Hướng dẫn quy định về quản trị rủi ro với doanh nghiệp bảo hiểm

1. Một số dấu hiệu nhận biết về rủi ro bảo hiểm

Rủi ro bảo hiểm là những tình huống tiềm ẩn liên quan đến khả năng mà một công ty bảo hiểm có thể phải chịu tổn thất, do phí bảo hiểm thu được không đủ để bù đắp các chi phí bồi thường cho các sự kiện bảo hiểm. Những rủi ro này lan tỏa và tác động đến mọi khía cạnh của một doanh nghiệp bảo hiểm (DNBH), với mỗi loại rủi ro mang theo khả năng xảy ra và ảnh hưởng khác nhau. Từ rủi ro trong lĩnh vực bảo hiểm (như khai thác, dự phòng, tái bảo hiểm) đến rủi ro tài sản (như thị trường, tín dụng, thanh khoản), cũng như rủi ro liên quan đến các hoạt động kinh doanh cụ thể (như phát triển sản phẩm, bán hàng và phân phối, khai thác, bồi thường), đều đang là những yếu tố quan trọng đối với hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm.

Do ngành Bảo hiểm có đặc thù về thời gian hiệu lực và kết thúc của các đơn bảo hiểm, việc chỉ dựa vào các con số tài chính của một Doanh nghiệp Bảo hiểm (DNBH) không đủ để thấu hiểu toàn diện về hoạt động kinh doanh, hiệu quả nghiệp vụ, và xu hướng phát triển của DN đó. Chẳng hạn, khi một tỷ lệ tổn thất ô tô là 50%, nếu hiểu theo nghĩa thông thường, tức là trong năm tài chính đó, giả sử tổng doanh thu phí là 300 tỷ đồng, DN phải chi trả bồi thường cho khách hàng là 150 tỷ đồng, thì chỉ là một khía cạnh của câu chuyện.

Trong thực tế, con số 150 tỷ đồng của bồi thường không chỉ phản ánh sự chi trả trong năm hiện tại mà còn bao gồm nhiều vụ đã phát sinh và thuộc các hợp đồng cung cấp đã được hoạch toán từ năm trước. Đồng thời, ngoài số tiền đã chi trả, còn có nhiều hồ sơ bảo hiểm khác đã phát sinh nhưng chưa được giải quyết và cần dự phòng và tính toán một cách đầy đủ.

Điều quan trọng là cần xem xét doanh thu phát sinh trong năm để tính toán phí thực hưởng, phản ánh doanh thu phù hợp với thời gian hiệu lực của hợp đồng. Ví dụ, nếu hợp đồng bảo hiểm được cấp vào tháng 12, phần lớn rủi ro phát sinh từ hợp đồng này thường xảy ra trong năm tiếp theo. Do đó, nếu tính doanh thu theo năm nghiệp vụ, công ty bảo hiểm chỉ được hưởng doanh thu theo tỷ lệ thời gian còn lại của năm đó. Điều này làm cho việc thống kê số liệu doanh thu phí và tỷ lệ bồi thường theo năm nghiệp vụ trở nên quan trọng, giúp phản ánh trung thực hơn về hiệu quả khai thác, từ đó, thể hiện rõ hơn hiệu suất kinh doanh của DN qua từng giai đoạn và trách nhiệm bồi thường của họ.

Ngoài tiềm ẩn rủi ro về vốn, còn có những rào cản mà các DNBH không dễ gì giải quyết trong ngày một ngày hai, đó là vấn đề trục lợi bảo hiểm và năng lực quản lý rủi ro của DNBH. Cụ thể như sau:

Hành vi trục lợi trong ngành bảo hiểm có sự phức tạp và tinh vi, gây hậu quả nghiêm trọng cho hoạt động kinh doanh của các Doanh nghiệp Bảo hiểm (DNBH) phi nhân thọ. Một trong những biểu hiện phổ biến là khách hàng tham gia bảo hiểm tại nhiều công ty cùng một thời điểm để hưởng lợi không đúng đắn. Điều này có thể dẫn đến việc bồi thường cho những rủi ro mà khách hàng đã biết trước và không thể chữa khỏi, như trường hợp một người có bệnh nan y tham gia bảo hiểm nhân thọ tại hai công ty lớn với tổng giá trị lên đến 1 tỷ đồng.

