1. Hệ số co giãn chéo của nhu cầu (cross elasticity of demand) là gì ?

1.1 Định nghĩa Hệ số co giãn chéo của nhu cầu

Đầu tiên, trong lĩnh vực kinh tế học, độ co giãn được xác định là tỷ lệ phần trăm thay đổi của một biến số kinh tế so với sự thay đổi của một biến số khác. Độ co giãn là một khái niệm cốt lõi trong lĩnh vực này và có nhiều ứng dụng. Các mô hình cung và cầu cơ bản giải thích rằng các biến số khác nhau như giá cả, nhu cầu và thu nhập nói chung liên quan chặt chẽ đến nhau. Vì vậy, độ co giãn có thể cung cấp thông tin quan trọng về sức mạnh và yếu tố của các mối quan hệ kinh tế.

Độ co giãn chéo của cầu trong tiếng Anh là Cross Elasticity of Demand. 

Độ co giãn chéo của cầu hay còn gọi là độ co giãn của cầu theo giá cả hàng hóa liên quan đo lường phản ứng của cầu về một loại hàng hoá trước sự thay đổi trong giá cả của một loại hàng hoá khác.

Hệ số co giãn chéo của nhu cầu (elasticity of demand) là chỉ tiêu biểu thị phản ứng của nhu cầu về một hàng hóa đối với một sự thay đổi nhất định trong giá cả của một hàng hóa khác. 

Chủ yếu, có hai loại độ co giãn là co giãn của cầu và co giãn của cung. Độ co giãn của cầu là một khái niệm kinh tế dùng để đo mức độ nhạy cảm của cầu đối với sự thay đổi của các biến số khác. Nhu cầu về hàng hóa hoặc dịch vụ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như giá cả, thu nhập và sở thích. Khi có sự thay đổi trong bất kỳ biến số nào, nó sẽ gây ra sự thay đổi về lượng cầu của hàng hóa hoặc dịch vụ tương ứng. Độ co giãn của cầu được đo bằng tỷ lệ thay đổi phần trăm của lượng hàng hóa hoặc dịch vụ được yêu cầu đối với sự thay đổi phần trăm của giá cả hoặc các biến số khác. Nếu độ co giãn của cầu lớn, một sự thay đổi nhỏ về giá sẽ dẫn đến sự thay đổi lớn về lượng cầu của hàng hóa hoặc dịch vụ tương ứng. Tuy nhiên, nếu độ co giãn của cầu nhỏ, sự thay đổi về giá sẽ chỉ dẫn đến sự thay đổi nhỏ về lượng cầu.

 

1.2 Đặc trưng hệ số co giãn chéo của nhu cầu:

Khi giá của các hàng hóa liên quan thay đổi, nếu lượng cầu về một hàng hóa thay đổi đáng kể thì ta nói hàng hóa đó có tính chất co giãn.

Ngược lại, nếu lượng cầu về một hàng hóa không thay đổi hoặc thay đổi ít khi giá các hàng hóa liên quan thay đổi, ta nói hàng hóa đó có tính chất không co giãn.

 

2. Công thức xác định Hệ số co giãn chéo của nhu cầu

Để đo độ co giãn của cầu về hàng hoá X theo giá của hàng hoá Y, ta sử dụng tỉ số giữa phần trăm thay đổi trong lượng cầu của hàng hoá X và phần trăm thay đổi trong giá của hàng hoá Y, trong trường hợp các yếu tố khác giữ nguyên.

Biểu diễn theo công thức ta có: 

Hệ số co giãn chéo của nhu cầu (cross elasticity of demand) là gì?

Trong đó :

- EXY là độ co giãn của cầu về hàng hoá X theo giá của hàng hoá Y

- QDX là lượng cầu của hàng hoá X

- PY là mức giá của hàng hoá Y

- ∆ biểu thị mức thay đổi

Các phương pháp tính EXY cũng được sử dụng tương tự như trong trường hợp tính các độ co giãn khác.

 

3. Ý nghĩa của hệ số co giãn chéo của nhu cầu

Độ co giãn chéo của cầu là thước đo cho biết, khi giá cả của một hàng hóa liên quan thay đổi 1%, trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, lượng cầu của hàng hóa đó sẽ tăng hoặc giảm bao nhiêu phần trăm.

Việc nghiên cứu và thu thập thông tin về độ co giãn của cầu theo giá chéo cũng rất quan trọng đối với các doanh nghiệp.

Khi giá cả của các sản phẩm liên quan thay đổi, ảnh hưởng đến cầu của sản phẩm mà doanh nghiệp đang kinh doanh, doanh nghiệp không thể bỏ qua sự biến động cung cầu trên các thị trường hàng hoá liên quan.

 

4. Các yếu tố ảnh hưởng đến co giãn của cầu

Ba yếu tố chính ảnh hưởng đến độ co giãn của cầu theo giá của một hàng hóa.

