1. Hành vi hiếp dâm khi sử dụng rượu, bia có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Rượu, bia có chứa cồn, tên hoá học là ethanol (C2H5OH) là một chất gây nghiện làm ức chế hoạt động của não bộ và hệ thống thần kinh trung ương. Ở Việt Nam, rượu bia được sử dụng rộng rãi đến mức không ít người cho rằng, việc sau khi uống rượu, bia làm mất trật tự, an toàn xã hội hay làm ảnh hưởng đến các mối quan hệ chịu sự điều chỉnh của Bộ luật Hình sự thì cũng không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Bởi họ cho rằng khi đang trong tình trạng say rượu, bia thì sẽ bị mất đi nhận thức và không thể điều khiển được hành vi của mình, do đó, việc thực hiện hành vi phạm tội trong tình trạng này sẽ không phải chịu trách nhiệm hình sự.
Tuy nhiên, căn cứ vào Điều 13 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 thì phạm tội do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác được quy định như sau:
Người phạm tội trong tình trạng mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác, thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự.
Theo đó, người thực hiện hành vi phạm tôi trong tình trạng say rượu, bia vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự. Bộ luật Hình sự hiện hành chỉ quy định miễn trách nhiệm hình sự cho người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm thần, một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự căn cứ tại Điều 21.
Việc phạm tội trong tình trạng say rượu, bia không nằm trong trường hợp không chịu trách nhiệm hình sự theo luật định. Bởi lẽ, trong tình trạng say do rượu, bia người say rượu, bia có thể bị giảm sút hoặc mất hoàn toàn năng lực nhận thức và điều khiển hành vi trong một khoảng thời gian nhất định. Tuy nhiên, khi người say do dùng rượu, bia hoặc chất kích thích mạnh khác là vì chính họ đã tự đặt mình vào tình trạng say. Họ đã tự tước bỏ năng lực nhận thức và điều khiển hành vi của mình. Không giống như việc mắc bệnh tâm thần, bệnh khác, người bệnh không thể phòng tránh được; việc say rượu, bia hoặc do dùng chất kích thích khác có thể phòng tránh trước.
Như vậy, người thực hiện hành vi hiếp dâm khi trong trạng thái say rượu, bia vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự như thông thường. Quy định này nhằm phòng chống, ngăn ngừa tội phạm lợi dụng tình trạng say rượu, bia và các chất kích thích khác để thực hiện tội phạm gây ảnh hưởng đến trật tự xã hội.
2. Hành vi hiếp dâm trong tình trạng say rượu, bia có thuộc tình tiết giảm nhẹ?
Căn cứ vào khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017 thì một số tình tiết được xác định là tính tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự được quy định như sau:
- Người phạm tội đã ngăn chặn hoặc làm giảm bớt tác hại của tội phạm;
- Người phạm tội tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả;
- Phạm tội trong trường hợp vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng;
- Phạm tội trong trường hợp vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;
- Phạm tội trong trường hợp vượt quá mức cần thiết khi bắt giữ người phạm tội;
- Phạm tội trong trường hợp bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của nạn nhân gây ra;
- Phạm tội vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không phải do mình tự gây ra;
- Phạm tội nhưng chưa gây thiệt hại hoặc gây thiệt hại không lớn;
- Phạm tội lần đầu và thuộc trường hợp ít nghiêm trọng;
- Phạm tội vì bị người khác đe dọa hoặc cưỡng bức;
- Phạm tội trong trường hợp bị hạn chế khả năng nhận thức mà không phải do lỗi của mình gây ra;
- Phạm tội do lạc hậu;
- Người phạm tội là phụ nữ có thai;
- Người phạm tội là người đủ 70 tuổi trở lên;
- Người phạm tội là người khuyết tật nặng hoặc khuyết tật đặc biệt nặng;
- Người phạm tội là người có bệnh bị hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;
- Người phạm tội tự thú;
- Người phạm tội thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải;
- Người phạm tội tích cực hợp tác với cơ quan có trách nhiệm trong việc phát hiện tội phạm hoặc trong quá trình giải quyết vụ án;
- Người phạm tội đã lập công chuộc tội;
- Người phạm tội là người có thành tích xuất sắc trong sản xuất, chiến đấu, học tập hoặc công tác;
- Người phạm tội là người có công với cách mạng hoặc là cha, mẹ, vợ, chồng, con của liệt sĩ.