Ngoài ra, hành vi trục lợi cũng thường xuyên xảy ra trong các lĩnh vực khác như bảo hiểm hàng hóa vận chuyển, bảo hiểm xe cơ giới, tàu thuyền. Các dạng trục lợi này bao gồm việc trốn tránh trách nhiệm đóng phí bảo hiểm, tạo hiện trường giả trong các vụ tai nạn để nhận bồi thường, gian lận đối với người thứ ba và nhiều chiêu trò khác.

Thiếu hụt nhân sự có kinh nghiệm và đào tạo đúng đắn là một vấn đề khó khăn đối với các DNBH. Việc đánh giá rủi ro, tính toán thống kê và định phí dựa trên kinh nghiệm và áp lực cạnh tranh thị trường do thiếu cơ sở dữ liệu và công cụ đánh giá chất lượng. Điều này dẫn đến tình trạng nhiều DNBH tiếp tục thực hiện các nghiệp vụ mặc dù biết rõ rằng sẽ gặp lỗ lớn, nhằm cạnh tranh trong thị trường.

2. Hướng dẫn một số quy định về quản trị rủi ro của doanh nghiệp bảo hiểm

Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành Thông tư 70/2022/TT-BTC ngày 16/11/2022 quy định về quản trị rủi ro, kiểm soát nội bộ và kiểm toán nội bộ của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm trong đó hướng dẫn quy định về quản trị rủi ro của doanh nghiệp bảo hiểm như sau:

Doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài phải xây dựng các chính sách quản trị rủi ro, quy định nội bộ về quản trị rủi ro như sau:
 
- Chính sách quản trị rủi ro của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài phải đáp ứng các quy định pháp luật.
 
- Các quy định nội bộ về quản trị rủi ro bao gồm các nội dung sau:
 
+ Chức năng nhiệm vụ, cơ chế phân cấp, thẩm quyền quyết định và trách nhiệm của cá nhân, bộ phận trong hoạt động quản trị rủi ro của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tái bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài;
 
+ Quy trình xác định, đo lường, theo dõi, giám sát rủi ro liên quan đến các rủi ro trọng yếu; báo cáo trao đổi thông tin, phản hồi về các thay đổi rủi ro và xử lý rủi ro;
 
+ Các hạn mức rủi ro cụ thể đối với từng loại rủi ro trọng yếu và các rủi ro có liên quan, mối tương quan giữa các rủi ro đó.
 
+ Các biện pháp kiểm soát rủi ro phát sinh từ hoạt động kinh doanh và kiểm soát các cá nhân, bộ phận tham gia vào các hoạt động đó.
 
+ Kế hoạch dự phòng cho các tình huống khẩn cấp xảy ra nhằm bảo đảm tính liên tục trong hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp bảo hiểm, doanh nghiệp tải bảo hiểm, chi nhánh nước ngoài.
 
+ Cơ chế báo cáo nội bộ về quản trị rủi ro.

3. Một số giải pháp phòng tránh rủi ro của doanh nghiệp bảo hiểm

Đối với cơ quan quản lý Nhà nước:

- Cần thực hiện sớm quá trình đánh giá và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật, nghị định, thông tư liên quan đến hoạt động kinh doanh bảo hiểm. Đồng thời, quan trọng là thực hiện kiểm tra và giám sát nghiêm ngặt các hoạt động của doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm. Cần áp dụng các biện pháp chế tài và xử phạt một cách nghiêm minh đối với các hành vi vi phạm pháp luật của các doanh nghiệp kinh doanh bảo hiểm cũng như cá nhân, tổ chức tham gia trong ngành.