* Một là, sự sẵn có của các sản phẩm thay thế

Chúng ta có thể khái quát lại rằng mối quan hệ giữa độ co giãn và sự thay đổi giá cả của các sản phẩm có thể phụ thuộc vào sự hiện diện của các sản phẩm thay thế. Nếu có nhiều sản phẩm thay thế tốt thì cầu sẽ có độ co giãn cao hơn. Tuy nhiên, nếu có rất ít hoặc không có sản phẩm thay thế tốt thì độ co giãn của cầu sẽ thấp.

Một ví dụ khác về sự ảnh hưởng của sản phẩm thay thế đến độ co giãn là trong trường hợp của một công ty sản xuất xe hơi. Nếu giá của một dòng xe tăng lên, khách hàng có thể chuyển sang các dòng xe khác hoặc thậm chí các hãng xe khác để đáp ứng nhu cầu của mình. Điều này cho thấy rằng độ co giãn của cầu xe hơi có thể khá cao khi có nhiều lựa chọn khác.

Tuy nhiên, trong trường hợp của một số sản phẩm, không có nhiều sự lựa chọn thay thế có thể thay thế sản phẩm đó. Ví dụ, nếu giá của điện tăng lên, các hộ gia đình không thể chuyển sang nhiên liệu khác để sử dụng cho nhu cầu cung cấp năng lượng của họ. Trong trường hợp này, độ co giãn của cầu điện sẽ thấp hơn.

Từ những ví dụ trên, ta có thể thấy rằng sự hiện diện của các sản phẩm thay thế tốt có thể là một yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến độ co giãn của cầu trong ngành sản xuất. Nó cũng cho thấy rằng độ co giãn có thể khác nhau đối với các sản phẩm khác nhau.

* Hai là sự cần thiết

Tất cả chúng ta đều phải sử dụng một số sản phẩm để có thể sinh tồn, điều này không phải là một điều bí ẩn. Những sản phẩm mà chúng ta cần để tồn tại được gọi là sản phẩm cần thiết, chẳng hạn như thực phẩm cơ bản như hạt gạo. Ở Ấn Độ, một số lượng lớn dân cư tiêu thụ hạt gạo hàng ngày, và vì vậy, ngay cả khi giá cả tăng cao, lượng tiêu thụ không giảm đáng kể và nhu cầu hầu như vẫn giữ nguyên. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là tất cả các sản phẩm cần thiết đều không co giãn. Sự đàn hồi của sản phẩm cần thiết phụ thuộc vào số lượng sản phẩm thay thế tốt có sẵn trên thị trường và mức độ mà những sản phẩm đó thay thế được sản phẩm cần thiết. Vì vậy, điều này có nghĩa là một sản phẩm cần thiết có thể co giãn trong một số trường hợp và không co giãn trong các trường hợp khác.

* Ba là hời gian

Có thể nói, thời gian là một yếu tố ảnh hưởng quan trọng đến độ co giãn của hàng hóa. Có những sản phẩm mà chúng ta tiêu thụ bởi vì chúng ta có nhu cầu sử dụng chúng và phụ thuộc vào chúng. Ví dụ như rượu và thuốc lá, đó là hai trong số những sản phẩm được sử dụng phổ biến nhất. Điều này làm cho thời gian trở thành một yếu tố quan trọng trong việc hiểu độ co giãn của sản phẩm.

Chúng ta có thể lấy ví dụ về thuốc lá để thấy được sự ảnh hưởng của thời gian đến độ co giãn của một sản phẩm. Ví dụ, nếu chính phủ tăng thuế đối với thuốc lá dẫn đến giá tăng, những người nghiện thuốc lá sẽ tiếp tục mua và sử dụng thuốc lá mà không phản ứng với giá cao hơn. Điều này làm cho sản phẩm này kém đàn hồi về giá. Tuy nhiên, nếu giá tiếp tục tăng và người sử dụng không thể chi trả cho thuốc lá, họ có thể dần dần bỏ thói quen hút thuốc. Điều này làm cho độ co giãn về giá của thuốc lá đối với người tiêu dùng trở nên co giãn trong thời gian dài.

Ngoài ra, thời gian cũng ảnh hưởng đến những sản phẩm cần thiết cho sự tồn tại của con người, như thực phẩm và nước uống. Ví dụ, dân số Ấn Độ tiêu thụ hàng ngày lượng lớn gạo, một sản phẩm cần thiết. Do đó, ngay cả khi giá tăng cao, nhu cầu tiêu thụ gạo sẽ không giảm mạnh và lượng tiêu thụ vẫn giữ nguyên. Điều này làm cho gạo trở thành một sản phẩm không co giãn.

Trên đây là toàn bộ nội dung bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến vấn đề: Hệ số co giãn chéo của nhu cầu (cross elasticity of demand) là gì? Mọi thắc mắc chưa rõ hay có nhu cầu hỗ trợ vấn đề pháp lý khác, quý khách hàng vui lòng liên hệ với bộ phận tư vấn pháp luật trực tuyến qua số hotline: 1900.6162 hoặc gửi yêu cầu tư vấn qua email: lienhe@luatminhkhue.vn để được hỗ trợ và giải đáp kịp thời. Xin trân trọng cảm ơn quý khách hàng đã quan tâm theo dõi bài viết của Luật Minh Khuê.