Như vậy, trong các tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm được nêu trên, ta thấy không có trường hợp nào là người phạm tội trong tình trạng say rượu, bia được xác định là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự. Vì thế, người phạm tội hiếp dâm trong tình trạng say rượu, bia không được xem là tình tiết giảm nhẹ mà vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Và tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng của hành vi mà người phạm tội sẽ phải chịu hình phạt tương đương.
3. Hiếp dâm khi đang say rượu thì phạt bao nhiêu năm tù?
Theo phần nội dung phân tích nêu trên thì ta có thể khẳng định rằng: hành vi hiếp dâm khi đang say rượu, bia vẫn là hành vi phải chịu trách nhiệm hình sự và không được xác định là tình tiết giảm nhẹ. Do đó, hình phạt dành cho người phạm tội hiếp dâm khi đang say rượu sẽ được xác định theo quy định tại Điều 141 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017. Cụ thể như:
Khung hình phạt 01: Phạt tù từ 02 năm đến 07 năm
Áp dụng đối với người sử dụng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc lợi dụng tình trạng không thể tự vệ được của nạn nhân hoặc thủ đoạn khác giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác trái với ý muốn của nạn nhân, thì bị .
Khung hình phạt 02: Phạt tù từ 07 năm đến 15 năm
Đối với phạm tội trong các trường hợp sau:
- Có tổ chức;
- Đối với người mà người phạm tội có trách nhiệm chăm sóc, giáo dục, chữa bệnh;
- Nhiều người hiếp một người;
- Phạm tội 02 lần trở lên;
- Đối với 02 người trở lên;
- Có tính chất loạn luân;
- Làm nạn nhân có thai;
- Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
- Tái phạm nguy hiểm.
Khung hình phạt 03: Phạt tù từ 12 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân
Áp dụng hình phạt này khi phạm tội trong các trường hợp sau:
- Gây thương tích, gây tổn hại cho sức khỏe hoặc gây rối loạn tâm thần và hành vi của nạn nhân mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên;
- Biết mình bị nhiễm HIV mà vẫn phạm tội;
- Làm nạn nhân chết hoặc tự sát.
Trong trường hợp người phạm tội đối với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi, thì bị phạt tù từ 05 năm đến 10 năm. Nếu phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các khung hình phạt 02 và khung hình phạt 03 nêu trên thì bị xử phạt theo mức hình phạt quy định tại các khoản đó.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị áp dụng thêm hình phạt bổ sung là cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Còn nếu người bị hại là người dưới 16 tuổi thì người phạm tội hiếp dâm khi sử dụng rượu, bia trong trường hợp này sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi theo quy định tại Điều 142 Bộ luật Hình sự năm 2015, sửa đổi bổ sung năm 2017.
Ngoài ra, quý khách có thể tham khảo thêm về bài viết của Luật Minh Khuê như sau:
Phân tích tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi theo quy định của luật hình sự?
Mọi vướng mắc chưa rõ hoặc có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách vui lòng liên hệ với bộ phận luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến qua tổng đài điện thoại 24/7, gọi ngay tới số: 1900.6162 hoặc gửi email trực tiếp tại: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp thắc mắc nhanh chóng. Ngoài ra, khách hành cũng có thể liên hệ trực tiếp với các luật sư của Luật Minh Khuê để được giải đáp các vấn đề liên quan đến: Luật sư Nguyễn Thị Phương qua số điện thoại: 0985465912. Cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.