- Đối với những nghiệp vụ bảo hiểm mà pháp luật yêu cầu khách hàng tham gia bảo hiểm bắt buộc, cần thiết phải có sự hợp tác chặt chẽ với các cơ quan chức năng để thực hiện kiểm tra, đánh giá, và theo dõi. Đồng thời, cần áp dụng những biện pháp chế tài và xử phạt mức độ cao hơn so với mức phí bảo hiểm mà khách hàng đã tham gia, nhằm tăng cường tính hiệu quả và tuân thủ trong ngành bảo hiểm.

Đối với doanh nghiệp bảo hiểm:

- Cần đặc biệt chú trọng vào việc đầu tư công nghệ thông tin và triển khai hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn ISO nhằm nâng cao khả năng quản trị của doanh nghiệp bảo hiểm.

- Phải thực hiện kiện toàn đội ngũ nhân sự theo hướng chuyên nghiệp, với sự thành thạo và giỏi về chuyên môn, đồng thời phải tuân thủ đạo đức nghề nghiệp.

- Áp dụng các phương thức thanh toán điện tử thông qua ngân hàng, nhằm giảm bớt giao dịch bằng tiền mặt.

- Sử dụng hệ thống cảnh báo rủi ro đối với thị trường bảo hiểm để có cái nhìn rõ ràng về các tình hình tiềm ẩn.

- Thường xuyên tổ chức theo dõi, quản lý và giám sát nhân viên, đại lý, và môi giới bảo hiểm để đảm bảo tính minh bạch và tuân thủ.

- Tổ chức kiểm tra, giám sát và nâng cao khả năng đánh giá rủi ro trước và sau khi nhận bảo hiểm. Quy trình kiểm soát rủi ro cần được thực hiện một cách chặt chẽ.

- Cần hoàn thiện các yếu tố hình thành quản lý rủi ro hiệu quả, với sự tham gia mạnh mẽ của lãnh đạo cấp cao, quá trình tác nghiệp rõ ràng và phân quyền minh bạch.

- Nâng cao chất lượng hoạt động đầu tư để bù đắp rủi ro có tính chất thảm họa, và đòi hỏi tính minh bạch và trung thực từ bên mua bảo hiểm.

- Cần đề xuất đơn phương đình chỉ thực hiện hợp đồng bảo hiểm trong những trường hợp khách hàng không thực hiện đúng nghĩa vụ cam kết hoặc rủi ro gia tăng không được chấp nhận.

- Yêu cầu bên mua bảo hiểm thực hiện biện pháp đề phòng rủi ro để tăng cường trách nhiệm và tránh tình trạng hoàn toàn ỷ lại vào doanh nghiệp bảo hiểm.

Xem thêm: Quy định của pháp luật về hoạt động tái bảo hiểm

Như vậy trên đây là toàn bộ thông tin về Hướng dẫn quy định về quản trị rủi ro với doanh nghiệp bảo hiểm mà Công ty Luật Minh Khuê muốn gửi đến quý khách mang tính tham khảo. Nếu quý khách còn vướng mắc về vấn đề trên hoặc mọi vấn đề pháp lý khác, quý khách hãy vui lòng liên hệ trực tiếp với chúng tôi qua Luật sư tư vấn pháp luật trực tuyến theo số điện thoại 1900.6162 để được Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp qua tổng đài kịp thời hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc.

Nếu quý khách cần báo giá dịch vụ pháp lý thì quý khách có thể gửi yêu cầu báo phí dịch vụ đến địa chỉ email: lienhe@luatminhkhue.vn để nhận được thông tin sớm nhất! Rất mong nhận được sự hợp tác và tin tưởng của quý khách! Luật Minh Khuê xin trân trọng cảm ơn!