên chức có thể tăng khoảng 30% so với hiện tại do mức lương khởi điểm trung bình của họ tăng và mức lương cao nhất tương đương với bậc 3 cũng được nâng lên hệ số 12 so với 10 như hiện tại. Không chỉ thế, việc bổ sung tiền thưởng và phụ cấp chiếm 30% tổng quỹ lương cũng là một nguyên nhân có thể làm tăng lương cho cán bộ, công chức, viên chức.
Do đó, khi số tiền lương đóng Bảo hiểm xã hội tăng, lương hưu của cán bộ, công chức, viên chức về hưu cũng sẽ tăng theo.
3. Tăng lương hưu đồng thời với tăng lương tối thiểu vùng
Toàn bộ thành viên của Hội đồng tiền lương quốc gia đã đồng thuận về việc đề xuất tăng 6% mức lương tối thiểu vùng, áp dụng từ ngày 01/7/2024, cùng với thời điểm triển khai cải cách tiền lương mới cho khu vực nhà nước. Theo đó, mức lương tối thiểu hàng tháng sẽ được đề xuất tăng từ 200.000 đến 280.000 đồng, tùy thuộc vào vùng địa lý cụ thể, và mức lương tối thiểu theo giờ sẽ tăng từ 16.600 đến 23.800 đồng. Dưới đây là các dự kiến về mức lương tối thiểu vùng:
| Vùng | Vùng I | Vùng II | Vùng III | Vùng IV |
| Mức lương tối thiểu tháng (Đơn vị: đồng/tháng) | ||||
| Hiện nay | 4.680.000 | 4.160.000 | 3.640.000 | 3.250.000 |
| Đề xuất | 4.960.000 | 4.410.000 | 3.860.000 | 3.450.000 |
| Mức lương tối thiểu giờ (Đơn vị: đồng/giờ) | ||||
| Hiện nay | 22.500 | 20.000 | 17.500 | 15.600 |
| Đề xuất | 23.800 | 21.200 | 18.600 | 16.600 |
Có thể thấy, việc đồng thuận tăng mức lương tối thiểu vùng và thời điểm triển khai cải cách tiền lương mới là một phần quan trọng trong quá trình cải cách tiền lương. Việc đề xuất tăng mức lương tối thiểu vùng là một biện pháp quan trọng để đảm bảo mức sống cơ bản cho lao động, đặc biệt là những người lao động tại các vùng có chi phí sinh hoạt cao. Việc tăng này có thể giúp cải thiện điều kiện sống và giảm bớt bất công xã hội. Thời điểm triển khai cải cách tiền lương mới cũng là một quyết định quan trọng. Cải cách này thường nhằm mục tiêu tăng hiệu quả sử dụng nguồn lực lao động, đồng thời đảm bảo công bằng và minh bạch trong việc trả lương. Ngoài việc tăng mức lương tối thiểu hàng tháng, việc tăng mức lương tối thiểu theo giờ cũng là một biện pháp quan trọng. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi của những người lao động làm việc theo giờ, đồng thời tạo động lực cho họ làm việc hơn.
Do đó, với việc tăng mức lương tối thiểu vùng, mức tiền lương được sử dụng làm căn cứ để đóng bảo hiểm xã hội của người lao động cũng sẽ tăng lên. Điều này là do mức lương tối thiểu vùng thường là một trong những yếu tố quan trọng để xác định mức tiền lương cơ sở cho việc tính toán các khoản đóng bảo hiểm xã hội của người lao động. Theo logic tự nhiên, khi mức tiền lương được sử dụng làm căn cứ để đóng bảo hiểm xã hội tăng lên, mức tiền lương hưu được tính dựa trên mức lương này cũng sẽ tăng lên đáng kể. Điều này có thể được thực hiện thông qua việc điều chỉnh các quy định và hướng dẫn của cơ quan chức năng, nhằm đảm bảo rằng người lao động sẽ nhận được mức lương hưu phản ánh đúng khả năng đóng góp của họ vào hệ thống bảo hiểm xã hội.
Ngoài ra, quý bạn đọc có thể tham khảo thêm bài viết: Người đang hưởng lương hưu mà mất thì sẽ được tiền tử tuất như thế nào?
Nếu có bất cứ vấn đề pháp lý nào cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ tới bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số điện thoại: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu qua địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn. Trân trọng!