Hợp tác dịch văn học Việt Nam với 10 đối tác quốc tế

1. Dịch thuật văn học được hiểu là gì?

Nền văn học thế giới đã xuất hiện và trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống tri thức của con người. Nó không chỉ là sự tái hiện thế giới thực tại mà còn là sự sáng tạo ra một thế giới thuần khiết và đáng mơ ước của nhân loại. Văn học từ trước đến nay là một món quà tinh thần nuôi dưỡng tâm hồn con người và giúp cho con người có thể nhìn nhận được một thế giới mỹ miều. 

Dịch thuật văn học được hiểu là công việc liên quan đến dịch các tác phẩm thơ ca và văn xuôi từ các nền văn hoá khác nhau chính vì thế nó giúp mọi người trên toàn thế giới có thể biết và thưởng thức những tác phẩm văn học bằng ngôn ngữ và văn hoá riêng của họ.

Việc dịch thuật văn học giúp cho các tầng lớp trong xã hội đều được biết đến, được học hỏi như học sinh có thể hiểu được triết học, chính trị và lịch sử thông qua các tác phẩm đã dịch của những nhà văn nổi tiếng bên cạnh đó họ còn tìm hiểu được và tiếp cận gần hơn với những tác giả nước ngoài từ đó sẽ giúp cho họ học hỏi được nhiều khía cạnh trong cuộc sống của các nhà văn.

2. Tầm quan trọng của dịch thuật văn học

Dịch thuật văn học diễn ra hàng nghìn năm nay và đóng vai trò vô cùng quan trọng. Mọi người sẽ không thể đọc được phần lớn các tám phẩm văn học có sẵn trong kho lưu trữ và thư viện trên khắp thế giới nếu như không có dịch thuật văn học. Chúng ta sẽ không thể tận hưởng những cách tác giả cổ xưa nhìn vào các khía cạnh của cuộc sống và cách họ biểu đạt cảm xúc vô cùng của mình. chúng ta sẽ không thể hiểu được cách mọi người suy nghĩ, so với những người sống trong thời hiện đại. Dịch thuật cho phép chúng ta quay ngược thời gian và hồi tưởng lại những khoảnh khắc đó. 

Dịch thuật còn có vai trò thiết yếu hơn tới từng tác phẩm văn học cụ thể, góp phần tạo nên thành công của một tác phẩm văn học. Bởi lẽ ngôn ngữ và văn hoá trên thế giới có sự khác biệt rất rõ ràng, và không phải cách diễn đạt nào trong ngôn ngữ này cũng chỉ có một cách diễn đạt sang ngôn ngữ khác, hay nói cách khác, những người khác nhau sẽ có cách dịch thuật cùng một ý khác nhau. Điều này có ảnh hưởng rất lớn đến bản thân tác phẩm văn học gốc. 

Có một dịch giả người Hungary từng nhận xét về một số tác phẩm dịch thuật văn học Việt Nam anh cảm thấy hiểu và biết thêm các thông tin về chiến tranh Việt Nam và thấy xúc động khi đọc về nó. Như vậy, việc dịch thuật văn học đã đem đến cho bạn đọc hoặc cho những đồng nghiệp nước ngoài nhìn nhận văn học Việt Nam một cách khách quan, hiểu hơn và yêu mến Việt Nam hơn. Hơn nữa một số dịch giả còn muốn giới thiếu thơ văn Việt Nam đến với đất nước của họ đặc biệt là thơ văn đương đại để hiểu hơn về tâm hồn và văn hoá Việt Nam ngày nay.

Từ những điều trên cho thấy dù như thế nào thì việc dịch thuật văn học là chức năng hay vai trò gì đi chăng nữa, thì vẫn không thể phủ nhận tầm quan trọng của dịch thuật đối với văn học. Đây là hai thực thể riêng biệt nhưng lại không thể tách rời nhau, bởi nhu cầu con người là không bao giờ giới hạn, và đã là vô cùng thì văn học phải gắn liền với dịch thuật. Một khi tác phẩm được ra đời thì cần có bàn tay của dịch thuật để giúp thế giới đón nhận tác phẩm đó.

3. Những đối tác quốc tế hợp tác dịch văn học với Việt Nam

Hợp tác quốc tế trong lĩnh vực dịch văn học được hiểu là việc Việt Nam cùng với các quốc gia trên thế giới cùng nhau góp sức để dịch thuật các tác phẩm văn học của nước bạn và ngược lại

Các đối tác ký kết hợp tác bao gồm Trung tâm William Joiner (Mỹ), Ủy ban đoàn kết hữu nghị Ấn Độ-Việt Nam, Hội Nhà văn Lào, Hội nhà văn Nga, Tạp chí Nhật ký Hungary, Nhà xuất bản Aria (Philippines), Nhà xuất bản Tranan (Thụy Điển), dịch giả Ahn Kyong Hoan (Hàn Quốc), dịch giả Dashtvel (Mông Cổ) và dịch giả Chức Ngưỡng Tu (Trung Quốc). 

Theo đó, trong giai đoạn 2010-2015, các dịch giả và nhà xuất bản trên sẽ lần lượt dịch một số tác phẩm văn học Việt Nam để giới thiệu với bạn đọc trên đất nước họ.

Nhân dịp này, Hội Nhà văn Việt Nam cũng đã trao tặng Kỷ niệm chương vì sự nghiệp văn học, nghệ thuật Việt Nam cho 50 nhà văn, nhà thơ, các dịch giả của 15 quốc gia đã có nhiều đóng góp trong việc giới thiệu văn học Việt Nam ra thế giới. 

Trong đó, một số quốc gia có nhiều đại biểu được trao tăng Kỷ niệm chương như Mỹ  với 10 dịch giả, Nga 5 dịch giả, Hàn Quốc 5 dịch giả, Pháp 4 dịch giả, Ấn Độ 3 dịch giả, Cộng hòa Séc 3 dịch giả, Hungary 3 dịch giả và Nhật Bản 3 dịch giả. 

Những dịch giả quốc tế này đã dịch và biên tập khá nhiều các tác phẩm văn học Việt Nam, tạo được tiếng vang ở nhiều nước trên thế giới như thơ Hồ Xuân Hương, tiểu thuyết "Số đỏ" của Vũ Trọng Phụng, "Nỗi buồn chiến tranh" của Bảo Ninh, thơ của Hữu Thỉnh, thơ của Trần Đăng Khoa.

Trong đó, " Nỗi buồn chiến tranh" đến nay đã được dịch và giới thiệu ở hơn 20 nước trên thế giới với tựa đề tiếng Anh được đặt là The Sorrow of War. Cuốn sách không chỉ nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới phê bình trong nước mà còn được các chuyên gia nước ngoài đánh giá cao.

Tác giả, nhiếp ảnh gia người Anh Tim Page đã so sánh Nỗi buồn chiến tranh với Phía tây không có gì lạ của Erich Maria Remarque. Tác phẩm cũng được trao giải Cuốn sách nước ngoài hay nhất năm 1994 của tờ Independent và xuất hiện trong nhiều bài giới thiệu của các tờ báo uy tín như New York Times, The Guardian, Publishers Weekly,...

Ở đề tài chiến tranh, một tác phẩm khác của Việt Nam cũng được bạn đọc quốc tế đón nhận nồng nhiệt, đó là Nhật ký Đặng Thùy Trâm. Cuốn nhật ký đã ghi lại những suy nghĩ,cảm xúc về gia đình, xã hội và cuộc chiến của bác sĩ - liệt sĩ Đặng Thùy Trâm khi phải đối đầu trực diện với cái chết trong chiến tranh.

Ngoài ra, tác phẩm " Dế mèn phiêu liêu ký" của Tô Hoài còn  được tái bản liên tục ở Việt Nam mà còn được dịch ra tại hơn 30 quốc gia trên thế giới.

Bản dịch tiếng Anh Diary of a Cricket của Dế Mèn phiêu lưu ký đã được chuyển ngữ từ những năm 1960 do dịch giả Đặng Thế Bính thực hiện. Các bản dịch tiếng Pháp, Đức, Tây Ban Nha,... hầu hết đều được phát triển từ bản dịch này.

Với giọng văn trong trẻo và thơ ngây, Cho tôi xin một vé đi tuổi thơ đã vinh dự nhận được Giải thưởng Văn học ASEAN của năm 2010. Đây cũng chính là bước đi đầu tiên của cuốn sách gia nhập nền văn học thế giới.

Một kỹ năng cụ thể hơn là cần thiết khi một dịch giả dịch văn học. Nhiệm vụ sáng tạo hơn khi các bản dịch khác hoạt động. Ví dụ, trong bản dịch kỹ thuật, trọng tâm là phân phối văn bản, đó là một cách diễn giải theo nghĩa đen của nguồn gốc. Khi nói đến văn xuôi và thơ ca, viết sáng tạo đi đôi với sự lưu loát ngôn ngữ.

Người dịch cũng cần tự tin vào khả năng của mình để thực hiện công việc. Một trong những điều quan trọng nhất là khả năng đưa ra lựa chọn đúng khi bị sa lầy với các từ hoặc câu và tiến lên phía trước để giải quyết phần còn lại của nội dung.Cùng với đó, người dịch phải có khả năng duy trì tính liên tục, đặc biệt là khi dịch tiểu thuyết quá dài. Người dịch có thể nhớ được sự thật, đặc biệt là những thông tin được sử dụng trong các trang đầu của cuốn tiểu thuyết xuất hiện lại ở phần giữa hoặc phần sau của tác phẩm văn học.

Có thể nói, văn học Việt Nam rất đa dạng và phong phú nó chứa đựng rất nhiều ý nghĩa và tạo được chất lượng cả về hình thức lẫn nội dung. Để thu hút và phổ biến rộng rãi đối với cộng đồng quốc tế thì việc dịch thuật tác phẩm văn học Việt Nam nói riêng và tác phẩm nước ngoài nói chung không chỉ nhờ vào những người dịch giả tại Việt Nam và trên thế giới mà còn mỗi cá nhân người Việt Nam đều cần trong mình lòng tự hào quảng bá nền văn học nước nhà với bạn bè quốc tế. 

Trên đây là bài viết của Luật Minh Khuê liên quan đến "Hợp tác dịch thuật văn học liên quan đến 10 đối tác quốc tế". Nếu cần hỗ trợ những vấn đề liên quan đến lĩnh vực pháp luật thì khách hàng hãy gọi qua tổng đài : 1900.6162 hoặc quý khách hàng gửi yêu cầu chi tiết qua email: lienhe@luatminhkhue.vn  để được hỗ trợ qua tổng đài trực tuyến.

Bài viết liên quan: "Kết bài chung cho tất cả các tác phẩm văn học 12 chọn lọc hay nhất"